Toàn cảnh cuộc họp tổng kết Chương trình Mục tiêu quốc gia

Ngày 4/1, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã chủ trì cuộc họp tổng kết năm 2018, đề ra nhiệm vụ giải pháp của Ban Chỉ đạo các Chương trình Mục tiêu quốc gia.

Tái nghèo cao là do tách hộ

Hết tháng 12/2018, cả nước có 3.838 xã và 61 huyện đạt chuẩn NTM. Công tác giảm nghèo cũng đạt được kết quả tốt khi tỷ lệ giảm nghèo cả nước là 1,35%, hiện còn 5,35% hộ nghèo.

Bộ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung cũng cho biết, thông qua chương trình truyền hình vì người nghèo, Ban Tổ chức đã tiếp nhận 780 tỷ đồng “tiền tươi thóc thật” từ các cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước.

“Trước đây có chuyện doanh nghiệp “đánh trống, bỏ dùi”, đăng ký trao tặng nhưng không thấy “nổi” tài khoản thì năm nay không còn chuyện này vì họ thấy được ý nghĩa và tính thiết thực của chương trình”, ông Dung cho biết.

Tuy nhiên, theo các thành viên Ban Chỉ đạo, việc thực hiện chương trình vẫn còn hạn chế khi khoảng cách chênh lệch xây dựng NTM giữa các vùng miền còn khá lớn. Ví dụ Đồng bằng Sông Hồng có tỷ lệ 75% xã đạt chuẩn NTM thì ở Tây Nguyên chỉ là 21%...

Kết quả giảm nghèo chưa thật sự bền vững khi tỷ lệ tái nghèo bình quân là 5,1%/năm so với tổng số hộ thoát nghèo (giai đoạn trước tỷ lệ này là 12%/năm).

Theo Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, cần tập trung chống tái nghèo ở các vùng thường xuyên xảy ra bão, lũ và làm công tác tư tưởng ở các địa phương có tình trạng tách hộ dẫn đến phát sinh hộ nghèo.

“Tôi theo dõi thấy có những tỉnh kinh tế tốt mà tỷ lệ tái nghèo cao là do tách hộ, để bố mẹ ở riêng để hưởng chính sách hộ nghèo, chính sách hỗ trợ làm nhà. Các trường hợp này là số ít, nhưng các địa phương phải quan tâm làm công tác tư tưởng thật tốt trong dân”, ông Dung nhấn mạnh.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến đề nghị Chính phủ tăng cường nguồn lực tài chính, tín dụng để cho vay thoát nghèo thông qua cơ chế của Ngân hàng Chính sách xã hội, thay vì cho không hay hỗ trợ lãi suất vì sẽ không đủ khích lệ ý thức thoát nghèo của người dân.

Đồng quan điểm, theo Tổng Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội Dương Quyết Thắng, đối với các hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc đặc biệt khó khăn chỉ cần chút phí, lãi suất 0,1%/năm và tổ tiết kiệm đôn đốc thu phí thì hiệu quả hơn nhiều so với việc nhà nước hỗ trợ lãi suất, phí.

“Nếu cho vay không lãi suất thì khéo trong thời hạn 5 năm vay, cán bộ tín dụng và hộ nghèo không gặp nhau được một lần nào thì khó biết dân làm ăn ra sao”, ông Thắng bày tỏ.

Bứt phá trong xây dựng NTM và giảm nghèo

Đánh giá về kết quả thực hiện năm 2018, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho rằng, hai Chương trình Mục tiêu quốc gia đã góp phần quan trọng giúp cả nước hoàn thành và hoàn thành vượt mức 12/12 chỉ tiêu kinh tế, xã hội mà Quốc hội giao.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng ban Chỉ đạo phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: T.Chung

“Đặc biệt với xây dựng NTM, nhân dân và chính quyền các cấp đã tập trung thực hiện và công nhận trên cơ sở siết chặt xét duyệt các tiêu chí cứng và 2 tiêu chí “mềm” là bảo đảm 100% số xã, huyện không nợ đọng xây dựng cơ bản và trên 90% người dân bày tỏ hài lòng. Trên cả nước đã xuất hiện nhiều vùng quê đáng sống”, lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh.

Trưởng Ban Chỉ đạo chia sẻ, “tôi đến Nam Định rất ấn tượng trong xây dựng NTM. Là một tỉnh thuần nông, kinh tế chưa thực sự nổi bật nhưng thành công của Nam Định là đã kéo gần mức sống ở nông thôn và đô thị với nhau và tới nay 100% số xã đã đạt chuẩn NTM”.

Với năm 2019, khi triển khai 2 chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững, theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, các bộ, ngành, địa phương cần quán triệt tinh thần bứt phá, toàn diện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Nghị quyết số 01 của Chính phủ.

Theo đó, hoàn thành và vượt 50% số xã của cả nước đạt chuẩn NTM, vượt chỉ tiêu 70 huyện và xem xét một số tỉnh, TP hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM; bảo đảm không có hộ gia đình người có công thuộc diện hộ nghèo.

Các bộ, ngành cụ thể hóa các chỉ tiêu giảm nghèo, các tỉnh, TP tập trung chỉ đạo xây dựng NTM kiểu mẫu, xây dựng NTM ở các vùng khó khăn; giải quyết dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản trong năm 2019.

Lãnh đạo Chính phủ giao Bộ Tài chính, Ngân hàng Chính sách xã hội sớm trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đề xuất nâng mức cho vay hộ nghèo, tập trung khắc phục tình trạng “tín dụng đen” ở nông thôn.

Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội triển khai ngay chương trình áo ấm mùa đông cho người già và trẻ em ở vùng cao; tổ chức các hội thảo chuyên đề về công tác giảm nghèo trong năm 2019; đánh giá chuẩn nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số, và cho đối tượng là trẻ em.

Phó Thủ tướng lưu ý thêm, các bộ, ngành cần bắt tay xây dựng khung khổ thể chế cho giai đoạn sau nhất là giai đoạn 2021- 2020 cho 2 chương trình với các quan điểm, khung khổ chiến lược, tích hợp các chính sách về dân tộc ở vùng cao vùng khó khăn.

Hương Giang