Ảnh minh họa. Nguồn: VGP

Nghị định số 224/2026/NĐ-CP gồm 9 chương, 92 điều, quy định chi tiết nhiều nội dung quan trọng của Luật Chuyển đổi số, bao gồm: Chiến lược, chương trình, kế hoạch chuyển đổi số; cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến; nguyên tắc kiến trúc, thiết kế, yêu cầu tối thiểu đối với hệ thống số; nhiệm vụ chi ngân sách Nhà nước cho chuyển đổi số; quản lý đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ và cơ chế đặc thù cho phát triển thử nghiệm trong chuyển đổi số sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước; phát triển kinh tế số và xã hội số.

Dịch vụ công trực tuyến phải hướng tới mô hình thống nhất, tập trung

Theo Nghị định, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh có trách nhiệm triển khai cung cấp thủ tục hành chính theo hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Trường hợp cung cấp dịch vụ công trực tuyến một phần, cơ quan có thẩm quyền phải công khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia lý do và căn cứ pháp luật chuyên ngành.

Việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến một phần chỉ được áp dụng trong những trường hợp nhất định như: tổ chức, cá nhân phải trực tiếp hiện diện tại cơ quan Nhà nước; cơ quan Nhà nước cần thực hiện việc thẩm tra, xác minh tại hiện trường; sự cố kỹ thuật chưa thể khắc phục ngay hoặc các vấn đề kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu xử lý trực tuyến toàn trình.

Nghị định yêu cầu việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến phải được thực hiện theo mô hình thống nhất, tập trung từ Trung ương đến địa phương trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và Ứng dụng định danh quốc gia.

Các dịch vụ công trực tuyến phải được công bố, công khai đầy đủ thông tin; chuẩn hóa về mã, tên dịch vụ; cung cấp biểu mẫu điện tử; hướng dẫn quy trình thực hiện cho người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, các cơ quan Nhà nước phải tăng cường kết nối, khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các hệ thống dùng chung để tự động điền thông tin, cắt giảm thành phần hồ sơ.

Một nguyên tắc quan trọng được đặt ra là tổ chức, cá nhân chỉ phải cung cấp thông tin một lần cho cơ quan Nhà nước khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Bên cạnh đó, Nghị định yêu cầu triển khai thanh toán trực tuyến đối với các dịch vụ có phát sinh phí, lệ phí hoặc nghĩa vụ tài chính; áp dụng chữ ký số công cộng, chữ ký số chuyên dùng trong các ứng dụng chuyên ngành; đồng thời cung cấp thông báo về tình trạng giải quyết hồ sơ theo thời gian thực.

Thông tin thông báo tối thiểu phải bao gồm cơ quan tiếp nhận, người giải quyết hồ sơ, thời gian tiếp nhận, quá trình xử lý và thời điểm trả kết quả. Khi tình trạng giải quyết thủ tục hành chính thay đổi, cơ quan nhà nước phải thông báo ngay để tổ chức, cá nhân chủ động theo dõi.

Tiến tới dịch vụ công “chủ động phục vụ”

Một điểm mới nổi bật của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP là quy định về mức độ dịch vụ công trực tuyến chủ động. Theo đó, dịch vụ công trực tuyến sẽ được phân loại theo 4 mức độ, thể hiện sự chuyển dịch từ mô hình “người dân tìm đến chính quyền” sang “chính quyền chủ động phục vụ người dân”.

Ở mức độ 1, cơ quan Nhà nước trên cơ sở khai thác dữ liệu sẵn có sẽ chủ động phát hiện thời điểm, sự kiện hoặc nghĩa vụ phát sinh để thông báo, nhắc nhở và hướng dẫn tổ chức, cá nhân thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Ở mức độ 2, ngoài việc nhắc thực hiện, cơ quan Nhà nước có thể chủ động tạo lập hoặc chuẩn bị sẵn hồ sơ điện tử, thông tin, dữ liệu cần thiết từ các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu hiện có. Người dân, doanh nghiệp chỉ cần xác nhận, bổ sung thông tin nếu cần thiết và quyết định tiếp tục thực hiện thủ tục.

Ở mức độ 3, hệ thống có khả năng phân tích, so sánh và đưa ra khuyến nghị phương án dịch vụ công phù hợp nhất trong trường hợp có nhiều lựa chọn khác nhau. Việc khuyến nghị phải bảo đảm quyền lựa chọn của tổ chức, cá nhân, đồng thời tính đến các yếu tố về chi phí, thời gian, mức độ thuận tiện và nghĩa vụ phát sinh.

Đáng chú ý nhất là mức độ 4 - dịch vụ công trực tuyến chủ động nhắc, chuẩn bị hồ sơ, khuyến nghị phương án và tự động thực hiện. Theo đó, trên cơ sở khai thác, phân tích dữ liệu từ các hệ thống số, nền tảng số và cơ sở dữ liệu hợp pháp, cơ quan Nhà nước có thể tự động xác định việc phát sinh quyền lợi hoặc nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân để thực hiện giải quyết thủ tục hành chính mà không yêu cầu người dân phải nộp hồ sơ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Người dân vẫn được bảo đảm quyền kiểm soát thông qua việc được thông báo kết quả, có quyền xác nhận, từ chối hoặc yêu cầu điều chỉnh theo quy định.

Bảo đảm an toàn, thuận tiện khi sử dụng dịch vụ số

Nghị định cũng đặt ra các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Theo đó, việc thiết kế, xây dựng và vận hành các hệ thống phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm an toàn, bảo mật, có giao diện thân thiện, dễ sử dụng và đáp ứng nhu cầu đa dạng của tổ chức, cá nhân.

Đặc biệt, hệ thống phải hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng trong quá trình chuyển đổi số.

Việc triển khai mô hình tập trung từ Trung ương đến địa phương cũng được quy định rõ. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp bộ sẽ tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia để cung cấp, giải quyết dịch vụ công trực tuyến thống nhất. Hệ thống cấp tỉnh tập trung xử lý những dịch vụ chưa được cung cấp trên hệ thống cấp bộ và Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Với các quy định mới, chuyển đổi số trong hoạt động hành chính Nhà nước được kỳ vọng sẽ bước sang giai đoạn mới, trong đó dữ liệu trở thành nền tảng để cơ quan Nhà nước nâng cao chất lượng phục vụ, giảm thủ tục, giảm chi phí xã hội và đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp.

Nghị định số 224/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.