Chi trả lương hưu cho người hưởng. Ảnh minh họa: BHXH Việt Nam

Trước bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng (CPI) năm 2026 được dự báo tăng từ 4% đến 4,5%, các bộ, ngành có liên quan đã báo cáo Chính phủ trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định mức điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng trong năm 2026. 

Theo số liệu thống kê do cơ quan bảo hiểm xã hội cung cấp, tính đến năm 2025, cơ cấu người hưởng lương hưu tại Việt Nam hiện đang có sự phân hóa rõ rệt. Có tới hơn 2,4 triệu người, tương đương gần 80% tổng số người hưởng, đang nhận mức lương hưu và trợ cấp dưới 10 triệu đồng/tháng. Trong đó, mức bình quân từ nguồn ngân sách Nhà nước chi trả chỉ đạt khoảng 5,7 triệu đồng/người/tháng. Đối với nguồn Quỹ Bảo hiểm xã hội đảm bảo, mức lương hưu bình quân là 6,7 triệu đồng/người/tháng.

Để đảm bảo mức sống cho người nghỉ hưu, Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng. Trong đó, đề xuất hai phương án tăng từ ngày 1/7/2026. Cách thức điều chỉnh có kết hợp theo số tương đối (tỷ lệ phần trăm) và theo số tiền tuyệt đối.

Phương án thứ nhất mang tính đột phá khi đề xuất thực hiện điều chỉnh "kép": Tăng 4,5% dựa trên mức hưởng hiện tại và cộng thêm 200.000 đồng tiền mặt mỗi tháng cho các nhóm đối tượng là cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và cán bộ cấp xã. Đối với các nhóm còn lại như người hưởng trợ cấp tai nạn lao động hay trợ cấp tuất trước năm 1995, mức tăng được đề xuất là 8%. Phương án thứ hai mang tính truyền thống hơn với mức tăng đồng loạt 8% cho tất cả các đối tượng.

Lý giải về việc đề xuất phương án điều chỉnh kết hợp giữa tỷ lệ phần trăm và số tiền tuyệt đối, Bộ Nội vụ cho biết đây là bước đi nhằm cụ thể hóa Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội. Nếu chỉ áp dụng một tỷ lệ tăng chung cho tất cả mọi người, những người có mức lương hưu cao sẽ nhận được khoản tiền tăng thêm rất lớn, trong khi những người lương thấp chỉ nhận được khoản bồi hoàn ít ỏi.

Điều này không những không thu hẹp được khoảng cách thu nhập mà còn làm gia tăng chênh lệch về giá trị tuyệt đối giữa các nhóm đối tượng nghỉ hưu ở các thời kỳ khác nhau.

Việc cộng thêm một khoản tiền cố định sẽ giúp những người có mức hưởng thấp nhận được tỷ lệ tăng thực tế cao hơn, thể hiện rõ nét tính chia sẻ và an sinh xã hội của Nhà nước.

Đặc biệt, dự thảo cũng dành sự quan tâm thỏa đáng cho nhóm đối tượng nghỉ hưu trước năm 1995. Đây là nhóm đối tượng thường có mức lương hưu rất thấp do các quy định cũ. Sau khi thực hiện điều chỉnh theo các phương án chung, nếu mức hưởng vẫn thấp hơn 3,8 triệu đồng/tháng, Bộ Nội vụ đề xuất tiếp tục tăng thêm 300.000 đồng đối với người dưới 3,5 triệu đồng, hoặc tăng bù cho đủ 3,8 triệu đồng đối với những người đang tiệm cận mức này.

Về nguồn kinh phí thực hiện, Bộ Nội vụ ước tính phương án 1 sẽ cần thêm khoảng 9.100 tỷ đồng so với năm 2025, trong khi phương án 2 cần khoảng 9.700 tỷ đồng.

Dù phương án nào được lựa chọn, việc điều chỉnh này cũng được kỳ vọng sẽ giải quyết được mong mỏi của đa số người hưởng lương hưu và các cử tri, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong lộ trình cải cách tiền lương và an sinh của đất nước.

Đây không chỉ là một chính sách kinh tế mà còn là cam kết của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền lợi và giá trị sức lao động cho người nghỉ hưu trước áp lực của lạm phát.