(Thanh tra)- Được cấp mỗi khẩu 5kg muối theo chương trình hộ nghèo, vùng cao, bà con chưa kịp vui thì lại gánh thêm nỗi lo vì muối lại có sạn. Trong khi đó, cơ quan chức năng vẫn chưa có kết luận về nguyên nhân của những hạt muối có sạn, cặn bẩn.
Đến bản Chiềng Cang, xã Mường Chiềng, chúng tôi gặp bà Xa Thị Nhau. Đề cập đến chuyện số muối được cấp theo chế độ hộ nghèo, bà nói: Ăn làm sao được, muối Nhà nước cho không nhưng cũng để đấy thôi.
- Sao không ăn được hả bà?
+ Nhiều sạn lắm. Muối không tan hết. Sợ độc lắm.
- Gia đình bà được nhiều muối không?
+ Nhà tôi có 5 khẩu, được cấp 25 cân muối. Có 15 cân muối tinh iốt, 10 cân muối iốt. Nhà dùng hết 5 cân muối tinh rồi.
- Sợ độc sao gia đình vẫn dùng?
+ Người không ăn nhưng vẫn dùng để nấu cho lợn.
Vừa nói, bà Nhau vừa bảo con dâu vào bếp lấy 2 túi muối ra cho tôi xem. Một túi muối iốt và một túi muối tinh iốt. Đặt 2 túi muối lên sạp, cô con dâu bà Nhau nói: "Muối tinh iốt nấu không tan hết, trong cặn có nhiều sạn đen, lạ lắm. Các nhà khác cũng không ăn đâu".
Cô con dâu bà Nhau đổ mỗi gói muối ra 1 bát rồi lấy nước đổ vào, dùng tay khua, bóp cho muối tan. Khoảng 5 phút, gạn nước ra chậu. Bát muối iốt tan không còn hạt nào. Còn, bát muối tinh iốt lắng lại khoảng 1/3 số muối đổ vào bát. Dùng ngón tay xát mạnh, nhưng những hạt muối vẫn không tan. "Hạt này không phải hạt muối" - bà Nhau khẳng định.
Điều đáng nói, bao bì của túi muối tinh iốt, phần ghi ngày sản xuất bỏ trống; thời hạn sử dụng 12 tháng. Rõ ràng, người tiêu dùng không biết lấy thời điểm nào làm mốc để tính thời hạn 12 tháng sử dụng.
Các hộ dân ở bản Chiềng Cang nói: “Dùng muối nhiều rồi nhưng chưa thấy muối nào như muối tinh mới được cấp. Muối lại không tan hết trong nước, lạ quá nên không dám ăn”.
Bản Kế cách trung tâm xã Mường Chiềng hơn 10km, chỉ có 72 hộ, 259 khẩu. Bản được cấp 1.295kg muối, trong đó 3/4 là muối tinh. Ông Bùi Văn Thượng, Trưởng bản cho biết: Gia đình ông Bùi Văn Ín là hộ đầu tiên phát hiện muối tinh có sạn, cặn bẩn. Sau đó, các hộ kiểm tra lại muối nhà mình đều thấy trong muối có sạn, cặn nhiều.
“Mấy bữa liền, ăn thấy sạn như cát. Lúc đầu nghĩ là mình rửa rau không sạch hay trong nước có sạn. Nhưng, khi đem muối tinh hoà vào bát thì thấy lượng cát, sạn, cặn lắng rất nhiều. Muối cho vào nước nóng mà không tan hết. Sợ quá, gia đình không dùng muối tinh ăn nữa”, ông Ín nói.
Ông Thượng nhấn mạnh, bà con bản Kế là người dân tộc Mường, đời sống rất khó khăn, nghèo lắm. Được Đảng, Nhà nước quan tâm, nhân dân rất phấn khởi, nhưng đơn vị cấp muối lại cho dân “cái muối tinh lạ quá. Muối độn cát, sạn nhiều cặn, dân không ăn được”!
Đến xóm Mới 1, xã Đồng Chum, vào nhà ông Xa Văn Chẫm, khi chúng tôi nói về chất lượng muối tinh iốt mới được cấp cho hộ nghèo, Bí thư Đảng uỷ xã bảo con trai sang nhà bên cạnh gọi ông Xa Văn Tứ, 76 tuổi, hộ nghèo đem túi muối tinh iốt sang. Ông Tứ lấy 1 nắm muối tinh cho vào bát nước sôi, dùng đũa khuấy đều, khoảng 3 phút sau, chắt bỏ nước. Một lớp sạn vàng, đen lắng lại đáy bát. "Đấy các anh thấy đấy, thế này thì ai dám ăn. Khổ cái nỗi, ngày đầu nhận muối về có ai để ý đâu. Ăn thấy sạn, mắng vợ con rửa rau không sạch. Mình tự làm, lúc ăn vẫn thấy sạn. Đem muối tinh cho ra đĩa giã ớt, chấm rau cũng thấy sạn như cát. Đem thử vào bát nước mới biết trong muối tinh có sạn. Sạn gì thì người dân chúng tôi không biết. Ăn có độc hay không cũng không biết. Thấy không ăn được thì thôi không ăn nữa", ông Tứ bức xúc.
Bí thư Đảng uỷ xã Đồng Chum Xa Văn Chẫm cho biết thêm: Xã Đồng Chum được cấp 8.500kg muối. Sau khi phát hiện muối tinh có sạn lạ, bẩn, các hộ không dùng nữa. Mỗi khẩu được cấp tới 5kg muối, nhiều gia đình được cấp 40 - 50kg muối. Dân phàn nàn, không biết bao giờ mới ăn hết muối, bảo quản thế nào cho muối khỏi hỏng.
Trao đổi với PV, ông Sa Văn Ban, Trưởng phòng Dân tộc - Tôn giáo huyện Đà Bắc cho biết: Muối được cấp theo Quyết định 102 của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn. Toàn huyện được cấp 120 tấn muối. Nguồn muối do Ban Dân tộc tỉnh cung cấp, Phòng Dân tộc - Tôn giáo nhận, giao đến từng xã. Ngay sau khi nhận được thông tin muối tinh có sạn, cặn, không tan hết, Phòng đã cử cán bộ xuống cơ sở kiểm tra, lấy mẫu về báo cáo Ban Dân tộc tỉnh. Mức độ cặn, sạn, có ảnh hưởng đến sức khoẻ của người tiêu dùng hay không, phải chờ cơ quan chức năng kết luận.
Hồng Bài
