Vụ kiện tranh chấp đất giữa ông Trần Văn An và ông Đoàn Đức Mạnh ở xóm 12, xã Nghĩa Lâm, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định kéo dài 6 năm nay vẫn chưa có hồi kết.  Nguồn gốc vụ tranh chấp bắt đầu từ năm 2002, khi ông An kiện ông Mạnh vì cho rằng đất nhà ông An bị nhà ông Mạnh lấn chiếm 15m². Theo ông An viện dẫn thì diện tích đất sử dụng đất của ông An thực sự phải là 240m². Trong khi diện tích theo xác nhận của UBND xã Nghĩa Lâm thì nhà ông An là 222m² và diện tích đất sử dụng nhà ông Mạnh là 396m².

Lần đầu, Bản án số 06/2006/DS ngày 28/6/2006 của TAND huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định đã kết luận bác yêu cầu của ông An đòi ông Mạnh trả 15m² đất. Do lý lẽ ông An đưa ra là không có cơ sở. Sau đó bản án phúc thẩm ở tỉnh chấp nhận yêu cầu của An. Nhưng ngày 19/02/2009, Quyết định số 69/2009/QĐGĐT giám đốc thẩm của tòa dân sự TAND tối cao quyết định hủy bản án phúc thẩm và sơ thẩm về vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất giữa ông An và ông Mạnh.

Lý lẽ tại quyết định này đưa ra là do xác nhận của chính quyền địa phương thì trước năm 2001 hai bên sử dụng đất không có tranh chấp và tranh chấp chỉ phát sinh sau khi ông An xây dựng bếp.

Trong thực tế trước năm 2003, ông An không nộp thuế sử dụng đất ngoài 2.280 đồng nộp tiền hoa lợi năm 1986, trong khi đó từ trước năm 2005 gia đình ông Mạnh đã nộp thuế đất nông nghiệp và thuế nhà đất trên diện tích 396m² theo quy định của pháp luật. Ngay trong hồ sơ địa chính của xã có những bất cập nên cần tôn trọng việc sử dụng nhà đất thực tế của hai ông.

Hiện tại, cả ông An và ông Mạnh đều chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và diện tích đất thực tế mà cả hai ông đang sử dụng đều không trùng hợp với diện tích đất do ông Mạnh đổi và ông An được cấp theo giấy tờ. Ngay cả tòa án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm chưa xác minh làm rõ phần đất ông Mạnh có tứ cận thế nào, diện tích các chiếu là bao nhiêu? Vị trí đất của ông An từ năm 1981 đến nay có đúng vị trí tứ cận hay không, mốc giới khu đất như thế nào?

Sự việc bùng nhùng cho đến ngày 10/11/2009, TAND huyện Nghĩa Hưng ra quyết định Bản án sơ thẩm lần 02 số 22/2009/DS - ST, với kết luận: Bác yêu cầu của ông An về việc buộc gia đình ông Mạnh phải trả lại 15m² đất.

Tiếp đó, đến ngày 25/3/2010, TAND tỉnh Nam Định ra bản án phúc thẩm lần 2 quyết định giữ nguyên bản án sơ thẩm là bác đơn yêu cầu của ông An về việc đòi ông Mạnh trả lại đất. Để thực hiện bản án này, ngày 17/01/2010, Chi cục Thi hành án dân sự huyện Nghĩa Hưng đã quyết định thi hành án, tổ chức cưỡng chế thi hành án.

Nhưng không hiểu vì lý do gì ngày 12/01/2012, gia đình ông Mạnh nhận được giải quyết kháng nghị của Viện KSND Tối cao đề nghị xem xét lại bản án của TAND tỉnh Nam Định theo thủ tục Giám đốc thẩm.

Sự việc này đang làm dư luận lo ngại về hiệu quả thực thi pháp luật của các cơ quan chức năng. Hệ quả là sau 6 năm với nhiều phiên tòa, vụ tranh chấp 15m² đất vẫn chưa có hồi kết, và người dân tiếp tục bị lôi vào vòng tố tụng chưa biết khi nào xong.

Nam Hà