Cuộc bầu cử là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, là ngày hội lớn của toàn dân để cử tri cả nước phát huy quyền làm chủ, trực tiếp lựa chọn những đại biểu tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, uy tín, đại diện cho nguyện vọng của Nhân dân tại Quốc hội và HĐND các cấp.
Thông qua lá phiếu của cử tri, các cơ quan quyền lực nhà nước ở Trung ương và địa phương được hình thành, đặt nền tảng cho cơ chế giám sát, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực trong suốt nhiệm kỳ.
Phát biểu tại hội nghị toàn quốc quán triệt chỉ thị của Bộ Chính trị, triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tổ chức ngày 15/11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, mỗi lá phiếu của cử tri trong suốt 8 thập kỷ qua là biểu tượng sinh động của lòng tin, của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, của tinh thần trách nhiệm, ý chí làm chủ đất nước của Nhân dân ta.
Mỗi lá phiếu của cử tri cũng khẳng định bản chất dân chủ, tiến bộ, nhân văn của Nhà nước ta “mọi quyền lực đều thuộc về Nhân dân; Nhà nước ta là của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân”.
“Thành công của cuộc bầu cử sẽ tạo bước khởi đầu quan trọng cho việc xây dựng, kiện toàn bộ máy Nhà nước nhiệm kỳ mới, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để triển khai thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Để cuộc bầu cử thực sự trở thành ngày hội lớn của Nhân dân cả nước, công tác chuẩn bị đã được Hội đồng Bầu cử quốc gia, các cơ quan ở Trung ương và địa phương chủ động triển khai đồng bộ, chặt chẽ.
“Công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử từ Trung ương đến địa phương đã được triển khai đồng bộ, chặt chẽ, đúng tiến độ và đúng quy định của pháp luật”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ.
So với các kỳ trước, cuộc bầu cử lần này có nhiều điểm mới. Trong đó, thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử được thiết kế phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Các ứng viên có thể vận động bầu cử trực tiếp, trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp trực tuyến.
Đặc biệt, kỳ bầu cử lần này đã sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh quốc gia VNeID để lập, cập nhật danh sách cử tri, nên việc quản lý danh sách cử tri được thuận lợi hơn, tránh chồng chéo, bỏ sót.
Theo báo cáo của 34/34 tỉnh, thành phố, cả nước có gần 79 triệu cử tri đi bầu cử tại 72.195 khu vực bỏ phiếu.
Danh sách cử tri đã được các tỉnh, thành phố tổ chức niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, nhà sinh hoạt khu dân cư, khu phố, ấp, thôn và các địa điểm công cộng của khu vực bỏ phiếu theo đúng thời hạn luật định; đồng thời, thông báo rộng rãi để Nhân dân kiểm tra, đối chiếu và kịp thời phản ánh, kiến nghị nếu có sai sót.
Tại cuộc bầu cử, các cử tri sẽ bỏ phiếu để bầu ra 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI trong số 864 ứng cử viên có tên trong danh sách chính thức.
Cử tri cũng sẽ bỏ phiếu để bầu ra 2.552 đại biểu HĐND cấp tỉnh trong số 4.217 người ứng cử trong danh sách chính thức.
Ở cấp xã, cử tri sẽ bỏ phiếu chọn ra 72.611 đại biểu trong 120.873 ứng cử viên có tên trong danh sách chính thức.
Trong các đợt đi kiểm tra về công tác chuẩn bị bầu cử, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiều lần lưu ý các địa phương phải tập trung lãnh đạo để bầu đủ số lượng đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp.
Công tác giám sát, kiểm tra về bầu cử thời gian qua được triển khai bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, bám sát từng giai đoạn của quy trình bầu cử.
Qua đó, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao trách nhiệm của các cấp, bảo đảm cuộc bầu cử được tổ chức dân chủ, an toàn, đúng luật và thống nhất trên phạm vi cả nước.
Ở Trung ương, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã phối hợp với Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoàn thành 3 đợt giám sát, kiểm tra tại 36 tỉnh, thành phố.
Ở địa phương, Ủy ban bầu cử các tỉnh, thành phố đã chủ động ban hành kế hoạch và thành lập các đoàn giám sát, kiểm tra công tác bầu cử, bảo đảm triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn địa bàn.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đại biểu Quốc hội có vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng pháp luật, giám sát và quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước. Do đó, cần bảo đảm bầu đủ số lượng, cơ cấu và chất lượng đại biểu theo quy định.
Theo báo cáo của Hội đồng Bầu cử quốc gia, công tác chuẩn bị nhân sự tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp được triển khai đồng bộ, chặt chẽ, bảo đảm đúng quy trình, thẩm quyền, tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định.
Quá trình hiệp thương được tổ chức nghiêm túc, dân chủ, khách quan, đặt chất lượng đại biểu lên hàng đầu.
Việc xác định và phân bổ cơ cấu được thực hiện trên cơ sở kết hợp hài hòa giữa cơ cấu định hướng với tiêu chuẩn, năng lực thực tiễn của từng nhân sự; chú trọng nâng cao tỷ lệ đại biểu là phụ nữ, người trẻ tuổi, người ngoài Đảng, người dân tộc thiểu số, người có trình độ chuyên môn cao và đại diện các lĩnh vực, địa bàn, thành phần xã hội.
Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên khẳng định, công tác chuẩn bị nhân sự cho cuộc bầu cử lần này được thực hiện rất bài bản, chặt chẽ và dân chủ với mục tiêu lựa chọn được những đại biểu thật sự tiêu biểu, có bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm để đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.
Công tác rà soát, thẩm tra, xác minh được tiến hành kỹ lưỡng, nhiều bước, bảo đảm khách quan, công tâm.
Những trường hợp chưa bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện hoặc có vấn đề phát sinh đều được xem xét thận trọng, xử lý kịp thời, đúng nguyên tắc, không để lọt những nhân sự không xứng đáng, đồng thời không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân liên quan.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công cũng cho biết, đơn thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị liên quan đến bầu cử, các ứng cử viên đều được rà soát, xác minh, giải quyết theo đúng quy định.
“Qua rà soát xác minh ban đầu, chưa phát hiện trường hợp ứng cử viên đại biểu Quốc hội nào vi phạm theo đơn khiếu nại, tố cáo đến mức phải tạm dừng việc ứng cử”, ông Công trả lời báo chí hôm họp báo về công tác chuẩn bị bầu cử ngày 12/3.
Công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội phục vụ cuộc bầu cử được triển khai đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, được các cơ quan xác định là nhiệm vụ trọng yếu, có ý nghĩa then chốt đối với thành công của cuộc bầu cử.
Các phương án, kế hoạch bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội được xây dựng sớm, bám sát từng giai đoạn của quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử với tinh thần chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, không để phát sinh tình huống phức tạp.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng - An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Nguyễn Quốc Hùng cũng cho biết, các cơ quan chức năng đã chủ động xây dựng các phương án, các kịch bản để xử lý tình huống các thông tin sai lệch liên quan đến bầu cử, trong đó đặc biệt lưu ý tới các thông tin sai lệch trên không gian mạng.
Theo đó, các giải pháp được triển khai tập trung vào ba nội dung: tăng cường giám sát trên không gian mạng, kịp thời phát hiện các nguồn tin giả, tin sai sự thật; chủ động cung cấp các thông tin chính thống, minh bạch và kịp thời; xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng mạng xã hội để thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng đến cuộc bầu cử theo quy định của pháp luật.
Hội đồng Bầu cử quốc gia cũng khuyến cáo các tổ chức và cá nhân tiếp cận thông tin chính thống, không chia sẻ hoặc lan truyền những thông tin chưa được kiểm chứng, đồng thời kịp thời phản ánh tới cơ quan chức năng khi phát hiện các dấu hiệu thông tin sai lệch.