(Thanh tra) - Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, việc xây dựng Luật Hôn nhân và Gia đình phải tôn trọng, bảo đảm thực hiện quyền con người, bình đẳng giới, đồng thời phải phù hợp với pháp luật và các giá trị chung về hôn nhân và gia đình của các nước trên thế giới.
Hôm nay (16/4), Bộ Tư pháp tổ chức hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 tại 63 điểm đầu cầu.
Hài hòa với thông lệ quốc tế
Gia đình có một vị trí đặc biệt quan trọng đối với mỗi con người, mỗi xã hội và mỗi Nhà nước. Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng con người, là môi trường quan trọng hình thành và hoàn thiện nhân cách.
Gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt. Vì vậy, vị trí của gia đình đã nói lên vai trò đặc biệt quan trọng của Luật Hôn nhân và Gia đình trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao kết quả tổng kết thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình, đồng thời chỉ rõ những hạn chế, bất cập trong quá trình triển khai thực hiện. “Những hạn chế, bất cập này đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng công tác xây dựng, củng cố chế hộ hôn nhân và gia đình Việt Nam, ảnh hưởng đến việc thực hiện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên có liên quan trong quan hệ hôn nhân và gia đình”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo Phó Thủ tướng, mục tiêu, quan điểm và những định hướng lớn trong sửa đổi, bổ sung Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 mà Ban Soạn thảo Dự án Luật đã đưa ra cơ bản hợp lý. Song, việc xây dựng Luật cần phải tôn trọng và bảo đảm thực hiện quyền con người, bình đẳng giới, bảo vệ bà mẹ, trẻ em, người cao tuổi và những người yếu thế khác trong quan hệ hôn nhân và gia đình.
Đồng thời, phải bảo đảm pháp luật về hôn nhân và gia đình, vừa thể hiện được các giá trị truyền thống tiến bộ, văn minh của gia đình Việt Nam vừa phù hợp với pháp luật và các giá trị chung về hôn nhân và gia đình của các nước trên thế giới, góp phần thúc đẩy hội nhập quốc tế.
Phó Thủ tướng nêu rõ, khi giải quyết các vấn đề liên quan đến quan hệ hôn nhân và gia đình, cần phải xuất phát từ tính chất rất đặc thù, khác biệt của quan hệ xã hội này so với các quan hệ xã hội khác.
Luật Hôn nhân và Gia đình có thể gọi là “luật tư của luật tư”, do đó Phó Thủ tướng yêu cầu cần tăng cường các giải pháp để giải quyết các vấn đề phát sinh trong quan hệ hôn nhân và gia đình theo hướng bảo đảm cho các bên tự do lựa chọn các phương án xử sự cụ thể.
Việc xây dựng Dự án Luật Sửa đổi, bổ sung Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 phải xuất phát từ nguyên tắc tôn trọng quyền con người, quyền công dân và phải gắn với bối cảnh Việt Nam đã và đang là thành viên của Hội nghị Lahay về tư pháp quốc tế, là thành viên của nhiều điều ước quốc tế đa phương và song phương khác liên quan đến quan hệ hôn nhân và gia đình.
Đề xuất sửa đổi 10 trọng tâm lớn
Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đinh Trung Tụng, Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 đã góp phần xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ chế độ hôn nhân, gia đình tiến bộ, xây dựng chuẩn mực pháp lý, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên trong gia đình; kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức tốt đẹp của gia đình Việt Nam nhằm xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc.
Tuy nhiên, một số quy định của Luật còn chưa tạo ra cơ chế pháp lý hiệu quả trong điều chỉnh các quan hệ hôn nhân và gia đình vốn có nhiều đặc thù thù so với các quan hệ dân sự khác; một số quy định của Luật chưa thực sự phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của các quan hệ dân sự - quan hệ tư.
Bên cạnh đó, một số quy định của Luật có tính khả thi thấp làm cho việc công nhận, thực hiện các quyền về hôn nhân và gia đình còn gặp nhiều khó khăn. Đơn cử như Luật Hôn nhân và Gia đình quy định, tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng mà pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu thì trong giấy chứng nhận quyền sở hữu phải ghi tên cả hai vợ chồng.
Quy định trên chưa phù hợp với thực tiễn đăng ký tài sản ở Việt Nam và Nhà nước cũng không có văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành. Dẫn đến, thực tiễn mới chỉ áp dụng ở một mức độ đối với tài sản là quyền sử dụng đất, nhà ở, còn những tài sản khác (phương tiện giao thông, chứng khoán…) về cơ bản không thực hiện được.
Báo cáo tổng kết của Bộ Tư pháp cũng chỉ rõ, một số quan hệ về hôn nhân và gia đình phát sinh trong thực tiễn nhưng chưa được Luật quy định hoặc Luật quy định không cụ thể, như: Quan hệ nam, nữ chung sống như vợ chồng mà không có đăng ký kết hôn; ly thân; mang thai hộ…
Căn cứ vào thực trạng quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 và các đề xuất, kiến nghị của các bộ, ngành và địa phương, ông Dương Đăng Huệ, Vụ trưởng Vụ pháp luật Dân sự Kinh tế, Bộ Tư pháp, cho biết, Luật Hôn nhân và Gia đình cần phải được sửa đổi, bổ sung cơ bản và toàn diện. “Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hôn nhân và Gia đình sẽ không đáp ứng được các yêu cầu khách quan về xây dựng, hoàn thiện chế độ hôn nhân và gia đình Việt Nam trong giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội hiện nay và các giai đoạn phát triển tiếp theo”, ông Huệ nói.
Theo ông Huệ, có 10 trọng tâm lớn trong lần sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình lần này, bao gồm: Áp dụng tập quán trong hôn nhân và gia đình; chung sống như vợ chồng mà không có đăng ký kết hôn; tuổi kết hôn; cấm kết hôn đối với người mất năng lực hành vi dân sự; nghĩa vụ của các bên kết hôn phải có giấy chứng nhận sức khỏe; giới tính trong kết hôn; quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài; chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận (chế độ tài sản ước định); ly thân; mang thai hộ.
Hà Nguyên
