Với kiến nghị giảm giờ làm khu vực tư nhân từ 48 giờ xuống còn 40-44 giờ/tuần, các chuyên gia lao động lưu ý cần lộ trình cụ thể, và phải được tính toán để không làm giảm lợi nhuận, tạo động lực doanh nghiệp nâng cao năng suất cũng như bảo đảm không ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động.

Theo các chuyên gia, việc giảm giờ làm nên thực hiện theo lộ trình, khi năng suất lao động tăng lên. Ảnh minh họa: VGP

Giảm giờ làm việc, tiến tới tương đồng với khu vực công

Hiện nay chưa có quy định giảm giờ làm việc xuống 40 giờ/tuần đối với người lao động khu vực ngoài Nhà nước. Theo quy định hiện hành tại Điều 105 Bộ luật Lao động 2019, thời giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần, Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp áp dụng tuần làm việc 40 giờ.

Mới đây nhất, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam kiến nghị giảm thời giờ làm việc xuống còn 40 đến 44 giờ/tuần; sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động 2019; bổ sung quy định doanh nghiệp có trách nhiệm bố trí thời gian để người lao động được nghỉ làm và hưởng nguyên lương…

Theo đó, Tổng Liên đoàn tiếp tục đề nghị nghiên cứu lộ trình giảm thời giờ làm việc bình thường xuống còn từ 40 đến 44 giờ/tuần, tiến tới tương đồng với khu vực công.

Đây là đề xuất đáng được xem xét, bởi sau nhiều năm phát triển, đã đến lúc câu chuyện về sức cạnh tranh của nền kinh tế không thể chỉ được nhìn qua số giờ người lao động có mặt tại nơi làm việc.

Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Sở Nội vụ tỉnh Sơn La cũng đề xuất sửa đổi, quy định lộ trình giảm thời gian làm việc bình thường của người lao động xuống còn từ 40-44 giờ/tuần. Đề xuất này nhằm thống nhất với thời gian làm việc tại khu vực công.

Để giảm giờ làm hiệu quả, Sở này cho rằng cần kết hợp các giải pháp nâng cao năng suất lao động để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Sở Nội vụ Sơn La cũng kiến nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động về bữa ăn ca, chăm sóc sức khỏe tâm thần, hỗ trợ giảm căng thẳng (stress), phòng ngừa kiệt sức tại nơi làm việc trong môi trường áp lực cao…

Bên cạnh đó, cơ quan này cũng kiến nghị chính sách làm việc linh hoạt, kết hợp trực tiếp và trực tuyến, phù hợp với bối cảnh bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI).

Về các đề xuất trên, ông Lê Đình Quảng, nguyên Phó Trưởng ban Chính sách pháp luật Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho rằng đây là đề xuất phù hợp với bối cảnh phát triển hiện nay.

Theo ông Quảng, thời gian làm việc 48 giờ/tuần của Việt Nam vẫn ở mức cao, trong khi xu hướng chung trên thế giới là giảm giờ làm để nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động. Vì thế nghiên cứu giảm giờ làm còn nhằm bảo đảm sự công bằng giữa khu vực công - tư.

Nên thực hiện theo lộ trình, bắt đầu khoảng năm 2030

 “Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, tự động hóa và phương thức quản trị hiện đại, điều kiện để giảm giờ làm việc hiện đã chín muồi. Do vậy cần sớm xem xét sửa Bộ luật Lao động để thực hiện”, ông Quảng nói.

Cũng ủng hộ chủ trương giảm giờ làm, ông Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa và Xã hội) lưu ý, việc thực hiện cần được xem xét thận trọng và lựa chọn thời điểm phù hợp.

“Việt Nam đang bước qua giai đoạn dân số vàng, nguồn nhân lực không còn dồi dào như trước. Trên thực tế, nhiều người lao động vẫn phải làm thêm giờ để tăng thu nhập và đáp ứng nhu cầu cuộc sống. Việc giảm giờ làm nên thực hiện theo lộ trình, có thể bắt đầu khoảng năm 2030, khi năng suất lao động tăng lên và các điều kiện về an toàn lao động tốt hơn”, ông Lợi nêu quan điểm.

Trước đó, một số chuyên gia cũng từng đưa ra đề xuất tương tự. Các ý kiến cho rằng, việc giảm thời giờ làm việc xuống dưới 48 giờ/tuần không đồng nghĩa năng suất lao động suy giảm. Khi đời sống cân bằng hơn, người lao động có thể làm việc hiệu quả và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.

Hiện Bộ Tư pháp đang thẩm định hồ sơ dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động 2019 do Bộ Nội vụ xây dựng. Dự án luật dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026 tới đây.