Nhà máy sản xuất xăng sinh học tại huyện Tam Nông (Phú Thọ) có công suất thiết kế 100 triệu lít xăng sinh học nhiên liệu/năm đang tạm ngừng xây dựng. Ảnh: Trần Quý

Thế nhưng, lộ trình này có nguy cơ "vỡ trận” khi các bên liên quan vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cần thiết để xây dựng mạng lưới phân phối, tiêu thụ sản phẩm dẫn đến các nhà máy đang tạm thời dừng triển khai, dừng sản xuất, vùng nguyên liệu đang bị xáo trộn…

Ông Phùng Đình Thực, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) cho biết, do xăng sinh học E5 chưa xác định được chỗ đứng ở thị trường trong nước, xuất khẩu không thuận lợi, giá thấp, thu không đủ bù chi nên 3 dự án nhà máy sản xuất xăng sinh học E5 mà PVN và các đơn vị thành viên góp vốn đang phải tạm ngừng sản xuất sản phẩm, ngừng xây dựng.

Đi vào hoạt động từ tháng 4/2012, nhà máy sản xuất xăng sinh học tại Bình Phước (PVN góp vốn 29%) đã sản xuất được 13,677 triệu lít cồn. Tuy nhiên, lượng sản phẩm bán nội địa chỉ được 9,099 triệu lít, xuất khẩu được 0,1 triệu lít. Trong quý I/2013, nhà máy sản xuất được 2,607 triệu lít, nhưng bán nội địa được 1,890 triệu lít và xuất khẩu được rất ít 0,3 triệu lít. Do thu không đủ bù chi nên nhà máy đang tạm ngừng hoạt động. 

Tương tự, nhà máy tại Bình Sơn (Quảng Ngãi), quý I/2013 cũng sản xuất được 5,505 triệu lít nhưng không xuất khẩu được, bán nội địa chỉ được 0,566 triệu lít và cũng phải cắt giảm công suất. 

Còn nhà máy sản xuất xăng sinh học tại huyện Tam Nông (Phú Thọ), PVOil góp vốn 39%, có công suất thiết kế 100 triệu lít xăng sinh học nhiên liệu/năm dự kiến đi vào hoạt động từ cuối năm 2012, nhưng do khó khăn về vốn đầu tư và tiêu thụ sản phẩm rất chậm nên dự án hiện tạm dừng xây dựng.

Không riêng gì 3 dự án PVN góp vốn mà 4 dự án nhà máy sản xuất xăng sinh học E5 khác cũng đang chung số phận. Trong khi đó, lộ trình thực hiện xăng sinh học theo Quyết định 53/2012/QĐ-TTg ngày càng đến gần.

Người dân khổ vì sắn làm ra không tiêu thụ được. Ảnh: Trần QuýĐể phục vụ cho các dự án nhà máy sản xuất xăng sinh học E5, các địa phương nơi xây dựng nhà máy và các vùng lân cận đã quy hoạch vùng nguyên liệu sắn với hàng nghìn ha. Việc các nhà máy tạm dừng sản xuất sản phẩm, tạm dừng xây dựng đã ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân thuộc vùng quy hoạch nguyên liệu. Nhiều hộ dân trong vùng quy hoạch nguyên liệu cho các nhà máy đã tự chuyển đổi cây trồng để cải thiện cuộc sống vì trồng sắn không tiêu thụ được.

Trao đổi với báo giới, ông Nguyễn Phú Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Bộ Công thương, cho biết: Tính đến nay, hầu hết những mục tiêu đặt ra đã được triển khai đúng thời điểm, thậm chí, nhiều mục tiêu đã vượt kế hoạch. Trong đó, việc xây dựng cơ chế chính sách, các văn bản quy phạm pháp luật giúp cho việc quản lý và xây dựng ngành Công nghiệp nhiên liệu sinh học đã hoàn thành, tạo được hành lang pháp lý để phát triển ngành Công nghiệp nhiên liệu sinh học. Để chuẩn bị cho lộ trình, các doanh nghiệp Petrolimex, PV Oil, Sài Gòn Petro… đã có những kế hoạch chi tiết để thực hiện và cam kết thực hiện đúng lộ trình, thời gian là đủ để các đơn vị triển khai. Tuy nhiên, phải khẳng định rằng, việc này sẽ không đơn giản.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, nếu triển khai thực hiện các dự án nhà máy nhiên liệu sinh học, quy hoạch vùng nguyên liệu, xây dựng hệ thống phân phối (hiện cả nước mới có 169 cửa hàng bán xăng E5/13.000 cửa hàng xăng dầu) như hiện nay thì nguy cơ “vỡ trận” lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học là điều không thể tránh.

Trần Quý