(Thanh tra) - Sau loạt bài “Ma trận kho sầu riêng ở Đắk Lắk” của Báo Thanh tra, nhiều bạn đọc đặt câu hỏi về trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc để xảy ra tình trạng kho sầu riêng xây dựng tràn lan, vi phạm quy định về đất đai, xây dựng. Trong khi tỉnh đã có chỉ đạo xử lý, một số địa phương vẫn cho biết đang chờ chỉ đạo để triển khai.
Vừa qua, Báo Thanh tra đăng loạt 3 bài “Ma trận kho sầu riêng ở Đắk Lắk”, phản ánh tình trạng kho sầu riêng “mọc” tràn lan, kéo theo nhiều vi phạm trong sử dụng đất và trật tự xây dựng.
Từ thực trạng hàng trăm kho sầu riêng chưa bảo đảm quy định về đất đai, xây dựng đến những bất cập trong công tác quản lý, loạt bài đặt ra yêu cầu phải có giải pháp đồng bộ, vừa tháo gỡ khó khăn cho hoạt động thu mua, bảo quản sầu riêng, vừa xử lý dứt điểm các vi phạm.
Việc phát triển hệ thống kho sầu riêng phải gắn với quy hoạch, bảo đảm tuân thủ pháp luật, không để tình trạng “làm trước, hợp thức hóa sau” tiếp tục tái diễn.
Sau loạt bài, nhiều bạn đọc đặt câu hỏi về trách nhiệm quản lý và việc xử lý các công trình vi phạm. Phóng viên Báo Thanh tra tiếp tục liên hệ với một số địa phương có tình trạng xây dựng kho sầu riêng “nóng”, tìm hiểu việc xử lý sau khi Thanh tra tỉnh Đắk Lắk chỉ rõ những tồn tại, vi phạm.
Trao đổi với PV, ông Trần Văn Phước, Phó Chủ tịch UBND xã Cuôr Đăng, cho biết sau khi có kết luận thanh tra, UBND xã đã 2 lần mời các chủ kho làm việc, hướng dẫn và đôn đốc khắc phục, hoàn thiện hồ sơ theo quy định.
Theo ông Trần Văn Phước, trong 21 kho sầu riêng được kiểm tra, Thanh tra tỉnh yêu cầu tháo dỡ đối với kho của ông Trần Thành Tâm. Kho này được xác định xây dựng trên 2.560m² đất nông nghiệp. Đến nay, kho đã được tháo dỡ, chỉ còn phần khung. Đối với các kho còn lại, địa phương hướng dẫn chủ kho hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy định. Thời gian tới, xã tiếp tục mời các chủ kho làm việc để chốt thời gian khắc phục, hoàn thiện hồ sơ.
Còn tại xã Krông Pắc, ông Lại Đức Đại, Chủ tịch UBND xã Krông Pắc, cho hay các trường hợp kho xây dựng vượt phép, sử dụng đất chưa phù hợp đã được Thanh tra tỉnh tổng hợp, nêu trong báo cáo.
Đối với những trường hợp đã bị xử phạt, địa phương dự kiến mời chủ kho làm việc, yêu cầu cam kết và thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định. Trường hợp không có nhu cầu chuyển đổi thì phải tháo dỡ phần công trình vi phạm.
Tại xã Ea Knuếc, ông Trương Văn Hiệu, Phó Chủ tịch UBND xã Ea Knuếc, cũng cho biết địa phương đang chờ chỉ đạo của UBND tỉnh để triển khai xử lý.
Tuy nhiên, theo tìm hiểu của PV Báo Thanh tra, ngày 27/8/2026, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk có Báo cáo số 209/BC-TTr về tình hình xây dựng nhà xưởng, kho, bãi, điểm tập kết, thu mua, sơ chế, bảo quản sầu riêng trên địa bàn tỉnh.
Sau khi xem xét báo cáo, ngày 3/9/2026, UBND tỉnh giao các Sở Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Thanh tra tỉnh và UBND các xã, phường, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, căn cứ các kiến nghị, đề xuất của Thanh tra tỉnh tại Báo cáo số 209/BC-TTr để tổ chức thực hiện.
Các đơn vị, địa phương phải báo cáo kết quả về UBND tỉnh thông qua Thanh tra tỉnh để tổng hợp. Thanh tra tỉnh được giao theo dõi, đôn đốc việc thực hiện.
Trao đổi về việc chuyển đổi đất đa mục đích đối với các kho sầu riêng vi phạm, ông Bùi Hồng Quý, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, cho rằng kiến nghị tạo điều kiện cho tiêu thụ vụ mùa cần được xem xét, nhưng trách nhiệm chính trong xử lý vi phạm vẫn ở địa phương.
“Cái chính vẫn là ở địa phương thôi, xử lý cho nghiêm túc. Sau khi có văn bản của Thanh tra tỉnh, sở cũng đã có nhiều văn bản chỉ đạo các xã. Thậm chí trước đó sở cũng đã có văn bản đến các địa phương về vấn đề này”, ông Quý nói và cung cấp cho phóng viên Công văn số 8260 ngày 5/8/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường gửi các địa phương. Trong công văn yêu cầu các địa phương phải tăng cường quản lý đất đai, tuyệt đối không để phát sinh xây dựng mới các kho, xưởng, bãi tập kết, thu mua, sơ chế sầu riêng khi chưa bảo đảm các điều kiện pháp lý về đất đai, xây dựng.
Đối với UBND các xã, phường, sở yêu cầu căn cứ quy định hiện hành để thẩm định hồ sơ đề nghị sử dụng đất kết hợp đa mục đích đúng thẩm quyền, đúng quy định pháp luật; tăng cường theo dõi, phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm về quản lý, sử dụng đất đai.
Ông Bùi Văn Quý cho biết pháp luật đã có hướng dẫn cụ thể về sử dụng đất đa mục đích. Trường hợp phát sinh vướng mắc thì địa phương cần báo cáo để sở hướng dẫn.
“Trường hợp nào vướng thì báo cáo sở sẽ hướng dẫn, chứ không thể nói chung chung vướng như vậy được”, ông Quý cho hay.
Theo Thanh tra tỉnh Đắk Lắk, đến ngày 18/8/2026, mới có 55/102 xã, phường báo cáo kết quả kiểm tra, rà soát các nhà xưởng, kho, bãi và điểm tập kết, thu mua, sơ chế, bảo quản sầu riêng.
Trong đó, 26 địa phương báo cáo có kho, với tổng cộng 477 kho được thống kê. Chỉ 27 kho được xác định xây dựng đúng quy định; 251 kho chưa bảo đảm quy định (gồm 70 kho xây dựng 100% trên đất ở, 127 kho xây dựng trên đất ở và một phần đất nông nghiệp, 16 kho xây dựng 100% trên đất nông nghiệp và 38 kho xây dựng trên các loại đất khác); 199 kho chưa được kiểm tra, rà soát.
Đáng chú ý, 83 cá nhân, tổ chức đã bị xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn 1,614 tỷ đồng. Tại thời điểm rà soát, mới có một trường hợp tại phường Buôn Hồ thực hiện khắc phục hậu quả.
Riêng xã Krông Pắc có 220 kho, xưởng được rà soát. Qua kiểm tra, nhiều công trình được xác định xây dựng vượt diện tích được cấp phép, có trường hợp vượt gần 48 lần.
Cụ thể, nhà kho của ông Lê Văn Danh tại đường Y Jút, khu vực Ea Yông A được cấp phép 60m², nhưng thực tế xây dựng 2.871,7m², gấp gần 48 lần.
Nhà kho của ông Nguyễn Quốc Hùng tại đường Lê Hồng Phong, thôn Phước An 12 được cấp phép 80m², nhưng xây dựng 1.000m², gấp 12,5 lần. Nhà kho của ông Đỗ Tuấn Phong tại đường Bùi Thị Xuân, thôn Phước An 3 được cấp phép 250m², nhưng xây dựng 2.905,9m², gấp hơn 11,6 lần.
Ngoài ra, nhà kho của ông Nguyễn Văn Duẩn tại buôn Ea Yông A được cấp phép 410m² nhưng xây dựng 2.780,4m²; ông Giang Duy Phong tại thôn Tân Tiến 2 được cấp phép 450m² nhưng xây dựng 2.400m²; ông Lê Viết Lào tại Quốc lộ 26, thôn 6B được cấp phép 400m² nhưng xây dựng 1.870,4m²…
Tại xã Ea Knuếc, địa phương hiện có 50 kho thu mua, tập kết và sơ chế sầu riêng, chủ yếu dọc Quốc lộ 26 và các tuyến đường liên xã, liên thôn. Các kho có diện tích từ 300m² đến 9.683m², trong đó 44 kho xây dựng kiên cố và 6 kho lắp ghép, đơn giản, tạm bợ.
Nhiều công trình được xây dựng trên đất nông nghiệp. Kho Đại An Foods do bà Đoàn Võ Quỳnh Nhi làm chủ đầu tư, xây dựng tháng 7/2026, có diện tích 2.376m², toàn bộ trên đất nông nghiệp, bị UBND xã Ea Knuếc xử phạt 15 triệu đồng do sử dụng đất sai mục đích.
Nhà kho của bà Nguyễn Thị Hà tại đường đi hồ Ea Nhái, thôn Quyết Thắng, rộng 2.780m², toàn bộ trên đất nông nghiệp, bị xử phạt 15 triệu đồng. Công trình của bà Nguyễn Thị Diễm Trinh tại cùng tuyến đường, rộng 3.889m², toàn bộ trên đất nông nghiệp, bị xử phạt 18 triệu đồng do sử dụng đất sai mục đích…
Từ thực tế trên, việc xử lý các kho sầu riêng vi phạm cần được thực hiện cụ thể theo từng trường hợp, căn cứ hồ sơ đất đai, hiện trạng công trình và quy định pháp luật. Việc tạo điều kiện cho hoạt động thu mua, bảo quản sầu riêng trong mùa vụ cần song hành với xử lý vi phạm, tránh tái diễn tình trạng “xây trước, hợp thức hóa sau”.
