>>Kỳ VII: Gian nan con đường phân phối
>>Kỳ VI: Người tiêu dùng đang bị móc túi?
>>Kỳ V: Khắc phục bất cập trong kiểm dịch thực vật
>>Kỳ IV: Khách hàng vẫn ở vị trí yếu thế
>>Kỳ III: Nhiều địa phương giết mổ không bảo đảm vệ sinh
>>Kỳ II: Tăng cường thẩm định và cấp giấy chứng nhận
>>Kỳ I: Phải giao trách nhiệm cho người đứng đầu địa phương

Thị trường tự do quyết định giá

Lúng túng trong khâu phân phối, tổ chức thị trường hàng hóa đã cho thấy hậu quả đó là sự mất kiểm soát về giá cả. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, giá thực phẩm tại chợ, siêu thị, các cửa hàng tiện ích… đang bị bóp méo và điều đó đã thể hiện sự thiếu minh bạch.

Theo ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội, sự méo mó thể hiện ở chỗ thị trường tự do đang quyết định giá. Ông Phú đơn cử về sự méo mó của giá gạo: “Gạo xuất khẩu là 500 USD/tấn, tương đương 11.000 đồng/kg, trong khi cũng loại gạo đó bán trên thị trường nội địa với giá 15.000 - 16.000 đồng/kg... Về cấu thành giá, hiện giá lúa khoảng 5.000 đồng/kg, trừ hao hụt khoảng 40%, chi phí vận chuyển 10%, thì giá gạo bán ra khoảng 11.000 đồng/kg là hợp lý. Đáng nói ở đây là hệ thống phân phối bị chi phối bởi thương lái. Họ đến tận hộ mua lúa đem về xay xát, sau đó được chuyển đến chợ đầu mối hoặc qua thương lái thứ hai và cứ thế giá bị đội lên theo từng nấc trung gian”.

Quan niệm của chuyên gia lĩnh vực bán lẻ này về sự không bình thường, hay nói đúng hơn là không theo quy luật của thị trường bán lẻ Việt Nam, đó là chỉ có giới trung gian được hưởng lợi chứ không phải người nông dân và người tiêu dùng.

Cùng quan điểm trên, ông Phan Thế Ruệ cho rằng: “Con đường đi của hàng hóa đang được phản ánh không trung thực. Hay nói đúng hơn là đang có sự gian lận về giá theo Luật Thương mại”. Ông Ruệ lý giải: Chặng đường đi của một sản phẩm từ tay người nông dân đến người tiêu dùng ít nhất phải trải qua bốn, năm tầng nấc trung gian. Và, giá cả cứ thế méo mó dần qua từng nấc mà không có sự kiểm soát nào. “Anh” thương lái thích kiếm bao nhiêu tiền thì hét giá cho chợ đầu mối bấy nhiêu. Tiểu thương chợ đầu mối cũng tuỳ mình định giá mà không lo bị quản lý. Đó là sự buông lỏng quá đáng trong tổ chức thị trường, phân phối thực phẩm, hàng hoá.

Lỗ hổng quản lý

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng, thực trạng của hệ thống phân phối, lưu thông hàng hoá thời gian qua đã cho thấy khiếm khuyết trong quản lý của các cơ quan, ban, ngành. “Buông lỏng như thế là không được. Giá thuốc, giá sữa… đã chứng minh lỗ hổng trong quản lý thị trường. Thực tế, quản lý Nhà nước không cần quá nhiều nhân sự. Đó là cách quản lý theo tư duy cũ. Quan trọng là luật pháp, là phương pháp kiểm soát như thế nào”, ông Phong nhận định.

Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương Lê Đăng Doanh cũng chia sẻ: Khâu phân phối, tổ chức thị trường đang bị bỏ ngỏ. Không hiểu các sở công thương đang làm gì? Tại sao các hiệp hội ngành hàng không gắn kết với nhau, chia sẻ thông tin bởi bất cập ở đây là vấn đề thông tin. “Ở nước ngoài, các hiệp hội thông tin với nhau rất kịp thời. Đại diện thương mại các nước tại Việt Nam cũng làm việc hết sức chuyên nghiệp. Tại Nhật, trong bán kính 50km, nếu có siêu thị nào đó của Nhật thì sẽ không có siêu thị nước ngoài hoạt động. Ngay cả người dân Nhật cũng rất ít khi vào siêu thị nước ngoài. Điều đó chứng tỏ họ tổ chức phân phối, quản lý thị trường rất tốt thì mới thu hút được sức mua từ người dân như thế! Vậy tại sao chúng ta không làm được?”.

Ông Doanh cho rằng, “vấn đề” đã trở nên “quá lớn” và thể hiện sự bất lực của các cơ quan, ban, ngành.

Q.Anh