Theo đánh giá của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, 6 tháng đầu năm 2026, công tác phòng, chống lãng phí có chuyển biến rõ, đi vào những nguồn lực cụ thể và địa chỉ trách nhiệm cụ thể, rõ ràng.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương Đặng Văn Dũng cho biết, thời gian qua, từ Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương đến các tỉnh ủy, thành ủy đã vào cuộc rất quyết liệt, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, thanh tra và ban hành nhiều cơ chế chính sách đặc thù.
Theo báo cáo của Chính phủ, đến nay các bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành xử lý vướng mắc cho 1.531 dự án tồn đọng, kéo dài, lãng phí (tăng hơn 500 dự án so cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương vào hồi tháng 3/2026).
Trong 1.531 dự án đã tháo gỡ vướng mắc có 273 dự án đã đưa vào khai thác sử dụng, tương đương với hơn 4.000 ha đất và tổng vốn đầu tư 286.000 tỷ đồng. “Nguồn lực khơi thông rất lớn, mà mới 273 dự án”, ông Dũng nói.
Các cơ quan chức năng đã có phương án xử lý với 2.248 dự án khác. Cùng với đó, đã phân loại, xác định thẩm quyền, trách nhiệm quản lý, sử dụng, khai thác, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy.
Theo ông Dũng, những tháng còn lại của năm 2026, Ban Chỉ đạo Trung ương yêu cầu tạo chuyển biến đột phá trong phòng, chống lãng phí.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Đảng ủy Chính phủ và các tỉnh ủy, thành ủy phải chỉ đạo quyết tâm trong năm 2026 hoàn thành xử lý dứt điểm các dự án, công trình tồn đọng, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc và các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý việc xử lý 3.896 cơ sở nhà, đất bỏ trống, xuống cấp, sử dụng kém hiệu quả theo kết luận mà Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra. Đồng thời phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân không quyết liệt để tồn đọng kéo dài.
“Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu phải tổng kiểm kê, số hóa, rà soát, đánh giá các nguồn lực đất nước và phải trả lời được 5 câu hỏi: Nguồn lực nào đang tồn đọng? Nguồn lực nào phân bổ sai? Nguồn lực nào chưa định giá đúng? Nguồn lực nào phải kiến tạo mới? Ai chịu trách nhiệm tháo gỡ?”, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương cho biết.
Trao đổi thêm với báo chí, ông Đặng Văn Dũng nhấn mạnh công tác phòng, chống lãng phí không phải bây giờ chúng ta mới làm.
Theo ông, từ Nghị quyết Trung ương 3 khóa X đã đề cập đến công tác phòng, chống lãng phí. Sau đó, Bộ Chính trị, Ban Bí thư cũng ban hành nhiều văn bản, chỉ thị, kết luận liên quan đến công tác này.
Đặc biệt, sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm có bài viết về chống lãng phí - hồi chuông cảnh tỉnh về chống lãng phí - Bộ Chính trị đã bổ sung chức năng phòng, chống lãng phí cho Ban Chỉ đạo Trung ương.
Theo đó, từ tháng 10/2024, công tác phòng, chống lãng phí là một nhiệm vụ trọng tâm trong công tác chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương.
“Phiên họp nào, nội dung phòng, chống lãng phí cũng đặt ra và Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo đều có những thông điệp chỉ đạo rất cụ thể để đẩy mạnh công tác này”, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương chia sẻ.
Đề cập đến việc xử lý các dự án, công trình tồn đọng, kéo dài, nguy cơ thất thoát, lãng phí, ông Dũng cho biết, Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương đã yêu cầu rà soát từ tháng 10/2024.
Khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương tiếp tục chỉ đạo rà soát, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy.
Theo thông báo, từ đầu năm đến nay, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã rà soát, cập nhật thêm 1.501 công trình, dự án, nâng tổng số lên 4.492 dự án, công trình tồn đọng, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc.
Qua rà soát cũng đã xác định cả nước có 30.595 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy.
“Khối lượng dự án, công trình tồn đọng, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc và cơ sở nhà, đất dôi dư khổng lồ. Đây cũng là lượng tài sản, đất đai, nguồn vốn đầu tư khổng lồ”, ông Dũng nói.
Theo ông Dũng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu trong tháng 7 tới, Chính phủ phải ban hành một nghị quyết đặc thù về xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý người đứng đầu, Bí thư các tỉnh ủy, thành ủy phải chỉ đạo rà soát đầy đủ, chính xác và có phương án xử lý cụ thể các dự án, công trình tồn đọng kéo dài.
“Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương yêu cầu các công trình, dự án chưa có phương án xử lý thì trong quý III phải có phương án xử lý cụ thể và trong năm 2026 phải hoàn thành việc xử lý”, ông Đặng Văn Dũng thông tin.
Về phía Ban Nội chính Trung ương, ông Dũng cho biết, đơn vị sẽ tích cực tham mưu chỉ đạo rà soát, hoàn thiện thể chế pháp luật để tháo gỡ vướng mắc.
Trong đó, Ban Nội chính Trung ương sẽ tập trung tham mưu hoàn thiện thể chế pháp luật về quản lý sử dụng tài sản công, quy định về tiêu chuẩn định mức sử dụng, phân cấp trong quản lý sử dụng tài sản công.
Đề cập nhiệm vụ, giải pháp trong công tác phòng, chống lãng phí theo Nghị quyết 04 của Trung ương, ông Dũng nhấn mạnh giải pháp đầu tiên, căn cơ, quan trọng nhất là “xây dựng văn hóa tiết kiệm chống lãng phí trong toàn xã hội”.
Cùng với đó, tăng cường quản lý và sử dụng hiệu quả bền vững các nguồn lực của nền kinh tế, nhất là các lĩnh vực then chốt như năng lượng, đất đai, tài nguyên khoáng sản, tài chính, tài sản công, đầu tư công và các lĩnh vực công nghệ mới.
Giải pháp nữa là hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn định mức kinh tế kỹ thuật, chế độ chi công phù hợp thực tiễn.
Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương cũng đề cập đến việc tăng cường trách nhiệm người đứng đầu trong quản lý sử dụng tài sản công; đổi mới quản lý, quản trị, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập đảm bảo hoạt động hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đẩy mạnh phòng ngừa từ sớm, từ xa gắn với kiểm soát quyền lực ở cơ sở và giám sát bằng dữ liệu.
Các tỉnh ủy, thành ủy và Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng cấp tỉnh phải tăng cường kiểm soát quyền lực, thường xuyên giám sát việc thực hiện nhiệm vụ quyền hạn của cấp cơ sở.
“Phân cấp, phân quyền mạnh là cần thiết để phục vụ người dân, doanh nghiệp nhanh hơn, sát hơn, hiệu quả hơn. Nhưng phân cấp phải đi liền với kiểm soát, dữ liệu và trách nhiệm giải trình. Kiểm soát cũng phải rõ thẩm quyền, không máy móc, không làm phát sinh sợ sai, né tránh, đùn đẩy”, theo lời ông Dũng.
Ban Chỉ đạo Trung ương cũng yêu cầu tập trung xử lý dứt điểm các vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp; coi thu hồi tài sản là thước đo quan trọng của hiệu quả xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Theo đó, từ nay đến hết năm 2026 phải kết thúc điều tra, xử lý 16 vụ án, 6 vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương theo dõi, chỉ đạo.
Ban Chỉ đạo Trung ương yêu cầu xử lý nghiêm sai phạm liên quan đến các lĩnh vực bảo vệ môi trường, khoáng sản, năng lượng, an toàn thực phẩm, dự án sân bay Long Thành, đất đai, tài chính, ngân hàng… để “cảnh tỉnh, cảnh báo, không để lặp lại sai phạm cũ”.