Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu (ngoài cùng, bên trái) tại buổi làm việc với Cơ quan Kiểm kê Tù binh và Người mất tích thuộc Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ. Ảnh: Bộ Quốc phòng

Nền tảng từ hợp tác nhân đạo nhiều thập kỷ

Trong nhiều thập kỷ qua, hợp tác tìm kiếm quân nhân Hoa Kỳ mất tích trong chiến tranh (MIA) là hoạt động nhân đạo được triển khai sớm nhất với hàng trăm đợt hoạt động hỗn hợp thực địa. Tinh thần hợp tác trách nhiệm, thiện chí và vô điều kiện của Việt Nam đã giúp hồi hương hàng trăm hài cốt quân nhân Hoa Kỳ, tạo dựng một nền tảng chính trị quan trọng thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển.

Hiện nay, Cơ quan Kiểm kê Tù binh và Người mất tích thuộc Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ (DPAA) đang quản lý phòng thí nghiệm giám định hài cốt và nhân chủng học xương quy mô lớn tại Hawaii và bang Nebraska, nơi ứng dụng đồng bộ các phương pháp khảo cổ học thực địa, phân tích răng, nhân chủng học pháp y và giải trình tự gen ADN thế hệ mới để có thể tái dựng danh tính người từ các mảnh di cốt nhỏ hoặc bị tổn hại nặng nề.

Đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ làm việc tại Hoa Kỳ. Ảnh: Bộ Quốc phòng

Tại buổi làm việc với DPAA ngày 14/8 (giờ địa phương), đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, do Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo làm trưởng đoàn, đã đề nghị các cơ quan chức năng Hoa Kỳ đẩy nhanh tiến độ giải mật và chuyển giao toàn diện nhất có thể các hồ sơ, tài liệu liên quan, đồng thời tích cực vận động cựu binh Hoa Kỳ cung cấp thêm thông tin về khu vực chôn cất bộ đội Việt Nam.

Bên cạnh đó, đoàn cũng đề nghị DPAA tăng cường chia sẻ quy trình kỹ thuật, chuyển giao giải pháp tổng thể, đa ngành và hiện đại về chiết xuất và giải trình tự gen ADN thế hệ mới như SNPs, tối ưu phương pháp xét nghiệm ADN ty thể và ADN nhân, quy trình nhân chủng học xương pháp y cùng các phương pháp mới như phân tích đồng vị bền Isotope. Phía Việt Nam cũng đề xuất phía Hoa Kỳ hỗ trợ trang thiết bị, sinh phẩm xét nghiệm và mở các chương trình tập huấn nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho đội ngũ chuyên môn của Việt Nam.

Quang cảnh buổi làm việc. Ảnh: Bộ Quốc phòng

Lãnh đạo DPAA khẳng định, các cơ quan chức năng của Hoa Kỳ coi việc hỗ trợ Việt Nam trong tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ là trách nhiệm đạo lý và ưu tiên hàng đầu. Ảnh: Bộ Quốc phòng

Phối hợp chặt chẽ để xoa dịu nỗi đau chiến tranh

Theo chia sẻ của lãnh đạo DPAA, dù có hệ thống thiết bị hiện đại, nhân lực trình độ cao và quy trình tiên tiến, thời gian trung bình để thực hiện xác định danh tính chính xác một trường hợp vẫn mất khoảng 2 năm. Với khối lượng công việc khổng lồ của Việt Nam hiện nay, lãnh đạo DPAA nhận định đây là một thách thức rất lớn.

Trước thực trạng đó, các cơ quan chức năng của Hoa Kỳ coi việc hỗ trợ Việt Nam trong tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ là trách nhiệm đạo lý và ưu tiên hàng đầu, cam kết sẽ nỗ lực hỗ trợ Việt Nam trong phạm vi lớn nhất có thể, đặc biệt trong những lĩnh vực có thế mạnh và Việt Nam đang cần thiết nhất.

Việc hai nước đạt được nhiều đồng thuận quan trọng đã mở ra những nội dung hợp tác mới trong lĩnh vực khắc phục hậu quả chiến tranh, trực tiếp đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Sự phối hợp chặt chẽ này đóng vai trò quan trọng trong việc xoa dịu nỗi đau chiến tranh của các gia đình và tiếp tục củng cố lòng tin chiến lược giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.