Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến Nhân dân dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng dự kiến thay thế Nghị định số 131 ngày 30/12/2021 của Chính phủ. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung 1 mục quy định về việc công nhận liệt sĩ trong trường hợp đặc biệt.

Dự thảo tờ trình Nghị định có nhiều sửa đổi, bổ sung về điều kiện, tiêu chuẩn công nhận người có công. Ảnh minh họa: VGP

Công nhận liệt sĩ trong trường hợp đặc biệt, bảo đảm khách quan, chặt chẽ

Cơ quan soạn thảo cho biết, thực tiễn hơn 10 năm giải quyết các trường hợp tồn đọng cho thấy chủ yếu là các trường hợp đề nghị công nhận liệt sĩ còn thiếu hồ sơ, giấy tờ, do hoàn cảnh chiến tranh, hồ sơ, tài liệu bị thất lạc hoặc không đầy đủ, nhưng có căn cứ thực tiễn, lịch sử để tiếp tục xem xét.

Khoản 2 Điều 48 Pháp lệnh số 05/2026/UBTVQH16 giao Chính phủ quy định việc công nhận người có công trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ thực tiễn, lịch sử rõ ràng hoặc trường hợp đặc biệt khác.

Trên cơ sở đó, dự thảo nghị định quy định cơ chế xem xét công nhận liệt sĩ trong trường hợp đặc biệt, bảo đảm khách quan, chặt chẽ, thận trọng và không làm thay đổi điều kiện, tiêu chuẩn công nhận liệt sĩ theo Pháp lệnh.

Theo quy trình dự kiến, cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thông tin sẽ cung cấp tài liệu, tư liệu liên quan cho cơ quan có thẩm quyền. Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm kiểm tra, xác minh, thu thập thêm thông tin và căn cứ bối cảnh lịch sử để xem xét việc đề nghị công nhận.

Quá trình này phải được thực hiện từ cơ sở. Tại mỗi cấp xem xét, trước khi chuyển hồ sơ lên cấp tiếp theo, cơ quan Nhà nước phải báo cáo, xin ý kiến cấp ủy cùng cấp. Khi cấp ủy hoặc tổ chức đảng có thẩm quyền thống nhất chủ trương, hồ sơ mới được hoàn thiện để trình cấp trên.

Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan Trung ương hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm đề nghị Chính phủ xem xét. Trước khi trình, cơ quan chủ trì phải lấy ý kiến bằng văn bản của Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan.

Nếu vụ việc liên quan nhiều bộ, ngành, địa phương hoặc chưa xác định được cơ quan chủ trì, Thủ tướng sẽ giao một cơ quan trung ương hoặc UBND cấp tỉnh tổ chức kiểm tra, xác minh và lập hồ sơ.

Trên cơ sở kết quả xác minh, ý kiến của tổ chức đảng và các bộ, ngành liên quan, hồ sơ được xin ý kiến Đảng ủy Chính phủ trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định. Sau khi Chính phủ công nhận liệt sĩ, cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện hồ sơ, trình Thủ tướng quyết định cấp Bằng “Tổ quốc ghi công”.

Theo Bộ Nội vụ, cơ chế này nhằm tiếp tục giải quyết những hồ sơ tồn đọng do hoàn cảnh lịch sử, đồng thời bảo đảm đúng đối tượng và phòng ngừa việc lợi dụng chính sách.

Đề xuất bỏ quy định trình Thủ tướng cấp lại Bằng Tổ quốc ghi công

Cũng tại dự thảo nghị định, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi thủ tục cấp lại Bằng “Tổ quốc ghi công” theo hướng lược bỏ quy định trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định cấp lại.

Liệt sĩ là diện người có công đặc biệt, quy trình công nhận và truy tặng Bằng “Tổ quốc ghi công” được thực hiện nghiêm ngặt, đầy đủ theo quy định của pháp luật từng thời kỳ, đã được Thủ tướng công nhận và ban hành quyết định cấp Bằng “Tổ quốc ghi công”.

Quy trình cấp lại hiện nay được thực hiện qua nhiều cấp trung gian, là quy trình lặp lại, kéo dài thời gian giải quyết, chưa đáp ứng yêu cầu về chuyển đổi số và cải cách hành chính.

Đồng thời, đây là một trong các thủ tục hành chính được định hướng sớm triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, các dữ liệu, thông tin được công bố, chuẩn hóa, thống nhất, dùng chung trên cơ sở dữ liệu thuộc lĩnh vực ưu đãi người có công với cách mạng.

Việc sửa đổi nhằm tăng cường trách nhiệm của địa phương, là cơ quan quản lý hồ sơ liệt sĩ, tinh gọn quy trình giải quyết thủ tục hành chính, giảm thời gian xử lý hồ sơ, bảo đảm thực hiện chủ trương cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng kịp thời, nhanh chóng mong mỏi của người dân.

Ngoài ra, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi bổ sung, hoàn thiện quy định về thu hồi Bằng “Tổ quốc ghi công” theo hướng ủy quyền Chủ tịch UBND cấp tỉnh, là cơ quan chỉ đạo, theo dõi, tổ chức thực hiện, đảm bảo kịp thời, thống nhất.