Ca khúc: Tự hào người làm báo Thanh tra

Theo dõi Báo Thanh tra trên

Sự hài lòng của doanh nghiệp là thước đo chất lượng thanh tra

Thanh Lương

Thứ sáu, 20/11/2026 - 06:30

(Thanh tra) - Hoạt động thanh tra đang hướng tới yêu cầu nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời giảm chồng chéo, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo là cách tiếp cận góp phần củng cố kỷ cương, thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước.

Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội. Ảnh:Thanh Lương

Cùng với yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, hoạt động thanh tra ngày càng cần được đổi mới theo hướng chuyên nghiệp, công khai, minh bạch và thực chất.

Không chỉ dừng ở phát hiện, xử lý vi phạm, thanh tra còn góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách, phòng ngừa rủi ro, tháo gỡ những bất cập trong quản lý và tạo lập môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển.

Từ góc nhìn chính sách đến thực tiễn sản xuất, kinh doanh, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện cơ chế để hoạt động thanh tra vừa giữ nghiêm kỷ cương pháp luật, vừa đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

Trên tinh thần đó, sự hài lòng của doanh nghiệp có thể trở thành một chỉ dấu quan trọng phản ánh chất lượng thực thi công vụ, gắn với kết quả quản lý Nhà nước và hiệu quả của môi trường kinh doanh.

Thanh tra là một trong những công cụ quan trọng để bảo đảm pháp luật được thực thi, phát hiện những bất cập trong quản lý, phòng ngừa và xử lý vi phạm. Tuy nhiên, trong nền kinh tế có nhiều thành phần, lĩnh vực và mô hình kinh doanh, hiệu quả của hoạt động thanh tra còn phụ thuộc vào việc xác định đúng trọng tâm, phạm vi, đối tượng và phương thức tiến hành.

Yêu cầu này đặt ra bài toán hài hòa giữa kỷ cương quản lý và tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp. Doanh nghiệp phải chấp hành pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ và phối hợp với cơ quan thanh tra. Ở chiều ngược lại, cơ quan thanh tra cần bảo đảm đúng thẩm quyền, nội dung, trình tự và thời hạn; hạn chế tình trạng chồng chéo, trùng lặp hoặc kéo dài không cần thiết.

Từ góc nhìn chính sách, Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, cho rằng hoạt động thanh tra có vai trò giữ nghiêm kỷ cương pháp luật, phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời góp phần nhận diện những bất cập trong quản lý. Theo ông, yêu cầu đặt ra là thanh tra phải đúng thẩm quyền, đúng trọng tâm, công khai, minh bạch và hạn chế tối đa chồng chéo, gây phiền hà cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Luật sư Nguyễn Hồng Bách, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật TNHH Hồng Bách và Cộng sự. Ảnh: Thanh Lương

Ở góc nhìn pháp lý, luật sư Nguyễn Hồng Bách, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật TNHH Hồng Bách và Cộng sự cho rằng, hoạt động thanh tra phải bảo đảm tính hợp pháp từ căn cứ tiến hành, thẩm quyền, phạm vi, nội dung đến trình tự thực hiện.

Khi các yêu cầu được xác định rõ, cơ quan thanh tra có cơ sở thực hiện đúng chức năng, doanh nghiệp cũng chủ động chuẩn bị tài liệu, nhân sự và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình.

Theo luật sư, hiệu quả thanh tra không chỉ nằm ở số lượng vi phạm được phát hiện mà còn ở chất lượng thu thập, kiểm chứng thông tin và áp dụng pháp luật.

Nhận định, kết luận phải dựa trên tài liệu, chứng cứ liên quan; những vấn đề chưa rõ cần được xác minh, đối chiếu, bảo đảm quyền giải trình của tổ chức, cá nhân.

Luật sư Hồng Bách nhấn mạnh, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 đặt ra yêu cầu chấm dứt thanh tra, kiểm tra chồng chéo, trùng lặp, kéo dài, không cần thiết và xử lý hành vi lợi dụng hoạt động này để gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Vì vậy, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, ứng dụng dữ liệu điện tử để nhận diện rủi ro, giảm yêu cầu cung cấp lại hồ sơ, nhưng vẫn phải bảo đảm mọi hoạt động có căn cứ, đúng thẩm quyền.

Đổi mới thanh tra là quản lý đúng trọng tâm, minh bạch và hiệu quả hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung nguồn lực phát triển sản xuất, kinh doanh, luật sư nhận định.

Với doanh nghiệp, thời gian chuẩn bị hồ sơ, giải trình và làm việc với các đoàn thanh tra, kiểm tra cũng là một phần chi phí tuân thủ. Nếu nhiều cơ quan cùng yêu cầu những tài liệu tương tự hoặc kiểm tra các nội dung gần nhau trong thời gian ngắn, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong bố trí nhân sự, duy trì hoạt động và thực hiện kế hoạch kinh doanh, theo Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi.

Từ những phản ánh thực tiễn, trong đó có trường hợp doanh nghiệp phản ánh việc đang làm việc với đoàn kiểm tra thì tiếp tục nhận quyết định thanh tra với dấu hiệu trùng lặp về nội dung, thời gian, Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi cho rằng mỗi cuộc thanh tra cần xác định rõ phạm vi, nội dung, danh mục tài liệu và thời gian dự kiến làm việc.

Những phản ánh cụ thể cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét, làm rõ; không nên từ một trường hợp suy rộng thành tình trạng chung.

Cơ quan thanh tra cũng cần phối hợp, chia sẻ thông tin và xem xét sử dụng lại những hồ sơ đã được cơ quan nhà nước tiếp nhận, có thể khai thác hợp pháp, tránh yêu cầu doanh nghiệp cung cấp nhiều lần khi không cần thiết.

Cách làm này vừa giảm chi phí tuân thủ, vừa giúp hoạt động thanh tra tập trung vào nội dung cần thiết, theo Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi.

Còn luật sư Hồng Bách cho rằng, việc doanh nghiệp phối hợp với cơ quan thanh tra phải đi cùng yêu cầu cơ quan thực thi công vụ tuân thủ đúng thẩm quyền, trình tự pháp luật.

Doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu theo yêu cầu hợp pháp, nhưng yêu cầu này phải gắn với nội dung, phạm vi và mục đích của cuộc thanh tra.

Theo luật sư, khi phát sinh ý kiến khác nhau về tài liệu, phạm vi hoặc cách thức thực hiện, hai bên cần trao đổi, giải thích và ghi nhận đầy đủ nội dung làm việc. Doanh nghiệp cần được tạo điều kiện trình bày, làm rõ những vấn đề chưa thống nhất và thực hiện quyền theo quy định.

Cơ quan thanh tra cũng cần xem xét các giải trình trên cơ sở hồ sơ, căn cứ pháp lý để nâng cao chất lượng xác minh, bảo đảm tính khách quan của kết luận.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý. Với những dữ liệu đã được tiếp nhận hợp pháp và có thể khai thác, cần xem xét sử dụng lại theo quy định, tránh yêu cầu doanh nghiệp cung cấp nhiều lần.

Luật sư Hồng Bách lưu ý, giảm chồng chéo không có nghĩa là loại trừ mọi trường hợp nhiều cơ quan cùng thực hiện nhiệm vụ quản lý. Mỗi hoạt động cần được xem xét trên cơ sở căn cứ pháp lý, phạm vi, nội dung và sự cần thiết cụ thể.

Ông Vũ Văn Lượng, Giám đốc Công ty Cổ phần Thương mại Xuất nhập khẩu Vũ Gia. Ảnh: Thanh Lương

Từ thực tế hoạt động doanh nghiệp, ông Vũ Văn Lượng, Giám đốc Công ty Cổ phần Thương mại Xuất nhập khẩu Vũ Gia cho rằng hoạt động thanh tra có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và tạo môi trường kinh doanh minh bạch.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đó, hoạt động thanh tra cần được tổ chức khoa học, có trọng tâm, phù hợp với đặc điểm và tình hình hoạt động của doanh nghiệp.

Ông Lượng còn nêu ý kiến, khi ban hành các chính sách cũng cần tuyên truyền bằng nhiều nguồn, kênh thông tin giúp doanh nghiệp luôn cập nhật một cách kịp thời và thực hiện đúng các chính sách, hạn chế các rủi ro trong kinh doanh, giúp cho doanh nghiệp phát triển một cách bền vững.

Thanh tra hiệu quả phải gắn với kỷ cương, chính sách nhất quán và thực thi đúng trọng tâm; vừa xử lý vi phạm, vừa tạo môi trường ổn định để doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật yên tâm đầu tư, kinh doanh lâu dài, theo ông Lượng.

Đề cập yêu cầu xử lý vi phạm gắn với tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn, luật sư Hồng Bách dẫn chứng một số dự án có vướng mắc được Thanh tra Chính phủ tiến hành thanh tra trong năm 2025 gồm: Dự án đầu tư xây dựng mới cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai, Dự án đầu tư xây dựng mới cơ sở 2 Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Dự án trụ sở làm việc Bộ Ngoại giao.

Qua các cuộc thanh tra, những tồn tại trong quá trình triển khai dự án được xem xét, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan và kiến nghị xử lý theo thẩm quyền.

Từ thực tiễn này, luật sư Hồng Bách cho rằng, cần phân định rõ vi phạm pháp luật và khó khăn, vướng mắc phát sinh từ cơ chế, thủ tục hoặc sự phối hợp giữa các cơ quan. Những vi phạm đã được chứng minh phải được xử lý theo quy định; những bất cập cần được phân tích, kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét tháo gỡ. Việc kiến nghị giải quyết khó khăn không thay thế xử lý vi phạm, cũng không làm mất đi nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp.

Theo luật sư, kết luận thanh tra xác định rõ nội dung phải khắc phục, cơ quan, đơn vị thực hiện và những vấn đề cần kiến nghị giải quyết. Hiệu quả thanh tra không chỉ thể hiện ở chất lượng kết luận mà còn ở kết quả thực hiện sau thanh tra. Doanh nghiệp phải nghiêm túc khắc phục vi phạm, trong khi cơ quan quản lý cần theo dõi, xử lý hoặc kiến nghị giải quyết những bất cập thuộc thẩm quyền, bảo đảm đúng quy định pháp luật.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Kinh doanh Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ BEAM. Ảnh: Thanh Lương

Cũng từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Kinh doanh Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ BEAM cho rằng hoạt động thanh tra, kiểm tra cần được thực hiện phù hợp với đặc thù ngành nghề, nghĩa vụ pháp lý và mức độ rủi ro của từng doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ tài chính, nơi các giải pháp và mô hình kinh doanh liên tục đổi mới, việc có một cơ chế quản lý minh bạch, nhất quán và có khả năng dự liệu là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật, đầu tư công nghệ và phát triển sản phẩm, dịch vụ mới.

Theo ông Dũng, việc tăng cường ứng dụng dữ liệu điện tử, triển khai thanh tra, kiểm tra từ xa trong những trường hợp phù hợp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế trùng lặp trong cung cấp hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, quá trình này phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.

Ông Dũng cho rằng, doanh nghiệp cần cơ chế thanh tra rõ ràng, công bằng, đúng trọng tâm, không né tránh vi phạm nhưng kịp thời tháo gỡ vướng mắc, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, mở rộng thị trường và đóng góp cho nền kinh tế.

Mong muốn chung của doanh nghiệp là hoạt động thanh tra được triển khai minh bạch, đúng phạm vi, thời hạn và căn cứ pháp luật. Doanh nghiệp cần được thông tin rõ về nội dung làm việc, hạn chế phải cung cấp lại những tài liệu cơ quan có thể tiếp cận hợp pháp, đồng thời được giải thích đầy đủ các yêu cầu liên quan.

Sau thanh tra, kết luận cần nêu cụ thể nội dung phải thực hiện, kiến nghị cần giải quyết và bảo đảm việc theo dõi, đánh giá kết quả khắc phục. Đây cũng là cơ sở để đo lường sự hài lòng bằng những chuyển biến thực chất, thay vì chỉ dựa trên cảm nhận.

Đồng tình với một số ý kiến phía doanh nghiệp nêu, Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi cho rằng sự hài lòng của doanh nghiệp có thể là một chỉ dấu phản ánh chất lượng thực thi công vụ, nhưng cần được đánh giá khách quan bằng cả phản hồi của doanh nghiệp và dữ liệu về quá trình, kết quả thanh tra.

Các tiêu chí có thể gồm việc tuân thủ phạm vi, thời hạn; tình trạng yêu cầu hồ sơ trùng lặp; mức độ rõ ràng của căn cứ pháp lý; chất lượng giải trình, đối thoại; và việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra.

Ông cũng nhấn mạnh cần có cơ chế tiếp nhận, xem xét khách quan các phản ánh về hành vi gây phiền hà hoặc yêu cầu không đúng quy định. Việc công khai kết quả tổng hợp và biện pháp khắc phục sẽ giúp cơ quan quản lý tự rà soát, nâng cao tính minh bạch và cải thiện phương thức làm việc.

“Tuy nhiên, lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo không có nghĩa là giảm nhẹ hoặc bỏ qua vi phạm. Doanh nghiệp có thể không hài lòng khi bị yêu cầu khắc phục vi phạm có căn cứ; một cuộc thanh tra được đánh giá tích cực cũng không đồng nghĩa với việc không phát hiện vi phạm”, ông nói.

Ông đồng thời cho rằng, tiêu chí cốt lõi là phát hiện, xử lý đúng pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, đồng thời không tạo thêm gánh nặng không cần thiết.

Đa chiều góc nhìn về hoạt động thanh tra cho thấy yêu cầu đổi mới hoạt động thanh tra cần được nhìn nhận từ nhiều phía.

Cơ quan thanh tra thực hiện đúng thẩm quyền, công khai căn cứ, phối hợp hiệu quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện kết luận; doanh nghiệp chủ động tuân thủ và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, thì hoạt động thanh tra sẽ có điều kiện phát huy tốt hơn vai trò quản lý nhà nước.

Khi kỷ cương được giữ vững, quy trình thanh tra minh bạch và doanh nghiệp được tạo điều kiện thực hiện đúng nghĩa vụ, hoạt động thanh tra sẽ góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước, theo Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi.

Ý kiến bình luận:

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu.

Hiện chưa có bình luận nào, hãy trở thành người đầu tiên bình luận cho bài biết này!

Tin cùng chuyên mục

Sự hài lòng của doanh nghiệp là thước đo chất lượng thanh tra

Sự hài lòng của doanh nghiệp là thước đo chất lượng thanh tra

(Thanh tra) - Hoạt động thanh tra đang hướng tới yêu cầu nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời giảm chồng chéo, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo là cách tiếp cận góp phần củng cố kỷ cương, thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước.

Thanh Lương

06:30 20/11/2026

Tin mới nhất

Xem thêm