Cụ thể, Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH), trong đó đề xuất cho phép cá nhân trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung mà không cần thông qua người sử dụng lao động.

Dự thảo cũng điều chỉnh cách tính thời gian đóng BHXH nhằm bảo đảm quyền lợi cho người tham gia.

Hưu trí bổ sung là chính sách BHXH mang tính chất tự nguyện nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí của BHXH bắt buộc. Ảnh minh họa: BHXH Việt Nam

Theo Bộ Nội vụ, Luật BHXH năm 2024 đã dành riêng một chương quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung - loại hình bảo hiểm tự nguyện hoạt động theo nguyên tắc thị trường nhằm tạo thêm nguồn thu nhập khi người lao động nghỉ hưu.

Luật hiện hành đã quy định về đối tượng tham gia, nguyên tắc vận hành, quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung cũng như chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Đồng thời, các chương trình hưu trí phải công khai thông tin để người tham gia theo dõi đầy đủ quá trình đóng góp và giá trị tài khoản cá nhân.

Tuy nhiên, qua quá trình rà soát, Bộ Nội vụ cho biết Luật BHXH năm 2024 không còn cho phép người lao động hoặc cá nhân tham gia trực tiếp loại hình bảo hiểm này như quy định tại Luật BHXH năm 2014 và các văn bản hướng dẫn trước đây.

Điều này đồng nghĩa người lao động chỉ có thể tham gia thông qua doanh nghiệp nơi làm việc. Khi chấm dứt hợp đồng lao động, việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung cũng bị gián đoạn, ảnh hưởng đến quá trình tích lũy và quyền lợi của người tham gia.

Ngoài ra, những người có thu nhập cao nhưng không làm việc theo hợp đồng lao động cũng không có cơ hội tham gia chương trình hưu trí bổ sung.

Từ thực tế trên, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi quy định theo hướng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện mà không bắt buộc phải thông qua người sử dụng lao động.

Đối tượng được mở rộng gồm cả người có thu nhập cao không ký hợp đồng lao động và những người đã nghỉ việc nhưng có nhu cầu tiếp tục duy trì tài khoản hưu trí bổ sung.

Theo cơ quan soạn thảo, việc mở rộng đối tượng tham gia không chỉ giúp người dân có thêm kênh tích lũy cho tuổi nghỉ hưu mà còn tạo thêm nguồn vốn trung và dài hạn cho thị trường tài chính thông qua hoạt động đầu tư của quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo là điều chỉnh nguyên tắc làm tròn thời gian đóng BHXH khi xác định mức hưởng lương hưu và trợ cấp tuất hằng tháng.

Hiện nay, thời gian đóng BHXH được tính theo năm, trong đó thời gian lẻ từ 1 - 6 tháng được quy đổi thành nửa năm, còn từ 7 - 11 tháng được tính là một năm.

Bộ Nội vụ cho rằng cách tính này chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt về thời gian tham gia giữa các trường hợp. Vì vậy, dự thảo đề xuất chia nhỏ thời gian làm tròn theo từng quý.

Cụ thể, thời gian đóng BHXH có tháng lẻ từ 1 - 3 tháng sẽ được tính bằng 0,25 năm; từ 4 - 6 tháng được tính bằng 0,5 năm; từ 7 - 9 tháng được tính bằng 0,75 năm; còn từ 10 - 11 tháng được làm tròn thành một năm.

Vẫn theo Bộ Nội vụ, phương án mới sẽ bảo đảm công bằng hơn khi tính quyền lợi. Chẳng hạn, người có 5 tháng lẻ sẽ được hưởng mức tính cao hơn người chỉ có 1 tháng lẻ, thay vì cùng được quy đổi thành nửa năm như quy định hiện hành.

Đề xuất này cũng phù hợp với quy định hiện nay về cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu, vốn đã cho phép xác định theo bước nhỏ nhất là 0,25%.

Bộ Nội vụ cho biết, việc sửa đổi Luật Bảo BHXH lần này nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách an sinh xã hội, tạo điều kiện để nhiều nhóm đối tượng có thể tham gia tích lũy cho tuổi già, đồng thời bảo đảm việc tính toán quyền lợi sát hơn với thời gian đóng thực tế của người lao động.

Dự thảo hiện đang được lấy ý kiến trước khi hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền xem xét theo quy định.