(Thanh tra) - Bộ Y tế đề xuất mở rộng nguồn hiến mô, tạng sau chết tuần hoàn, đồng thời phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện đồng bộ, hiện đại, liên thông trên toàn quốc, hướng tới nâng cao khả năng tiếp cận và bảo vệ sức khỏe, tính mạng người dân.
Sáng 1/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu quý IV/2026. Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà chủ trì họp báo.
Tại đây, Cục trưởng Cục Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế đã trả lời phóng viên Báo Thanh tra về một số điểm mới tại dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) và Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030.
Theo TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, quy định hiện hành chỉ cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể từ người hiến được xác định chết não. Những trường hợp tử vong do ngừng tuần hoàn không hồi phục hiện không thể hiến mô, bộ phận cơ thể để ghép, kể cả khi người đó đã đăng ký hiến hoặc gia đình có nguyện vọng.
Ông cho biết, dự thảo Luật lần này cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể từ người hiến sau khi chết tuần hoàn, qua đó mở rộng nguồn hiến.
Tại một số nước có hệ thống ghép phát triển, hiến sau chết tuần hoàn đã trở thành nguồn hiến quan trọng, chiếm khoảng 49% số người hiến sau khi chết tại Hoa Kỳ năm 2025, trên 50% tại Vương quốc Anh năm 2025-2026 và 51,3% tại Tây Ban Nha năm 2024.
Đối với người bệnh, việc mở rộng nguồn hiến tạo thêm cơ hội được ghép, góp phần rút ngắn thời gian chờ đợi. Dự thảo cũng cho phép người dưới 18 tuổi hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn, qua đó tạo thêm nguồn tạng phù hợp cho bệnh nhi.
Theo Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, việc mở rộng nguồn hiến sau khi chết cũng được xác định góp phần giảm áp lực đối với người hiến sống, hạn chế nguy cơ mua bán bộ phận cơ thể người trá hình.
Các bộ phận cơ thể hiến sau khi chết được điều phối thống nhất trên phạm vi toàn quốc theo danh sách chờ ghép quốc gia, bảo đảm công bằng và ưu tiên trường hợp cấp cứu, trẻ em, ông cho biết.
Về xác định chết não, chết tuần hoàn, “dự thảo Luật quán triệt nguyên tắc tách bạch giữa xác định chết với lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể. Việc xác định chết chỉ được thực hiện tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đáp ứng yêu cầu về nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị và năng lực chuyên môn”, TS.BS Hà Anh Đức nhấn mạnh.
Hội đồng xác định chết não gồm các bác sĩ chuyên khoa hồi sức cấp cứu, thần kinh, chẩn đoán hình ảnh; đối với chết tuần hoàn có thêm bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Người trực tiếp điều trị, người tham gia tư vấn, vận động hiến và kíp lấy, ghép không được tham gia Hội đồng.
Một người chỉ được xác định là chết khi tất cả thành viên chuyên môn của Hội đồng đều kết luận như vậy. Kết luận phải được lập bằng văn bản, sau đó người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh mới công bố bằng văn bản. Dự thảo đồng thời nghiêm cấm hành vi cố ý làm sai lệch kết quả xác định chết não, chết tuần hoàn.
Cũng tại họp báo, TS.BS Hà Anh Đức cho biết, Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 xác định cấp cứu ngoại viện là cấu phần quan trọng của hệ thống y tế, giữ vai trò tuyến đầu trong bảo vệ tính mạng, sức khỏe người dân.
Đến năm 2030, Đề án hướng tới hệ thống cấp cứu ngoại viện đồng bộ, hiện đại, chuyên nghiệp, liên thông trên toàn quốc.
Mục tiêu đặt ra là 100% tỉnh, thành phố triển khai mạng lưới và quy chế phối hợp liên ngành; hoàn thành Nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc; tối thiểu 75% nhân viên y tế tại Trạm Y tế cấp xã được đào tạo về cấp cứu ngoại viện.
Đề án cũng đặt mục tiêu phổ cập kiến thức sơ cứu, cấp cứu ban đầu cho tối thiểu 3% dân số, trong đó 1% được đào tạo thực hành; bảo đảm tối thiểu một xe cứu thương đạt chuẩn/100.000 dân.
Thời gian xuất xe không quá 5 phút đối với cấp cứu nguy kịch; 100% cuộc gọi cấp cứu được tiếp nhận, tư vấn và điều phối kịp thời; 95% cuộc vận chuyển có kết nối, phối hợp trước với cơ sở tiếp nhận, ông cho biết.
Một trong những nội dung đáng quan tâm mà Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết đó là thống nhất đầu số tiếp nhận thông tin cấp cứu 113, kết hợp sàng lọc, định danh số điện thoại, địa chỉ và vị trí người gọi.
Đề án cũng xây dựng đầu mối điều phối tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an tỉnh, thành phố và mạng lưới liên thông giữa các cơ sở cấp cứu công lập, tư nhân.
Cùng với đó là xây dựng nền tảng số điều phối cấp cứu, kết nối hiện trường với chuyên gia, cơ sở y tế và bệnh viện tiếp nhận; chuẩn hóa nhân lực, chương trình đào tạo cấp cứu viên ngoại viện và tăng cường phối hợp giữa ngành Y tế, Công an, Quân đội cùng các lực lượng liên quan.
Theo Bộ Y tế, mục tiêu của Đề án là để người dân khi cần cấp cứu được tiếp nhận đúng, điều phối nhanh, cấp cứu an toàn và chuyển đến đúng cơ sở điều trị, qua đó góp phần giảm tử vong, giảm di chứng và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
