Từ chỗ tạm cư ven suối, nhiều hộ dân nay an cư tại điểm dân cư tập trung, thuận lợi tiếp cận trường học, y tế. Ảnh: Minh Tân

Đổi thay từ những con đường vào bản

Sáng sớm, con đường bê tông dẫn vào trung tâm xã Hướng Lập đã rộn tiếng xe máy, tiếng người gọi nhau thu hoạch sắn, gỗ tràm. Mùi khói bếp quyện trong gió lạnh. Ít ai còn nhớ, nơi này từng chỉ là lối mòn băng giữa những cánh rừng, mỗi mùa mưa lũ, nơi đây gần như cô lập bởi địa hình chia cắt và đèo núi.

Anh Hồ Văn Chí, Trưởng thôn, Bí thư thôn Tri, đứng tựa lan can cây cầu nhỏ mới đổ bê tông, mắt dõi theo chiếc xe tải đang lùi vào bãi tập kết rừng tràm. Anh chia sẻ: “Trước đây mưa một trận là bản bị cô lập. Muốn đưa người bệnh ra trạm y tế phải khiêng võng băng rừng. Bán nông sản thì gùi bộ, thương lái ngại vào nên ép giá. Giờ có đường rồi, xe vào tận rẫy. Bà con làm ra bao nhiêu bán hết bấy nhiêu”.

Anh mở cuốn sổ trực ban thôn, chỉ từng dòng ghi chép, từ ngày tuyến đường hoàn thành, số hộ mở rộng diện tích tràm, trồng sắn tăng rõ. Thanh niên không còn bỏ bản đi làm thuê nhiều như trước. “Đường xong là dân giữ đất, giữ rừng. Có cái ăn cái mặc thì không ai muốn rời quê. Dù vậy, vẫn còn nhiều khó khăn còn đó, mỗi mùa mưa lũ vẫn bị chia cắt, đường xá bị ảnh hưởng”, anh nói.

Diện mạo bản làng đổi khác khi những mái nhà mới nối tiếp nhau giữa màu xanh Trường Sơn. Ảnh: Minh Tân

Không chỉ ở thôn Tri mà các thôn khác của xã Hướng Lập, sự thay đổi đang hiện lên từng ngày. Điện sáng đến từng nóc nhà. Sóng điện thoại ổn định hơn. Những phòng học mới sơn vàng nổi bật giữa màu xanh núi rừng. Trạm y tế khang trang, sạch sẽ. Người dân quen dần với nhịp sống có kế hoạch, có tính toán, thay vì chỉ trông vào nương rẫy tự nhiên.

Trong Nghị quyết xây dựng nông thôn mới đến năm 2030, Đảng ủy xã xác định hạ tầng giao thông, điện, giáo dục, y tế là khâu đột phá. Đến cuối năm 2025, Hướng Lập đạt 8/19 tiêu chí nông thôn mới, gồm điện, thông tin truyền thông, nhà ở dân cư, giáo dục đào tạo, văn hóa, quốc phòng an ninh.

Mục tiêu đến năm 2030, 100% thôn bản có đường ô tô cứng hóa tới trung tâm, thu nhập bình quân đầu người đạt gần 25 triệu đồng mỗi năm, tỷ lệ nghèo giảm trên 5% mỗi năm.

Bộ đội Biên phòng Quảng Trị hướng dẫn, hỗ trợ bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số phát triển mô hình kinh tế. Ảnh: Minh Tân

Theo ông Nguyễn Minh Long, Bí thư Đảng ủy xã Hướng Lập, địa phương không làm theo phong trào. “Chúng tôi đi từng bước chắc chắn. Ưu tiên việc thiết yếu nhất. Có đường, có điện, có trường học rồi mới tính chuyện nâng cao thu nhập. Nếu chỉ xây công trình mà không tổ chức sản xuất thì không bền vững”, ông Long nói.

Thực tế cho thấy, khi hạ tầng đi trước, sinh kế theo sau. Đường thông, xe tải vào tận rẫy. Chuối, sắn, keo, gỗ rừng trồng được thu mua thuận lợi. Giá bán vì thế cũng tăng cao, thanh niên có thể ở lại quê nhà làm ăn, tham gia tổ hợp tác, trồng rừng, chăn nuôi. Bản làng vì thế đông vui hơn và đầy sức sống hơn.

Hạ tầng hoàn thiện, sinh kế vùng cao Quảng Trị khởi sắc

Nhìn rộng ra toàn tỉnh Quảng Trị, những chuyển động ở Hướng Lập là một phần trong kết quả chung của chính sách dân tộc giai đoạn 2021–2025. Nguồn lực đầu tư đã đi thẳng vào từng hộ dân, từng công trình cụ thể.

Trong giai đoạn này, toàn tỉnh hỗ trợ xây dựng nhà ở cho 3.048 hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Hàng nghìn mái nhà mới mọc lên giữa sườn núi, thay cho những căn chòi tạm, mưa gió dột tứ bề. Những căn nhà xây mới được dựng lên từ các chương trình mục tiêu quốc gia, từ các nguồn vận động, xã hội hóa đã giúp trẻ nhỏ có góc học tập, người già có nơi trú mưa nắng. Và quan trọng hơn, giúp người dân “an cư, lạc nghiệp”.

Căn nhà mới từ của hộ dân ở xã Đakrông vừa mới xây dựng hoàn thành từ Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Ảnh: Minh Tân

Cùng với đó, 290 hộ đã được hỗ trợ đất ở, 44 hộ được hỗ trợ đất sản xuất. Có đất, người dân yên tâm gắn bó lâu dài. Nhiều gia đình mạnh dạn đầu tư trồng trọt, chăn nuôi, phát triển kinh tế hộ. Hơn 1.000 hộ được hỗ trợ chuyển đổi nghề, từ canh tác manh mún, bà con tiếp cận mô hình trồng rừng, dược liệu, chăn nuôi tập trung, dịch vụ nhỏ. Từ đó, thu nhập cải thiện dần, đời sống bớt chật vật hơn.

Về hạ tầng, tỉnh đã đầu tư 71 công trình xây dựng cơ sở hạ tầng, 62 công trình nước sinh hoạt tập trung, 51 trường học được nâng cấp, cải tạo, sửa chữa. Mỗi công trình là một “mắt xích” nối liền cuộc sống dân sinh. Đường rút ngắn khoảng cách, nước sạch giảm bệnh tật và những mái trường mới, lớp mới giữ chân học sinh.

Song song đó, 25 dự án định canh định cư giúp 911 hộ ổn định nơi ở, hình thành các điểm dân cư tập trung. Nhờ vậy, việc kéo điện, nước, trường, trạm thuận lợi hơn, tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả đầu tư.

Trường lớp khang trang giữ chân học sinh đến lớp đều đặn mỗi ngày. Ảnh: Minh Tân

Điều đáng mừng là tinh thần người dân cũng đổi thay, không còn tâm lý trông chờ. Nhiều hộ chủ động góp công, góp đất làm đường, tham gia giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng thôn bản sáng, xanh, sạch. Chính quyền cơ sở và người dân đồng hành, coi mỗi công trình là tài sản chung của bản, của làng.

Buổi trưa, đứng trên con dốc nhìn xuống Hướng Lập, có thể thấy rõ diện mạo mới. Những mái nhà xen giữa màu xanh rừng. Con đường bê tông chạy dài như dải lụa. Tiếng trẻ con cười vang từ sân trường. Tất cả tạo nên cảm giác bình yên và hy vọng.

Chặng đường phía trước còn nhiều việc phải làm. Địa hình chia cắt, nguồn vốn còn hạn chế, sinh kế vẫn cần đa dạng hơn nhưng nền móng đã vững. Khi người dân có nhà ở ổn định, có đường đi lại, có trường học cho con em, có việc làm ngay trên đất mình, niềm tin sẽ lớn dần.

Giữa núi rừng Trường Sơn, tiếng xe chở hàng, tiếng trống trường, tiếng nước chảy từ bể tập trung hòa vào nhau thành nhịp sống mới. Từ Hướng Lập đến nhiều xã vùng cao khác, bản làng đang bừng sáng. Và từ nền tảng ấy, Quảng Trị có quyền kỳ vọng một giai đoạn phát triển mới, bền bỉ, vững vàng hơn, nơi mỗi người dân đều có cơ hội sống tốt trên chính quê hương mình.