Nhận thức rõ vấn đề này, tỉnh Phú Thọ đã triển khai nhiều hoạt động cải thiện dinh dưỡng, tập trung vào phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và trẻ em, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Các hoạt động truyền thông, tư vấn dinh dưỡng được triển khai tại cộng đồng, giúp người dân trong tỉnh nâng cao kiến thức chăm sóc sức khỏe.

Chăm sóc dinh dưỡng từ những năm đầu đời

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, tỉnh Phú Thọ đã triển khai Tiểu dự án 2 về “Cải thiện dinh dưỡng” với mục tiêu nâng cao tình trạng dinh dưỡng, giảm suy dinh dưỡng thấp còi, chăm sóc sức khỏe, cải thiện thể trạng và tầm vóc cho trẻ em dưới 16 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và trẻ em sinh sống trên địa bàn nghèo.

Các hoạt động được triển khai theo hướng can thiệp toàn diện, từ chăm sóc sức khỏe bà mẹ trong thời kỳ mang thai đến chăm sóc trẻ nhỏ và trẻ trong độ tuổi học đường. Đối tượng thụ hưởng trực tiếp không chỉ là trẻ em mà còn có phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, hộ gia đình, trường học và các cơ sở y tế tại địa bàn khó khăn.

Trong đó, chăm sóc dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em dưới 5 tuổi là một trong những nội dung trọng tâm. Các bà mẹ được tư vấn về dinh dưỡng trong thời kỳ mang thai, nuôi con bằng sữa mẹ và cho trẻ ăn bổ sung đúng cách. Tại các trạm y tế và cộng đồng, nhiều hình thức truyền thông trực tiếp được tổ chức như thảo luận nhóm, nói chuyện chuyên đề, hướng dẫn thực hành và trình diễn chế biến thức ăn phù hợp cho trẻ.

Cùng với tư vấn, tỉnh thực hiện bổ sung vi chất dinh dưỡng cho các nhóm có nguy cơ; phát hiện, điều trị và quản lý suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em tại cộng đồng; tẩy giun định kỳ cho trẻ dưới 6 tuổi và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ chuẩn bị mang thai. Những hoạt động này nhằm phòng ngừa tình trạng thiếu vi chất, suy dinh dưỡng và những ảnh hưởng lâu dài đối với sự phát triển thể chất, trí tuệ của trẻ.

Đối với trẻ em từ 5 đến dưới 16 tuổi, chương trình tập trung vào nâng cao chất lượng bữa ăn học đường, giáo dục kiến thức dinh dưỡng và tăng cường vận động thể lực. Học sinh được tư vấn về chăm sóc dinh dưỡng hợp lý, phòng chống suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh.

Tỉnh cũng chú trọng theo dõi, đánh giá tình trạng dinh dưỡng của trẻ em thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và trẻ em, phụ nữ mang thai trên địa bàn khó khăn. Các cơ sở y tế, trường học được hỗ trợ trang thiết bị đánh giá tình trạng dinh dưỡng, dụng cụ thực hành, vật tư y tế và tài liệu truyền thông, góp phần nâng cao hiệu quả triển khai chương trình tại cơ sở.

Từng bước cải thiện thể trạng trẻ em nghèo

Nguồn lực đầu tư từ chương trình đã tạo điều kiện để các hoạt động cải thiện dinh dưỡng được triển khai tương đối đồng bộ. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Phú Thọ được ngân sách trung ương hỗ trợ (vốn sự nghiệp) là hơn 64,7 tỷ đồng thực hiện Tiểu dự án “Cải thiện dinh dưỡng”.

Từ nguồn lực này, nhiều hoạt động hỗ trợ trực tiếp đã được thực hiện. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi giảm còn 22,2%; tỷ lệ suy dinh dưỡng gầy còm ở nhóm trẻ này còn 7,5%. Có 2.997 trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng thấp còi được bổ sung đa vi chất dinh dưỡng; 8.220 bà mẹ có con dưới 5 tuổi được tư vấn về dinh dưỡng.

Ở nhóm trẻ từ 5 đến dưới 16 tuổi, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi giảm còn 12,8%. Có 4.125 trẻ suy dinh dưỡng được bổ sung đa vi chất; 2.330 trẻ em gái vị thành niên có kinh nguyệt được bổ sung viên sắt hàng tuần. Đặc biệt, 26.818 trẻ được tư vấn về chăm sóc dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể lực, phòng chống suy dinh dưỡng và thiếu vi chất tại trường học.

Những kết quả trên cho thấy việc cải thiện dinh dưỡng đang từng bước trở thành một bộ phận quan trọng trong chính sách giảm nghèo của tỉnh.

Thay vì chỉ tập trung vào hỗ trợ vật chất, chương trình hướng tới nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, kiến thức dinh dưỡng và các biện pháp chăm sóc sức khỏe thiết yếu cho người nghèo.

Một điểm đáng chú ý là hoạt động truyền thông, nâng cao năng lực cho cán bộ cơ sở được triển khai song song với các chính sách hỗ trợ trực tiếp. Phú Thọ tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ y tế, nhân viên y tế thôn bản, cộng tác viên dinh dưỡng, cán bộ y tế trường học, giáo viên và những người làm công tác giảm nghèo.

Nội dung tập huấn tập trung vào chăm sóc dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em, phòng chống suy dinh dưỡng thấp còi, thiếu vi chất dinh dưỡng, tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ và thực hành dinh dưỡng hợp lý. Qua đó, đội ngũ tại cơ sở có thêm kiến thức, kỹ năng để tư vấn, hướng dẫn người dân, nhất là các gia đình nghèo, cận nghèo.

Thực tế cho thấy, ở nhiều địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực còn khó khăn, nhận thức của người dân về dinh dưỡng đã có những chuyển biến tích cực. Nhiều gia đình quan tâm hơn đến chế độ ăn của trẻ, chăm sóc phụ nữ mang thai, nuôi con bằng sữa mẹ và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu suy dinh dưỡng.

Tuy nhiên, quá trình triển khai chương trình vẫn còn không ít khó khăn. Mạng lưới cán bộ làm công tác dinh dưỡng chưa thật sự ổn định; nhân lực tại cộng đồng, trường học và bệnh viện còn thiếu, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Một số cán bộ mới được phân công chưa được đào tạo bài bản về dinh dưỡng do kinh phí đào tạo còn hạn chế.

Công tác y tế trường học tại một số nơi cũng gặp khó khăn do đội ngũ phụ trách có trình độ chuyên môn y tế chưa cao. Việc đấu thầu, cung ứng một số loại đa vi chất cho phụ nữ mang thai và trẻ em còn gặp vướng mắc do nhà thầu không đáp ứng đủ điều kiện hoặc nguồn cung chưa ổn định.

Bên cạnh đó, việc thu thập số liệu đánh giá tình trạng dinh dưỡng vẫn còn hạn chế. Một số chỉ số được tổng hợp từ tuyến xã, chưa có điều tra, khảo sát đầy đủ nên gây khó khăn cho việc xác định số liệu đầu vào, theo dõi mức độ thay đổi và đánh giá chính xác hiệu quả của chương trình.

Trước những khó khăn này, ngành Y tế Phú Thọ tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh về các nhiệm vụ, chỉ tiêu và chính sách liên quan đến cải thiện dinh dưỡng; tăng cường hướng dẫn chuyên môn, phối hợp liên ngành và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ tại cơ sở; đẩy mạnh công tác truyền thông nâng cao nhận thức, giúp người dân chủ động thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng.

Cải thiện dinh dưỡng cho người nghèo không chỉ góp phần giảm suy dinh dưỡng trước mắt mà còn tạo nền tảng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai. Khi trẻ em được chăm sóc đầy đủ về dinh dưỡng, được tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục kiến thức sức khỏe, các em sẽ có điều kiện phát triển toàn diện hơn.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp, Phú Thọ đang từng bước đưa chính sách cải thiện dinh dưỡng đến gần hơn với người nghèo. Đây là một trong những giải pháp thiết thực góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo đa chiều và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trên địa bàn.