Pháp luật nghiêm cấm hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân; người vi phạm có thể đối diện với các chế tài nghiêm khắc. Ảnh: Trọng Tài

Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm các hành vi mua, bán trái phép dữ liệu cá nhân.

Người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, buộc khắc phục hậu quả hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, đòi hỏi mỗi cá nhân, tổ chức phải nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, chủ động phòng ngừa rủi ro.  

Nhận diện rủi ro và các chế tài pháp lý áp dụng

Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ khiến dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành tài sản mang giá trị lớn. Đi liền với những lợi ích từ công nghệ, tình trạng thu thập, mua bán và trao đổi trái phép dữ liệu cá nhân trên không gian mạng lại đang có chiều hướng gia tăng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Thực tế cho thấy, hàng loạt thông tin thiết yếu như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, số căn cước, tài khoản ngân hàng, thư điện tử hay thông tin khách hàng đang bị các đối tượng thu thập, giao dịch trái phép qua các hội nhóm mạng xã hội, diễn đàn và nền tảng trực tuyến.

Từ nguồn dữ liệu rò rỉ này, các đối tượng thường xuyên lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, giả mạo cơ quan Nhà nước, quảng cáo trái phép, quấy rối hoặc phục vụ nhiều hoạt động vi phạm pháp luật khác.

Nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân, Điều 8 Nghị định số 13 ngày 17/4/2023 của Chính phủ đã nghiêm cấm các hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân; xử lý dữ liệu trái quy định; chiếm đoạt, cố ý làm lộ hoặc làm mất dữ liệu.

Mọi hoạt động liên quan đến thu thập, xử lý, lưu trữ, cung cấp hoặc chia sẻ dữ liệu đều bắt buộc phải tuân thủ đúng mục đích, phạm vi và có căn cứ hợp pháp.

Tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm, các cá nhân, tổ chức có hành vi mua bán trái phép có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc khắc phục hậu quả theo Nghị định số 174 ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin.

Đặc biệt, nếu hành vi vi phạm có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, đối tượng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông.

Chủ động phòng ngừa, bảo mật thông tin

Để ngăn ngừa vi phạm, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật trong quá trình quản lý, sử dụng dữ liệu khách hàng.

Theo đó, các đơn vị phải chủ động xây dựng quy trình bảo vệ dữ liệu cá nhân bài bản, tăng cường các biện pháp kỹ thuật nhằm bảo mật hệ thống thông tin.

Đồng thời, việc thường xuyên rà soát quyền truy cập, phân quyền sử dụng dữ liệu là khâu then chốt, đi kèm với nguyên tắc tuyệt đối không mua bán, trao đổi hoặc cung cấp dữ liệu trái quy định của pháp luật.

Đối với người dân, sự thận trọng khi cung cấp thông tin cá nhân trên môi trường Internet chính là chốt chặn tự vệ đầu tiên.

Người dùng tuyệt đối không đăng tải hình ảnh giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng lên mạng xã hội; ưu tiên sử dụng mật khẩu mạnh và kích hoạt tính năng xác thực đa yếu tố cho các tài khoản quan trọng.

Cùng với đó, mỗi cá nhân cần giữ thái độ cảnh giác cao độ trước các cuộc gọi, tin nhắn hoặc đường dẫn lạ yêu cầu cung cấp thông tin.

Không gian mạng mang lại nhiều cơ hội phát triển nhưng luôn song hành cùng rủi ro về mất an toàn thông tin.

Do đó, mỗi cá nhân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần nhận thức đầy đủ, tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật, kiên quyết không tiếp tay cho hành vi thu thập, mua bán trái phép để cùng kiến tạo môi trường mạng an toàn, lành mạnh, bảo vệ trọn vẹn quyền và lợi ích hợp pháp của toàn xã hội.