Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Ảnh: Phương Anh

Theo Bộ Y tế, mỗi năm trên thế giới có 358.000 phụ nữ tử vong trong thời kỳ mang thai hoặc trong khi sinh đẻ, khoảng 2 triệu trẻ sơ sinh qua đời trong vòng 24 giờ đầu tiên và có đến 2,6 triệu trường hợp thai chết lưu mà nguyên nhân do sự yếu kém và thiếu thốn của dịch vụ y tế.

Tại Việt Nam, theo điều tra của Bộ Y tế năm 2002 cho thấy, tỷ lệ tử vong mẹ của cả nước là 165/100.000, tuy nhiên tỷ lệ này ở phía Bắc là 411/100.000 và miền núi trung du là 269/100.000, cao gấp nhiều lần so với vùng đồng bằng. Việc đẻ tại nhà, đặc biệt đẻ không được cán bộ y tế đỡ, là một nguyên nhân quan trọng của tử vong mẹ cao ở các vùng dân tộc, miền núi, vùng sâu vùng xa.

Hiện có khoảng 1.300 cô đỡ thôn bản được đào tạo, trong đó 80% đang làm việc và có những đóng góp không nhỏ vào công tác chăm sóc bà mẹ và trẻ em, giảm tai biến sản khoa. Tuy nhiên, đến nay, họ chưa có một chức danh chính thức trong ngành y tế; không được phân công, giám sát hỗ trợ; không được sinh hoạt chuyên môn. Do chưa được chính thức đưa vào hoạt động trong hệ thống y tế, chưa có chức danh và chưa có nguồn phụ cấp chính thức nên nhiều cô đỡ đã bỏ nghề.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến, Thông tư số 07/2013/TT-BYT ra đời sẽ động viên, ổn định đội ngũ cô đỡ thôn bản đã được đào tạo tham gia các hoạt động cung cấp các dịch vụ theo dõi, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em. Đặc biệt là công tác quản lý, chăm sóc thai sản của đội ngũ cô đỡ thôn bản ở các vùng sâu, vùng xa, vùng tồn tại phong tục đẻ tại nhà, góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong mẹ và tử vong trẻ sơ sinh, giảm tai biến sản khoa tại cộng đồng. Từ nay, cô đỡ thôn bản là sẽ chính thức là một chức danh trong hệ thống y tế Việt Nam.

Bà Mandeep K.O’Brien, quyền Trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam hy vọng mô hình đào tạo cho cán bộ y tế thôn bản, bao gồm cô đỡ thôn bản là người dân tộc cùng vai trò chính thức của họ trong hệ thống y tế nên được công nhận rộng tại khu vực miền núi và vùng khó khăn. Theo bà, nếu làm được việc này thì Việt Nam có thể đạt được các mục tiêu "Phát triển Thiên niên kỷ về y tế" ở mỗi tỉnh, trong các nhóm dân tộc thiểu số, ở cả nông thôn và thành thị.

Phương Anh