Toàn cảnh diễn đàn. Ảnh: TH

Hình thức bán lẻ ngày càng đa dạng, phong phú

Phát biểu khai mạc, PGS, TS. Lê Xuân Đình Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế và Dự báo nhận định, Diễn đàn Đầu tư Tiếp thị và Bán lẻ Việt Nam nhằm mục đích tạo diễn đàn đa chiều để các nhà hoạch định chính sách, đại diện các doanh nghiệp, các chuyên gia, các nhà nghiên cứu cùng nhau trao đổi, thảo luận và đưa ra các khuyến nghị nhằm giải quyết các vấn đề đang đặt ra cho thị trường bán lẻ Việt Nam hiện nay.

Ông Đình nêu rõ, kể từ khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), ngày 11/1/2007, đến nay đã tròn 13 năm. Theo lộ trình cam kết, đến nay thị trường bán lẻ đã mở cửa hoàn toàn.

"Nỗi lo lớn nhất từ thời gian mới bắt đầu hội nhập sâu rộng với kinh tế khu vực và thế giới là chúng ta thua trên sân nhà trong cạnh tranh thị trường bán lẻ. Nhưng đến nay nhìn lại, bên cạnh những hạn chế cần tiếp tục khắc phục, vượt qua, thì nhiều thay đổi tích cực của thị trường bán lẻ đã tác động lớn đến tiêu dùng của người dân cũng như phương thức phân phối sản phẩm của các nhà sản xuất, cung cấp”, ông Đình nhận định.

Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy phát triển thị trường thương mại trong nước. Trong những năm qua, thương mại trong nước đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu thụ sản phẩm, đáp ứng nhu cầu về hàng hóa cho nhân dân và góp phần quan trọng cho sự phát triển của nền kinh tế.

Trong giai đoạn từ năm 2006-2018, đóng góp bình quân của thương mại trong nước trong GDP đều đạt mức trên 10%/năm, tạo công ăn việc làm cho khoảng 12-13% tổng lao động xã hội (đứng thứ ba sau ngành Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và ngành công nghiệp chế biến, chế tạo).

Thị trường bán lẻ Việt Nam tăng mạnh với nhiều hình thức ngày càng đa dạng, phong phú, đặc biệt là hình thức bán lẻ hiện đại như các siêu thị, trung tâm mua sắm, trung tâm thương mại rộng lớn.

Hiện nay, cả nước có khoảng 800 siêu thị, trung tâm mua sắm và 150 trung tâm thương mại, gần 9.000 khu chợ và 2,2 triệu hộ kinh doanh bán lẻ trên khắp mọi miền. Đến năm 2020, theo quy hoạch, cả nước sẽ có khoảng 1.200 - 1.500 siêu thị, 180 trung tâm thương mại, 157 trung tâm mua sắm.

Các doanh nghiệp trong nước chiếm phần lớn thị trường bán lẻ Việt Nam như: Hệ thống kinh doanh tổng hợp có Co.op Mart, Vinmart, SaigonCoop, SatraMart, Hapromart… 

Đáng chú ý, không chỉ các tập đoàn lớn trong nước đang lấn sân sang lĩnh vực bán lẻ mà rất nhiều thương hiệu nổi tiếng trên thế giới cũng đẩy mạnh hoạt động đầu tư, mở rộng thị phần tại Việt Nam như Aeon (Nhật Bản), Lotte (Hàn Quốc), Central Group (Thái Lan), Metro (Đức)...

Phải nâng cao năng lực cạnh tranh ngay tại thị trường nội địa

Tại Diễn đàn, các chuyên gia kinh tế cũng chỉ ra rằng, thị trường bán lẻ Việt Nam hiện còn nhiều hạn chế, bất cập như: Thị phần bán lẻ bằng các hình thức kinh doanh hiện đại ở nước ta vẫn còn thấp so với khu vực, mới chỉ chiếm khoảng 25% tổng mức bán lẻ. Con số đó thấp hơn so với các nước trong khu vực như Philippines là 33%, Thái Lan là 34%, Trung Quốc là 51%, Malaysia là 60% và Singapore lên đến 90%.

Các siêu thị, trung tâm thương mại hầu hết tập trung tại các thành phố lớn và khu vực nội thành, khu vực nông thôn và ngoại thành còn bỏ ngỏ, chủ yếu là các cửa hàng, hộ kinh doanh cá thể, gánh hàng rong phát triển.

Tầm vĩ mô còn thiếu một chiến lược tổng thể và toàn diện để đẩy mạnh phát triển thương mại trong nước một cách bền vững; thiếu tính liên kết giữa các lực lượng tham gia thị trường, thiếu chiến lược phát triển kinh doanh, tính chuyên nghiệp không cao, năng lực tài chính hạn chế, thiếu các dịch vụ hậu mãi.

Hệ thống chuỗi siêu thị, cửa hàng bán lẻ thiếu tính chuyên nghiệp từ công nghệ quản trị chuỗi, tổ chức trưng bày hàng hóa, giá cả thiếu cạnh tranh, nguồn hàng chưa phong phú, đa dạng, mức độ kiểm soát chất lượng hàng hóa chưa đáp ứng được yêu cầu, mạng lưới chưa rộng khắp và tương xứng với nhu cầu của khách hàng.

Thói quen của người tiêu dùng như thích hàng ngoại cũng là thách thức lớn đối với các doanh nghiệp bán lẻ. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp bán lẻ trong nước còn gặp phải nhiều vướng mắc từ chính sách và thực thi chính sách của Nhà nước

"Với làn sóng đầu tư mạnh mẽ hiện nay, bên cạnh chính sách khuyến khích, thu hút đầu tư hiện đại hóa hạ tầng thương mại, các cơ sở bán lẻ… thì việc xây dựng các chính sách về truyền thông và giáo dục cộng đồng, hỗ trợ giáo dục và đào tạo nhân lực cho phát triển thị trường bán lẻ là một công việc rất quan trọng" ông Đình nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng lưu ý các nhà bán lẻ Việt cần nắm bắt công nghệ đồng thời tiếp thu nhanh và hiệu quả các kinh nghiệm của các nước phát triển để nâng cao năng lực cạnh tranh ngay tại thị trường nội địa.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cho rằng, hiện nay,  người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến giá cả, chất lượng hàng hóa mà còn ở chất lượng phục vụ và văn hóa kinh doanh. Do vậy, cần đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực chuyên nghiệp để thu mua, quản lý và bán hàng cũng như đặt chữ tín lên hàng đầu nhằm chiếm được trái tim của khách hàng.

Thái Hải