(Thanh tra)- Tại Hội thảo "Nghiên cứu, sắp xếp tổ chức bộ máy bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam theo khu vực liên tỉnh hoặc liên huyện" do BHXH Việt Nam vừa mới tổ chức, nhiều chuyên gia khẳng định tầm quan trọng của BHXH trong thực hiện các chính sách an sinh xã hội, nên trong vấn đề tổ chức sắp xếp bộ máy cần phải đúng tầm, theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Không nên tinh gọn liên tỉnh
Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Đào Việt Ánh cho biết, hiện BHXH Việt Nam đang dự thảo đề xuất, đối với Cơ quan BHXH Việt Nam ở Trung ương, dự thảo đề xuất đến năm 2021, nghiên cứu sắp xếp giảm ít nhất 2 đầu mối đơn vị trực thuộc BHXH Việt Nam ở Trung ương.
Đối với cơ quan BHXH cấp tỉnh, dự thảo đề xuất chưa xem xét tổ chức BHXH theo khu vực liên tỉnh ngay từ đầu năm 2019; rà soát, sắp xếp giảm ít nhất 2 đầu mối đơn vị cấp phòng trực thuộc BHXH cấp tỉnh.
Đối với cơ quan BHXH cấp huyện, báo cáo đề xuất 2 phương án. Phương án 1 là đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép tạm thời giữ nguyên cơ cấu tổ chức BHXH cấp huyện như hiện nay cho đến khi Đề án tổng thể sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện và cấp xã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, ngành BHXH sẽ sắp xếp tổ chức bộ máy BHXH huyện theo đơn vị hành chính cấp huyện hiện hành.
Còn phương án 2 là đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép thực hiện thí điểm liên BHXH cấp huyện (giảm ít nhất 1 đầu mối/ 1 tỉnh) tại 7 tỉnh, đại diện 7 vùng - khu vực kinh tế trong cả nước trong thời gian 2 năm; sau khi đánh giá hiệu quả, tính khả thi, báo cáo đánh giá tác động mới xem xét đề xuất việc sắp xếp, kiện toàn mô hình tổ chức BHXH theo khu vực liên huyện phù hợp gắn với Đề án tổng thể sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện và cấp xã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Theo TS. Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, hệ thống an sinh xã hội của chúng ta ngày càng được hoàn thiện và đã trở thành bốn trụ cột hết sức quan trọng. Đó là: Phòng ngừa rủi ro, giảm thiểu rủi ro, khắc phục rủi ro và các dịch vụ an sinh xã hội (ASXH) cơ bản. Trong giai đoạn hiện nay, ngành BHXH đang đứng trước những thách thức lớn về bao phủ BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT),… Do đó, ngành BHXH không nên tinh gọn liên tỉnh; còn liên huyện cần phải xem xét, nghiên cứu thận trọng và thực hiện theo lộ trình.
Đồng tình với quan điểm này, ông Đỗ Văn Sinh, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đưa ra dẫn chứng, ngay từ ngày thành lập, ngành BHXH Việt Nam đã phải liên tỉnh. Tháng 11/1997, Quốc hội có Nghị quyết tách 4 tỉnh thành 8 tỉnh nhưng ngành BHXH không tách, vẫn để nguyên. Điều này dẫn đến rất nhiều khó khăn trong thực hiện nhiệm vụ vì không đồng bộ với hệ thống chính trị. Sau đó, chỉ trong vòng 10 tháng, Tỉnh ủy các tỉnh đó yêu cầu BHXH Việt Nam phải tách BHXH các địa phương đó theo cấp tỉnh.
Cần thận trọng, cân nhắc
Tính đến năm 2018, ngành BHXH đang quản lý 14,3 triệu người tham gia BHXH, 12 triệu người tham gia BH thất nghiệp, 82,3 triệu người tham gia BHYT, đạt tỷ lệ bao phủ 87,6% dân số. Năm 2018, số thu BHXH, BHYT, BH thất nghiệp khoảng 324 nghìn tỷ đồng, số chi các chế độ BHXH, BH thất nghiệp khoảng 196 nghìn tỷ đồng; giám định 174 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT với số chi khoảng hơn 90 nghìn tỷ.
Cũng theo ông Đỗ Văn Sinh, việc sắp xếp bộ máy ngành BHXH cần xem xét một cách khách quan và thận trọng. Nhiệm vụ chính của ngành BHXH là phục vụ nhân dân, càng sát dân, càng nhanh thì phục vụ càng tốt. Dù ngành BHXH đã ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động nghiệp vụ, nhưng còn rất lâu nữa mới bỏ được giao dịch trực tiếp hoặc hồ sơ giấy, nên cần có đủ mạng lưới phục vụ người dân kịp thời.
Bên cạnh đó, ngành BHXH cũng rất khác các ngành khác, hoạt động BHXH cũng không thể tách rời sự quản lý, giám sát, phối hợp với cấp uỷ chính quyền địa phương, nếu các cấp uỷ, các ngành không vào cuộc thì BHXH khó mà thực hiện thành công nhiệm vụ.
Còn Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng cho rằng, BHXH là trụ cột chính của ASXH, cho nên chúng ta phải nhận thức đúng vai trò trong quá trình ASXH của BHXH để xây dựng bộ máy. Theo ông, điểm quan trọng nhất của Đề án là tiêu chí, mà tiêu chí thì là từ thực trạng đánh giá. Do vậy, phải đánh giá được thực trạng, chỗ nào, bộ phận nào, huyện nào còn tồn tại, hạn chế thì mới xác định được tiêu chí.
Một trong những tiêu chí “cứng” là phải tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, tiếp đến mới tính tới là địa lý hành chính, rồi diện tích, số lượng người tham gia rồi vấn đề thu bảo hiểm… Nghĩa là chúng ta phải xếp các tiêu chí và trên cơ sở các tiêu chí đó mới “áp” vào sắp xếp tổ chức bộ máy.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Duy Thăng đề nghị, Ban Chủ nhiệm Đề án cần đánh giá rõ thực trạng, xây dựng phương án, thực hiện để đánh giá. Việc đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí, mà một trong những tiêu chí cứng là tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, sau đó là địa giới hành chính, số lượng người tham gia,… Không những thế, việc tinh gọn bộ máy cần đi liền với hiệu lực, hiệu quả điều hành, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ.
Thực tiễn hoạt động của ngành BHXH theo 3 cấp như hiện nay nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo của địa phương, có vai trò quan trọng trong phát triển đối tượng. Cơ cấu tổ chức theo chiều dọc gắn với địa giới hành chính mang lại hiệu quả cao, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, người thụ hưởng chính sách và tiết kiệm chi phí, đáp ứng yêu cầu. Do đó, bộ máy BHXH nên giữ ổn định.
Trần Kiên
