Tổng Bí thư Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước.

Kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo

Theo nghị quyết này, Bộ Chính trị nêu rõ quan điểm kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, định hướng chiến lược phát triển, giữ vững quốc phòng, an ninh.

Tổng Bí thư Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước. Ảnh: P.Thắng

Kinh tế nhà nước bình đẳng trước pháp luật với các khu vực kinh tế khác, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh.

Các nguồn lực kinh tế Nhà nước phải được rà soát, thống kê, đánh giá, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, gắn với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

“Khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực; quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả, chống thất thoát, lãng phí”, nghị quyết nêu rõ.

Theo nghị quyết của Bộ Chính trị, kinh tế Nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 được Bộ Chính trị xác định rõ. Cùng với quản lý, sử dụng hiệu quả, minh bạch nguồn lực đất đai, tài nguyên, tăng tỷ lệ huy động nguồn ngân sách…, Bộ Chính trị nêu rõ mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam có 50 doanh nghiệp Nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.

Cùng với đó, có từ 1 - 3 doanh nghiệp Nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; 100% doanh nghiệp Nhà nước thực hiện quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số; 100% tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước áp dụng nguyên tắc quản trị của OECD.

Mục tiêu nữa là phấn đấu có ít nhất 3 ngân hàng thương mại Nhà nước thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực Châu Á về tổng tài sản; phát triển 4 ngân hàng thương mại Nhà nước đi đầu, tiên phong về công nghệ, năng lực quản trị, chủ lực, chủ đạo về quy mô, thị phần, khả năng điều tiết thị trường trong toàn hệ thống ngân hàng.

Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam có khoảng 60 doanh nghiệp Nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; 5 doanh nghiệp Nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; tối thiểu 50% đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên, chi đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường.

Khơi thông nguồn lực từ đất đai

Để thực hiện các mục tiêu, Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp chung và cụ thể.

Trong đó về đất đai và tài nguyên, Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật.

“Trước mắt trong năm 2026 hoàn thành việc xây dựng và ban hành Luật Đất đai sửa đổi và các văn bản hướng dẫn nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong quản lý đất đai, khơi thông nguồn lực từ đất đai”, nghị quyết nêu.

Cùng với đó, Bộ Chính trị lưu ý có cơ chế, chính sách bình đẳng giữa các thành phần kinh tế trong tiếp cận đất đai; làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có thẩm quyền và cương quyết thu hồi đất bỏ hoang, sử dụng sai mục đích, lãng phí.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu có cơ chế, chính sách phù hợp để thúc đẩy việc tiếp cận, tiến tới làm chủ công nghệ khai thác, chế biến sâu các loại khoáng sản, nhất là những loại khoáng sản chiến lược cho các ngành công nghiệp công nghệ cao.

Các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp Nhà nước được khuyến khích đầu tư ra nước ngoài nhằm thăm dò, khai thác, chế biến các loại khoáng sản trong nước chưa có hoặc trữ lượng hạn chế.

Với tài sản kết cấu hạ tầng, Bộ Chính trị khuyến khích mở rộng việc áp dụng các hình thức đầu tư theo phương thức công - tư như "đầu tư công - quản trị tư", "đầu tư tư - sử dụng công" và các hình thức hợp tác công tư khác để xây dựng và quản lý, vận hành hiệu quả nhất các công trình kết cấu hạ tầng.

Nhóm nhiệm vụ, giải pháp nữa liên quan đến doanh nghiệp Nhà nước. Bộ Chính trị yêu cầu tập trung đầu tư, phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp Nhà nước mạnh, có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế như quốc phòng, an ninh; năng lượng; vận tải, logistics; tài chính - ngân hàng…

Khuyến khích hợp nhất, sáp nhập các doanh nghiệp

Đồng thời, theo Bộ Chính trị, cần có chính sách khuyến khích phát triển doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn thông qua tăng vốn điều lệ.

Việc này bao gồm cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hoá, thoái vốn Nhà nước tại doanh nghiệp; tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp; rà soát, đánh giá lại tài sản đã hết khấu hao nhưng còn giá trị sử dụng.

“Khuyến khích hợp nhất, sáp nhập, chuyển giao các doanh nghiệp nhằm phát huy lợi thế tổng thể của ngành kinh tế”, Nghị quyết 79 nêu rõ.

Bộ Chính trị cũng khuyến khích doanh nghiệp Nhà nước đầu tư, liên kết với các doanh nghiệp khác trong chuỗi giá trị thuộc lĩnh vực kinh doanh chính hoặc các doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Giải pháp này nhằm hình thành các doanh nghiệp, nhóm liên kết doanh nghiệp tiên phong, dẫn dắt, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, phát huy lợi thế, sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực xã hội, tránh chồng chéo, cạnh tranh không lành mạnh.

Để tăng cường đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống quản trị doanh nghiệp, Bộ Chính trị lưu ý nhiều nội dung.

Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng cơ chế thưởng tại doanh nghiệp theo tỷ lệ với phần lợi nhuận vượt kế hoạch, gắn với nâng cao chất lượng công tác lập và giao kế hoạch của doanh nghiệp, bảo đảm chặt chẽ, sát thực tiễn.

Có cơ chế để doanh nghiệp cổ phần được chủ động hình thành quỹ cổ phiếu thưởng nhằm thu hút, giữ chân người lao động có trình độ cao. Đặc biệt, theo yêu cầu của Bộ Chính trị, phải thí điểm cơ chế đặc thù về thuê, tuyển dụng, bổ nhiệm giám đốc/tổng giám đốc tại một số doanh nghiệp Nhà nước.

Ngoài ra, Bộ Chính trị chỉ đạo khẩn trương rà soát, xử lý các dự án đầu tư yếu kém, doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, xác định rõ và xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan, tạo điều kiện để doanh nghiệp phá sản hoặc tiếp tục tái cơ cấu, hoạt động lành mạnh trở lại, tránh để kéo dài gây lãng phí, thất thoát tài sản, nguồn vốn, giảm thiểu thiệt hại cho Nhà nước, doanh nghiệp.