Rừng ở Gia Lai bị tàn phá để lấy gỗ, củi đốt lò sấy thuốc lá

>>Kỳ II: Bắc Kạn - Phía sau hệ lụy phá rừng
>>Kỳ I: Nóng chuyện đốt rừng tại Hà Tĩnh

Ùn ùn tích củi

Chúng tôi đến tìm hiểu tại thôn Bình Minh, xã Phú Cần, huyện Krông Pa, nơi được mệnh danh là “phố lò sấy”. Không quá lời khi đưa ra nhận xét rằng, ở đây, số lò sấy thuốc còn nhiều hơn cả số nhà dân.

Anh N.V.T - một người dân ở thôn cho biết: “Ở thôn này nhà nào chả có lò sấy. Nhà ít 1 lò, nhà trồng nhiều thuốc xây 2 - 3 lò là chuyện thường. Ước tính cả thôn phải có đến vài trăm lò sấy thuốc lá”.

Mặc dù không phải là mùa thu hoạch thuốc lá, song nhà nào cũng lo tích củi rừng chờ mùa sấy năm sau. Trước cửa nhà, ngoài vườn của những hộ dân ở đây là những đống củi khô được chất đống. Thậm chí, củi còn được chất đống ngay bên vệ đường.

Đáng nói, những khúc cây rừng đường kính lên đến 30 - 40cm (tiêu chí quy định củi có đường kính dưới 25cm) được cắt thành khúc dài chừng 1,2 - 1,5m được người dân nơi đây… biến thành củi. “Sát Tết Cổ truyền mới là mùa gom củi sấy thuốc rầm rộ nhất. Thời kỳ thu gom củi sấy thuốc kéo dài qua Tết chừng 2 - 3 tháng” - anh N.V.T nói.

Củi rừng là chất đốt “number one” của những lò sấy thuốc lá. Cũng bởi nhu cầu này mà ở khắp các địa phương trong huyện Krông Pa, nơi nào cũng có những người chuyên làm nghề khai thác gỗ, củi. Giá củi tại đây hiện đang được mua bán với giá 420 ngàn đồng/ster. Với giá thu mua lẻ, mỗi khúc củi đường kính 15 - 20cm, dài 1,2 - 1,5m được bán với giá 50 ngàn đồng/khúc và sẽ có giá hơn nếu củi có đường kính lớn hơn. Với mức giá này, một lâm tặc chỉ cần vào rừng đốn hạ vài cây, chất lên xe chở về đã có trong tay mấy trăm ngàn mỗi ngày. So với khai thác gỗ trái phép, mức tiền này chưa là bao nhưng rơi vào ngày “đói” gỗ, lâm tặc phải “chữa cháy” bằng cách này cũng không “bèo” chút nào.

Theo lời của những người dân ở đây, thuốc lá có mùa nhưng dân phá rừng lấy gỗ, củi để bán cho các lò sấy thì không cần mùa nào cả. Muốn mục sở thị, chỉ cần ngồi canh chừng trên các tuyến đường từ Phú Túc vào xã Ia Mláh 1 ngày là biết. Tuy nhiên, phải cẩn thận, sẽ rất khó ghi hình bởi lâm tặc đã xây dựng hệ thống chân rết cảnh báo cực kỳ dày đặc và xảo quyệt. “Chỉ cần một chiếc xe lạ của lực lượng chức năng xuất hiện trên tuyến đường này là sau tích tắc đội ngũ lâm tặc đã biết hết. Chúng sẽ “lặn”, ngừng hoạt động, rất khó để phát hiện. Chính đội quân bán hàng, quán nước dọc các tuyến đường là “thông tin viên” cho lâm tặc”, một người dân ở Krông Pa cho biết.

Hết rừng vì thuốc lá

Củi rừng chắc nên đốt cháy đượm lửa lại tiết kiệm, sẵn có. Khi đốt sấy ít tốn công và đặc biệt là thuốc lá sấy bằng củi rừng sẽ có được sắc vàng đẹp hơn các loại chất đốt khác nên dân thuốc lá luôn lựa chọn củi rừng làm phương án tối ưu.

 Anh N.V.T làm một phép tính: “Vụ thuốc lá năm vừa rồi nhà tôi trồng 1,5ha, thu hoạch gần 4 tấn thuốc lá khô. Lò sấy nhà tôi thuộc loại nhỏ, mỗi lần chỉ sấy được chừng 5 tạ. Mỗi lần sấy thuốc phải mất 7 ngày 6 đêm, quy ra củi ước tính khoảng 8 ster”. Cứ theo phép tính của anh H, riêng vụ vừa qua, 1,5ha thuốc lá nhà anh tiêu tốn trung bình khoảng trên dưới 64 ster củi.

Theo thống kê chưa đầy đủ của Sở Nông nghiệp - Phát triển Nông thôn Gia Lai, hiện toàn tỉnh có khoảng 1.000 lò sấy thuốc, trong đó, nhiều nhất là huyện Krông Pa với hơn 700 lò, huyện Ia Pa gần 200 lò và thị xã Ayun Pa hơn 100 lò. Niên vụ thuốc lá vừa qua, toàn tỉnh Gia Lai gieo trồng khoảng 3.350ha thuốc lá, riêng huyện Krông Pa chiếm khoảng 2.285ha. Đem con số này nhân với lượng củi dùng để sấy trung bình như lò sấy của gia đình anh N.V.T, mới thấy lượng củi đổ vào các lò sấy này lên đến hàng vạn ster gỗ, củi.

Đem thắc mắc “có hay không việc phá rừng lấy củi sấy thuốc”? ông Trần Đức Đại, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Krông Pa cho biết: “Thực chất, chuyện lấy gỗ rừng làm củi vẫn đang diễn ra, cao điểm nhất thường rơi vào mùa thu hoạch thuốc lá. Tuy nhiên, mấy năm gần đây, do có nguồn gỗ khai thác từ dự án chuyển đổi rừng nghèo sang trồng cao su từ các huyện Chư Prông, Chư Pưh đổ về nên dân cũng bớt khai thác gỗ rừng tự nhiên hơn. Ngoài ra, dân cũng còn khai thác các loại chất đốt khác như trấu, củi điều… nên cũng hạn chế bớt tình trạng phá rừng lấy củi sấy thuốc”.

Thống kê của ngành Nông nghiệp huyện Krông Pa cho thấy, từ năm 2010 đến nay, diện tích điều bị chặt hạ của huyện rất ít vì đã đi vào quỹ đạo ổn định. Còn với quan điểm của người dân trồng thuốc lá, chuyện dùng trấu để sấy thuốc lá vẫn còn khá xa lạ vì lấy đâu đủ trấu để sấy hàng trăm, hàng ngàn ha thuốc và cũng không ai đủ sức ngồi 7 ngày 6 đêm để tiếp trấu trong lò sấy!

Sức ép khổng lồ của nhu cầu nguyên liệu sấy thuốc gây áp lực lên những cánh rừng. Lò sấy thuốc lá đang từng ngày "ngốn" hết cây rừng là một thực tế ai cũng thấy, chẳng lẽ các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương không hề biết?

Trung Đức