(Thanh tra) - Gia Lai hiện có hơn 700 ngàn ha rừng các loại, trong đó chủ yếu là rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ (RPH)... đóng vai trò quan trọng bảo vệ môi trường sinh thái, cung ứng nguồn nước thủy lợi, thủy điện và tưới tiêu vùng đồng bằng, vùng xuôi... Do vậy, không thể xem nhẹ công tác quản lý, bảo vệ vốn rừng...
>>Bài 1: Tái diễn nạn phá rừng ở Mang Yang
Ngành Kiểm lâm tỉnh chỉ có 418 người, trong đó 207 cán bộ phụ trách địa bàn. Chừng ấy con người phải giữ hơn 700 ngàn ha rừng, quả là một gánh nặng. Theo báo cáo hàng năm toàn tỉnh mất từ 30 - 40 ha rừng tự nhiên, phòng hộ đầu nguồn, rừng trồng; còn việc lấn chiếm rừng, tranh chấp rừng có chủ... do áp lực nhu cầu sử dụng đất sản xuất của người dân khá lớn, nên vốn rừng vẫn bị xâm hại và đối tượng chủ yếu gây ra là người địa phương, đồng bào các dân tộc, việc xử lý không thể cứng rắn và kịp thời được, dẫn đến tình trạng “lờn luật”. Cụ thể như việc, người dân ồ ạt chiếm đất của Công ty Cao su Chư Păh vì cho rằng đây là đất của đồng bào khai phá trước đây.
Trong 7 tháng đầu năm, toàn tỉnh có 434 ha rừng trồng phòng hộ, rừng sản bị thiệt hại do cháy. Nạn phá rừng trái phép lấy đất làm nương rẫy, trồng cà phê, hồ tiêu cũng gây thiệt hại gần 23 ha.
Lực lượng kiểm lâm và các cơ quan chức năng đã phát hiện 743 vụ vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ rừng, trong đó phá rừng trái phép 16 vụ, mua bán, vận chuyển, cất giấu lâm sản trái phép 649 vụ..., chủ yếu là hộ gia đình, cá nhân đã gây ra 417 vụ. Tổng số vụ vi phạm bị xử lý là 616 vụ, trong đó xử phạt vi phạm hành chính 307 vụ, chuyển điều tra xử lý hình sự 11 vụ và Tòa đã đưa ra xét xử 01 vụ phá rừng nghiêm trọng. Tịch thu hơn 656m3 gỗ tròn, gỗ xẻ các loại là 1.018m3. Tổng số tiền xử phạt vi phạm và bán thanh lý tang vật thu nộp ngân sách hơn 16 tỷ đồng. Tịch thu tiêu hủy 15 ô tô, máy kéo, 6 xe trâu bò kéo, 87 chiếc xe máy cùng nhiều phương tiện khác...
Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Gia Lai Nguyễn Nhĩ cho biết: Về “điểm nóng” tàn phá rừng không xảy ra nhiều và dần được hạn chế hết mức. Năm 2012, nhiều vụ phá rừng quy mô và phức tạp diễn ra ở huyện Chư Prông, Đắk Pơ..., bước sang năm nay chỉ xảy ra tại huyện Đức Cơ với quy mô nhỏ lẻ. Trách nhiệm phối hợp giữa chính quyền địa phương với lực lượng kiểm lâm cũng chưa thực sự đồng bộ, gắn kết để tăng cường quản lý, bảo vệ rừng. Chẳng hạn như muốn xử lý triệt để vụ phá rừng thông lấy đất sản xuất, hoặc chuyển nhượng trái phép tại xã Đắk D’Jrăng (Mang Yang), kiểm lâm có văn bản đề nghị nhổ bỏ hết cây trồng trái phép, lấy đất trồng lại rừng, nhưng vẫn không có hồi âm. BQLRPH, các công ty lâm nghiệp và địa phương còn buông lỏng, lơ là trách nhiệm trong việc quản lý, bảo vệ rừng, đất rừng đã được Nhà nước giao phó. Khi xảy ra sự vụ tàn phá rừng thì không cấp báo kịp thời, đầy đủ cho cơ quan hữu trách; thậm chí có nơi cán bộ ban còn thông đồng, tiếp tay với người ngoài phá rừng, lấy đất chia nhau hoặc chuyển nhượng cho người khác...
Điển hình, như ông Phạm Đức Linh, Kế toán trưởng BQLRPH Đắk Đoa, Hồ Văn Tư, Nguyễn Văn Yên, cán bộ ban đã bàn bạc rồi thuê người phá hơn 1 ha rừng thông, sau đó trồng tiêu, xây nhà ở và chuyển nhượng bằng hình thức sang tay cho người khác với giá 300 triệu đồng. Cũng tại đây, Chủ tịch UBND xã Đắk D’Jrăng Trương Văn Biện, vào năm 1999 đã mua lô đất 5x50m tại thôn Tân Phú, thuộc đất rừng trồng thông, đến năm 2011 chuyển nhượng lại cho người khác. Khi được hỏi có biết là đất rừng thông hay không? Ông Biện liền trả lời là việc mua bán đất có xác nhận của UBND xã, còn thuộc đất rừng không thì ông không hề biết. Mới đây, Cơ quan điều tra Công an huyện K’bang ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Đăng Hướng, Đội phó quản lý, bảo vệ rừng và Nguyễn Đình Hạnh, cán bộ bảo vệ rừng thuộc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Krông Pa, do thiếu trách nhiệm để lâm tặc khai thác hơn 60m3 gỗ tại khoảnh 3, 4, Tiểu khu 3 thuộc xã Đắk Roong, K’bang.
Một tác nhân dễ dẫn đến nạn phá rừng là khi thi công thủy điện, thủy lợi, trong phương án quy hoạch tái định cư chỉ nhất thời, chưa tính đến kế hoạch dự phòng quỹ đất lâu dài để đáp ứng nhu cầu dân số tăng, việc tách hộ nhiều, chắc chắn sẽ thiếu đất ở, đất sản xuất, đương nhiên người dân phá rừng lấy đất, vì không còn con đường nào khác. Minh chứng gần đây nhất là người dân làng tái định cư Kon Won 1 và Kon Lanh Te, Đắk Roong, huyện K’bang nhường đất cho công trình thủy điện Vĩnh Sơn từ 10 năm trước, ban đầu chỉ có hơn 30 hộ vào khu tái định cư nay tăng lên gần 70 hộ, mà quỹ đất tái định cư không được điều chỉnh mở rộng; do vậy, họ đã phá rừng nguyên sinh lấy đất sản xuất và sinh hoạt.
Nguyên nhân dẫn đến phá rừng ở Gia Lai còn tiềm ẩn khá nhiều. Không chỉ riêng ngành Kiểm lâm đóng vai trò then chốt trong quản lý, bảo vệ rừng, mà cần có sự chỉ đạo xuyên suốt, kịp thời của cấp ủy, chính quyền từ tỉnh xuống, huyện, xã và sự phối hợp của các ngành hữu quan... Có như vậy, mới giữ vững tài nguyên về rừng Tây Nguyên, luôn được xem là “vốn quý” của cả nước.
Để tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng, Gia Lai đã thành lập 311 tổ, đội phòng cháy chữa cháy rừng. Ban chỉ huy phòng cháy, chữa cháy rừng được thành lập ở cấp tỉnh, 16 ban cấp huyện, thành phố và 165 Ban chỉ huy ở cấp xã, buôn, làng. Đến nay, toàn tỉnh có 220 xã có cán bộ kiểm lâm phụ trách, nhờ đẩy mạnh tuyên truyền nên 39 thôn, bản đã xây dựng và ký Hương ước bảo vệ rừng. Phong trào này đang được chú trọng mở rộng ra các địa bàn xa xôi, hẻo lánh, tập hợp những người có uy tín trong thôn, bản nhằm thu hút đông đảo người dân cùng tham gia bảo vệ rừng.
Nguyên Ngọc Phó
