Thức ăn đường phố. Ảnh minh họa: IT

Không cần giấy chứng nhận nhưng không đứng ngoài vòng kiểm soát

Thức ăn đường phố từ lâu là một phần quen thuộc trong đời sống đô thị và du lịch, đáp ứng nhu cầu ăn uống nhanh, tiện lợi của người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những mô hình kinh doanh ngày càng ngăn nắp, bảo đảm vệ sinh, thực tế vẫn tồn tại không ít cơ sở nhỏ lẻ, bán hàng rong, kinh doanh lưu động chưa đáp ứng các điều kiện an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Trước thực trạng đó, Bộ Y tế đã ban hành Văn bản số 848/BYT-ATTP, do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên ký ngày 9/2/2026, đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường chỉ đạo, triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố.

Văn bản nêu rõ, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, nhưng không vì thế mà được “miễn” trách nhiệm tuân thủ các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.

Theo quy định hiện hành, người trực tiếp chế biến thức ăn đường phố bắt buộc phải được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, bảo đảm đủ điều kiện sức khỏe và không mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong quá trình kinh doanh.

Địa điểm bán phải cách biệt nguồn gây ô nhiễm; thức ăn được bày bán trên bàn, giá, kệ bảo đảm vệ sinh và mỹ quan đô thị. Dụng cụ ăn uống, bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải an toàn, không gây ô nhiễm hay thôi nhiễm; có biện pháp che chắn nắng, mưa, bụi bẩn, côn trùng và bảo đảm đủ nước đạt quy chuẩn phục vụ chế biến.

Đặc biệt, Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu đối với nguyên liệu và phụ gia thực phẩm. Theo đó, nguyên liệu chế biến phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; phụ gia chỉ được sử dụng trong danh mục cho phép. Khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, cơ sở kinh doanh có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin để phục vụ truy xuất nguồn gốc, xác định nguyên nhân và xử lý kịp thời.

Phạt tiền, buộc tiêu hủy và làm rõ trách nhiệm quản lý địa phương

Bên cạnh việc quy định các điều kiện phải tuân thủ, văn bản của Bộ Y tế cũng nêu rõ các chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố.

Theo đó, nhiều hành vi như không che đậy thức ăn, không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, không có bàn, giá, kệ đúng quy định… có thể bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Mức phạt cao hơn, từ 1-3 triệu đồng, được áp dụng đối với các hành vi sử dụng dụng cụ, vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không bảo đảm an toàn; sử dụng nước không đạt quy chuẩn; dùng phụ gia thực phẩm sang chia, san chiết không phù hợp quy định; hoặc để người đang mắc các bệnh truyền nhiễm trực tiếp tham gia chế biến thức ăn.

Đáng chú ý, thực phẩm vi phạm quy định về phụ gia có thể bị buộc tiêu hủy, nhằm kịp thời loại bỏ nguy cơ gây hại cho người tiêu dùng. Bộ Y tế đồng thời làm rõ trách nhiệm quản lý của chính quyền địa phương.

Theo Luật An toàn thực phẩm, UBND các cấp chịu trách nhiệm quản lý hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn; trạm y tế xã, phường có vai trò trực tiếp trong hướng dẫn, giám sát, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và phối hợp xử lý các sự cố phát sinh.

Công tác kiểm tra liên ngành, giám sát hậu kiểm được yêu cầu triển khai thường xuyên, đặc biệt tại các khu du lịch, phố ẩm thực, địa điểm lễ hội và trong dịp Tết Nguyên đán.

Cùng với đó, Bộ Y tế đề nghị đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho người kinh doanh, nâng cao vai trò giám sát của cộng đồng và người tiêu dùng. Việc công khai các trường hợp vi phạm được xem là giải pháp quan trọng nhằm răn đe, cảnh báo sớm, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm.

Văn bản cũng nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, từ cấp cứu, điều trị người bị ngộ độc đến điều tra nguyên nhân, truy xuất nguồn gốc và thu hồi thực phẩm không bảo đảm, hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ sức khỏe Nhân dân.