Người dân xã Đú Sáng, Kim Bôi phải mua 60 - 75.000 đồng/m3 nước suối để dùng. Ảnh: Đức Long

Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế ở một số địa phương thuộc tỉnh Hòa Bình, nhất là các xã vùng cao, các xóm, bản nằm trong diện đặc biệt khó khăn, tỷ lệ người dân được hưởng nước sạch, nước sinh hoạt hợp vệ sinh thấp hơn nhiều so với thiết kế của các công trình cấp nước sinh hoạt đã xây dựng, đưa vào khai thác, sử dụng.

Nguyên nhân, rất nhiều công trình cấp nước sau khi xây dựng, bàn giao cho địa phương quản lý, sử dụng thì chỉ phát huy hiệu quả trong một thời gian ngắn, sau đó bị hư hỏng, xuống cấp, dẫn đế tình trạng công trình khô nước, người dân lại “khát nước”. Thậm chí, nhiều công trình cấp nước có giá trị đầu tư hàng tỷ đồng đã bị “chết yểu”.
 

Một trong hàng chục công trình nước bị bỏ hoang trong khu dân cư ở huyện Cao Phong. Ảnh: Đức Long

PV Báo Thanh tra đã đến những công trình cấp nước sinh hoạt ở một số xóm, bản vùng cao, vùng đồng bào dân tộc các xã, như: Đồng Nghê, Đồng Chum, Mường Chiềng, Giáp Đắt (huyện Đà Bắc); Yên Thượng, Yên Lập, Thung Nai (Cao Phong); Quyết Chiến, Ngổ Luông, Lũng Vân (Tân Lạc)… và cả những xóm bản ở xã vùng thấp, khu vực thị trấn, đều thấy nhiều bể chứa nước sinh hoạt, trụ nước tại khu dân cư, đường ống dẫn nước, bai dâng, đường điện, trạm bơm ở các công trình đầu mối trong tình trạng vỡ, mất, hoen gỉ nằm chỏng trơ, lăn lóc trong đám cỏ hoang, ngày đêm phơi mình dưới nắng mưa.

Điển hình là công trình nước sinh hoạt ở xã Vĩnh Tiến (Kim Bôi). Công trình này được xây dựng tháng 10/2007 với tổng vốn đầu tư trên 3,4 tỷ đồng, phục vụ cấp nước sinh hoạt cho 682 hộ (trên 3.000 khẩu) trong xã. Nhưng mới đưa vào khai thác, cơn bão số 5 năm 2007 đã phá tan 100m đường ống dẫn nước bắc qua suối Đồng Ngoài. Hệ lụy tiếp theo là gần 1.000m đường dây điện bị kẻ gian cắt trộm, trạm bơm “đắp chiếu”. Vì vậy, 6 năm nay, hơn 3.000 dân xóm Đồng Ngoài trở lại cảnh “khát” nước sạch.
 

Hơn chục bể chứa nước ở khu tái định cư Ca Lông, xã Đồng Chum (Đà Bắc) quanh năm không có nước. Ảnh: Đức Long

Tương tự, trạm cấp nước thị trấn Đà Bắc với tổng vốn đầu tư gần 7 tỷ đồng, gồm 1 trạm bơm, giếng khoan, trạm điều hành nước, hệ thống đường ống… Ngoài số tiền trên, các hộ dùng nước phải bỏ ra một khoản tiền từ 800.000 đến 1,2 triệu đồng để lắp đường ống dẫn nước từ trục chính về nhà. Thế nhưng, công trình này đã bị “khai tử” từ hơn 5 năm nay.
 

Trạm cấp nước sinh hoạt thị trấn Đà Bắc bị "lãng quên" hơn 5 năm. Ảnh: Đức Long

Đặc biệt, các công trình nước sinh hoạt ở khu vực nông thôn, phần nhiều đã bị xuống cấp, hư hỏng, quanh năm không có nước. Cám cảnh nhất là các khu dân cư miền núi, do nguồn nước cạn kiệt, việc quản lý kém, dẫn đến tình trạng “cha chung không ai khóc” nên bể chứa nước, trụ nước, đường ống dẫn nước bị hư hỏng, mất; bai dâng nước đầu nguồn bị mưa lũ vùi lấp, vỡ.

Đức Long