(Thanh tra) - Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2025 bước vào Phiên thảo luận thứ 10 với một chủ đề gai góc nhưng vô cùng thời sự: "Nghị quyết 18 và yêu cầu đổi mới nhân sự báo chí".
Phiên 10 diễn ra vào chiều 20/6 tại Phòng 249, thu hút sự góp mặt của những gương mặt gạo cội trong giới báo chí và giáo dục báo chí như ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập Báo Văn hoá; ông Nguyễn Văn Hoài, Tổng Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt; ông Phạm Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Báo chí và Truyền thông thành phố Hải Phòng; PGS.TS Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; ông Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học KHXH&NV; TS Lê Thu Hà, Phó Viện trưởng Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền và ông Nguyễn Phong Anh, chuyên gia về trí tuệ nhân tạo.
Hiểu đúng tinh thần Nghị quyết 18
Mở đầu phiên thảo luận, ông Nguyễn Minh Đức, Tổng Biên tập Báo Hà Nội Mới nhấn mạnh rằng Nghị quyết 18 không chỉ là một bản định hướng tinh giản bộ máy trong hệ thống chính trị, mà còn là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ đến các cơ quan báo chí trong việc đánh giá lại hiệu quả tổ chức và năng lực nhân sự. Bài toán đặt ra là làm sao để tinh gọn nhưng vẫn mạnh, làm sao để hiện đại hóa nhưng không đánh mất bản sắc báo chí cách mạng.
Đào tạo nhân sự báo chí trong thời kỳ mới được coi là mắt xích đầu tiên cần tháo gỡ. Trong phần tham luận đầu tiên, PGS.TS Đặng Thị Thu Hương đã thẳng thắn chỉ ra rằng, chúng ta đang đứng trước áp lực kép: vừa phải đào tạo lại lực lượng hiện có, vừa phải chuẩn bị đội ngũ kế cận đáp ứng yêu cầu của báo chí hội tụ, đa phương tiện. "Muốn có nhà báo vừa hồng vừa chuyên, không thể không đặt nền tảng từ khâu đào tạo, nơi nuôi dưỡng tư duy chính luận, rèn luyện đạo đức nghề và truyền cảm hứng sáng tạo."
Để dẫn dắt dòng thảo luận, một video do Trung tâm Báo chí và Truyền thông Hải Phòng thực hiện đã được phát sóng, mô tả bức tranh tổng thể về những thay đổi nhân sự trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 18. Đây là sự dẫn nhập sinh động giúp các đại biểu nhìn nhận rõ hơn thực trạng và yêu cầu đổi mới bộ máy báo chí hiện nay.
Tiếp đó, ông Nguyễn Minh Đức đã trình bày tham luận xoáy sâu vào thực tế tại các cơ quan báo chí. Ông Đức nhấn mạnh rằng tinh gọn không chỉ đơn thuần là việc sáp nhập hay cắt giảm, mà là tối ưu hoá nguồn lực, giảm thiểu trùng lặp, tăng cường tính linh hoạt trong vận hành. Trong tòa soạn hội tụ, phóng viên không còn làm việc đơn lẻ theo loại hình mà phải thích ứng với sản xuất nội dung đa nền tảng. Do đó, một chiến lược nhân sự mới cần được hình thành, lấy năng lực làm thước đo thay cho thâm niên hay đơn vị chủ quản.
Chiến lược nhân sự trong thời kỳ báo chí hội tụ
Phần tọa đàm diễn ra trong không khí sôi nổi, khi các diễn giả cùng phân tích những cơ hội và thách thức mà Nghị quyết 18 đặt ra cho báo chí. Ông Nguyễn Văn Hoài đề cập tới bài toán giữ chân người làm báo giỏi trong bối cảnh thu nhập hạn chế và áp lực công việc ngày càng lớn. Trong khi đó, ông Nguyễn Anh Vũ cho rằng, người đứng đầu cơ quan báo chí phải trở thành người truyền cảm hứng, có khả năng dẫn dắt chiến lược và sáng tạo không gian để phóng viên phát huy năng lực.
Một nội dung được chú ý trong thảo luận là vai trò của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Ông Nguyễn Phong Anh đưa ra cảnh báo rằng AI không thể thay thế hoàn toàn con người, nhưng nếu không có định hướng đúng, AI sẽ làm xói mòn chất lượng và bản sắc thông tin. Theo ông, nhân sự báo chí cần được đào tạo song song hai năng lực, đó là kỹ thuật công nghệ và tư duy phản biện báo chí.
TS Lê Thu Hà và ông Phan Văn Kiền đều đồng tình rằng các trường báo chí cần tiến hành "cách mạng hoá" chương trình đào tạo, từ cấu trúc nội dung đến phương pháp giảng dạy. Sinh viên báo chí hiện nay không thể chỉ học viết tin, mà cần học kỹ năng đa phương tiện, tư duy nền tảng về số hóa và năng lực thích ứng trong môi trường báo chí hội tụ.
Khán giả trong khán phòng cũng tích cực tham gia thảo luận. Một số câu hỏi xoay quanh vấn đề sáp nhập, thách thức của sinh viên mới ra trường, khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn, và sự đầu tư hạ tầng công nghệ trong các cơ quan báo chí địa phương.
Kết thúc phiên thảo luận, ông Nguyễn Minh Đức tổng kết lại rằng đổi mới nhân sự trong báo chí không thể thực hiện một cách cơ học, mà cần được dẫn dắt bởi tư duy chiến lược, gắn với các yếu tố đào tạo, công nghệ, văn hoá tổ chức và lãnh đạo tòa soạn. Nghị quyết 18 chính là cú hích để các cơ quan báo chí bước vào tiến trình cải tổ mạnh mẽ, vì một nền báo chí tinh gọn, hiện đại và bền vững hơn trong tương lai.
