Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan tham gia trả lời chất vấn tại phiên họp Quốc hội, ngày 7/6/2023. Ảnh: Hoàng Nam

Có địa phương cho rằng, nếu không có kinh phí để đầu tư hạ tầng, các doanh nghiệp sẽ không đầu tư vào địa phương. Tuy nhiên, theo ông Lê Minh Hoan, hiện nay, đang có sự nhầm lẫn giữa khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với khu công nghiệp, mà đa phần là chúng ta vẫn quy hoạch rồi kêu gọi các doanh nghiệp vào đầu tư nhà lưới, tưới nhỏ giọt, cộng thêm một chút tự động hóa.

"Khu nông nghiệp công nghệ cao là nơi nghiên cứu, thực nghiệm và lan tỏa những thành tựu mới nhất trong lĩnh vực nông nghiệp, chứ không phải là một nơi sản xuất, sản xuất là chỉ là phụ. Từ những thành quả nghiên cứu thực nghiệm, có thành quả, kết quả tốt rồi mới đưa ra vùng nông nghiệp hoặc chuyển giao cho bà còn nông dân ở từng mức độ", Bộ trưởng Bộ NN&PTNT khẳng định.

Việc định nghĩa thế nào là nông nghiệp công nghệ cao là tùy vào cách tiếp cận. Ở nhiều nước, chỉ cần đó là công nghệ phù hợp với trình độ sản xuất, năng lực sản xuất và tạo ra giá trị tối ưu nhất trên các sản phẩm nông nghiệp để cạnh tranh được trên thị trường, tạo ra thu nhập cho người nông dân, tăng sức cạnh tranh… thì đều được coi là công cụ nông nghiệp công nghệ hay là nông nghiệp công nghệ cao.

Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, cho đến nay, ở nước ta chỉ có một khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao thành công nhất và đúng bản chất nhất là Trung tâm Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của thành phố Hồ Chí Minh, đó là nơi nghiên cứu thực nghiệm lan tỏa và kể cả đào tạo, huấn luyện cho những đơn vị nhận chuyển giao, tiếp nhận thành quả nghiên cứu các viện, các trường nằm trong khu nông nghiệp công nghệ cao đó. Như vậy, lõi của khu nông nghiệp công nghệ cao phải là các viện, các trường, từ các kết quả nghiên cứu, thực nghiệm, các doanh nghiệp sẵn sàng đón nhận để nhân rộng và chuyển giao cho những người nông dân cùng hợp tác doanh nghiệp.

Điều gì đã khiến nền nông nghiệp của nước ta, vốn có đặc thù là manh mún, nhỏ lẻ, đã xuất khẩu hàng hóa đến hơn 150 nước trên thế giới, với mặt hàng lúa gạo đứng top đầu thế giới, cà phê đứng thứ nhì thế giới? Đó chính là vì chúng ta đã có các nông trại lớn, đã tiếp cận và ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao từ lâu. Những thành tựu khoa học công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp trong thời gian qua được minh chứng bằng sức sống của nền nông nghiệp, là trụ đỡ, là lợi thế của quốc gia như trong Nghị quyết của Đảng. Ngành nông nghiệp hiện nay đang trên hành trình tìm kiếm con đường từ viện, trường ra các tổ chức khuyến nông, để đưa đến người dân thông qua những mô hình chuyển giao trực tiếp.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT khẳng định, trong bối cảnh hiện nay, bất kỳ công trình nghiên cứu nào cũng đều tốt nếu nó tạo ra được giá trị cho nền kinh tế và chuyển giao cho người nông dân. Bản thân các viện, các trường cũng phải trở thành một đơn vị khuyến nông, thông qua các bộ phận để quan hệ với người nông dân. Bộ NN&PTNT cùng với Bộ Khoa học và Công nghệ sẵn sàng khởi tạo và kích hoạt thị trường ở đó, những sản phẩm nghiên cứu có thể đi vào đời sống của người nông dân. Việc này cần làm ở những cấp độ vừa phải, phù hợp với nguồn lực đất nước.

Giải pháp cho việc đầu tư các khu nông nghiệp công nghệ cao trong thời gian tới, Bộ trưởng Lê Minh Hoan đề xuất cần có nhiều cấp độ nghiên cứu từ Trung ương đến địa phương và ở cộng đồng, tạo thành 1 chuỗi nghiên cứu ứng dụng. Đồng thời, kết hợp với các đơn vị sự nghiệp công lập để tăng thêm sức mạnh, nguồn lực xã hội. Với quy trình như vậy, các doanh nghiệp cũng sẽ sẵn sàng thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu để đưa đến với người nông dân bằng con đường ngắn nhất. Khi đó, vai trò của Nhà nước chỉ là kết nối, điều tiết trên chuỗi như vậy.