Đại diện Liên đoàn Lao động TPHCM phát biểu tại buổi họp báo. Ảnh: Thu Huyền

Chiều 1/10, tại buổi họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM, Liên đoàn Lao động TP đã thông tin về thực trạng việc tiếp cận chính sách hỗ trợ nhà ở của công nhân, người lao động trên địa bàn TP.

Liên đoàn Lao động TPHCM cho biết, theo khảo sát bước đầu, nhu cầu nhà ở của đoàn viên, công nhân, người lao động là rất lớn: Có khoảng 3.181 trường hợp có nhu cầu thuê nhà ở và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua, mua nhà ở xã hội.

Qua khảo sát thực tế, phần lớn người lao động đang thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, điều kiện về diện tích, an toàn, phòng cháy chữa cháy và hạ tầng xã hội còn hạn chế.

Theo Liên đoàn Lao động TPHCM, rào cản lớn nhất không chỉ là giá nhà mà còn là khả năng cân đối dòng tiền hàng tháng của người lao động. Với thu nhập còn hạn chế, người lao động phải đồng thời chi trả tiền thuê hoặc tiền trả góp nhà, chi phí sinh hoạt, nuôi con, đi lại, học hành và các khoản phát sinh khác.

Vì vậy, ngay cả khi có chính sách tín dụng ưu đãi, nếu thời hạn vay chưa đủ dài, nguồn cung nhà cho thuê phù hợp chưa đủ lớn và giá nhà chưa tương xứng với khả năng chi trả thì việc tiếp cận vẫn khó khăn.

Hiện nay, chính sách tín dụng nhà ở xã hội đã có bước hỗ trợ đáng kể; lãi suất cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội đối với chương trình nhà ở xã hội đang ở mức 5,4%/năm. Tuy nhiên, đối với người lao động, vấn đề quan trọng là phải có sản phẩm nhà ở phù hợp ngay từ đầu, đặc biệt là nhà ở cho thuê và thuê mua với diện tích, vị trí và mức giá phù hợp với thu nhập.

Quang cảnh buổi họp báo. Ảnh: Thu Huyền

Do đó, Liên đoàn Lao động TP cho rằng cần tiếp cận bài toán nhà ở theo hướng “Nhà phù hợp với khả năng chi trả”, chứ không chỉ tập trung vào tăng số lượng căn hộ. Công đoàn sẽ tiếp tục khảo sát, cập nhật nhu cầu và kết nối người lao động với các dự án phù hợp; đồng thời kiến nghị cơ chế tín dụng dài hạn, lãi suất phù hợp và các chính sách hỗ trợ để giảm áp lực chi phí cho người lao động.

Về việc hợp tác nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở cho đoàn viên, công nhân, người lao động, đến nay, Liên đoàn Lao động TPHCM đã ký biên bản thỏa thuận hợp tác với 9 doanh nghiệp, với tổng số khoảng 128.000 căn nhà ở dự kiến phát triển đến năm 2030. Đây là nguồn lực xã hội rất quan trọng, nhưng Liên đoàn Lao động TP xác định rõ đây là cam kết và danh mục dự kiến, không đồng nghĩa với số căn đã khởi công hoặc hoàn thành.

Liên đoàn Lao động TPHCM đang triển khai mô hình liên kết “3 bên” giữa tổ chức Công đoàn - doanh nghiệp đầu tư nhà ở - người sử dụng lao động và người lao động. Công đoàn giữ vai trò kết nối, điều phối; doanh nghiệp đầu tư chịu trách nhiệm triển khai dự án theo pháp luật; doanh nghiệp sử dụng lao động phối hợp xác nhận nhu cầu của công nhân và nghiên cứu hỗ trợ người lao động tiếp cận nhà ở.

Mục tiêu cuối cùng được hướng tới không phải là có nhiều bản ghi nhớ, mà là có dự án thật, căn nhà thật và người lao động thực sự có thể thuê, thuê mua với mức chi phí phù hợp.

Qua thực tế triển khai, nổi lên hai nhóm vấn đề cần tập trung tháo gỡ là quỹ đất sạch và thủ tục đầu tư. Cụ thể, quỹ đất sạch dành cho nhà ở cho thuê còn hạn chế; một số dự án còn gặp khó khăn trong bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất.

Vì vậy, Liên đoàn Lao động TPHCM kiến nghị TP tiếp tục thực hiện hiệu quả cơ chế “luồng xanh”, ưu tiên tháo gỡ các thủ tục đối với dự án nhà ở xã hội. Đồng thời rà soát quỹ đất công, quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng và các quỹ đất phù hợp để bổ sung nguồn cung nhà ở cho công nhân.