Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường. Ảnh: N.G

Tự chủ chiến lược, nâng tầm vị thế

Mới đây, trong cuộc trao đổi với báo giới, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho biết, đường lối đối ngoại Đại hội XIV vừa kế thừa nền tảng xuyên suốt về độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, vừa bổ sung nhiều nội hàm mới phù hợp với bối cảnh thế giới đang chuyển biến sâu sắc.

Ông cho rằng, trong môi trường quốc tế nhiều biến động, cạnh tranh chiến lược gia tăng, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, đối ngoại tiếp tục được xác định là một trụ cột quan trọng trong bảo vệ Tổ quốc và kiến tạo môi trường phát triển.

Điểm mới nổi bật, Đại hội XIV nhấn mạnh phát triển đối ngoại “tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”.

Theo ông Cường, điều này thể hiện tâm thế chủ động của một Việt Nam tự tin, bản lĩnh, không chỉ tham gia mà còn đóng góp tích cực vào xử lý các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Việt Nam không dừng ở việc củng cố các khuôn khổ quan hệ đã có mà còn mở rộng, làm sâu sắc mạng lưới đối tác, nâng cao vai trò và tiếng nói tại các cơ chế đa phương.

Đặc biệt, quan điểm “tự chủ chiến lược”, “tự cường” được bổ sung và nhấn mạnh như nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt.

Thứ trưởng nhận định, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, khó lường, việc giữ vững độc lập, chủ động trong hoạch định chính sách đối ngoại là điều kiện tiên quyết để bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc.

Ông cho đây cũng là sự kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về tự lực, tự cường, phát huy nội lực đi đôi với tranh thủ ngoại lực.

Một nội dung quan trọng khác, theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường là xác định đối ngoại, hội nhập quốc tế cùng với quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”.

Điều này nâng tầm đối ngoại từ một lĩnh vực chuyên ngành thành một phương thức hành động chiến lược của cả hệ thống chính trị, gắn chặt với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, hướng tới các cột mốc 100 năm của đất nước, ông nhấn mạnh.

Cụ thể hóa các nhiệm vụ trọng tâm vào cuộc sống

Để hiện thực hóa đường lối đối ngoại Đại hội XIV, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh yêu cầu triển khai chủ động, đồng bộ, quyết liệt, sớm chuyển hóa định hướng chiến lược thành kết quả cụ thể.

Trước hết là thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về sứ mệnh và vai trò của đối ngoại.

Theo ông, việc quán triệt Nghị quyết không chỉ dừng ở cấp Trung ương mà phải lan tỏa đến từng địa phương, từng cơ quan đại diện ở nước ngoài và cộng đồng hơn 6 triệu người Việt Nam ở nước ngoài, tạo nên sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tiếp đó là khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại bằng các quy định, cơ chế vận hành đồng bộ, hiệu quả; việc thực hiện thống nhất quản lý các hoạt động đối ngoại, bảo đảm phối hợp chặt chẽ giữa các ban, bộ, ngành và địa phương là điều kiện để các định hướng lớn không bị phân tán, chồng chéo.

Một nhiệm vụ mang tính đột phá là xây dựng chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới, phát huy sức mạnh của ba trụ cột: Đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân.

Trong đó, ngoại giao kinh tế và công nghệ được xác định là trọng tâm, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số, thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển hạ tầng chiến lược. Theo đó, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả đối ngoại là một cách tiếp cận thực chất.

Cùng với đó, yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược được đặt ra mạnh mẽ, nhằm không để bị động, bất ngờ trước các tình huống quốc tế phức tạp.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại, quốc phòng và an ninh tiếp tục được coi là yếu tố then chốt bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia.

Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, ông cũng nhấn mạnh việc xây dựng nền ngoại giao hiện đại, chuyên nghiệp cũng được chú trọng. Đội ngũ cán bộ phải “vừa hồng, vừa chuyên”, có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực chuyên môn cao, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới với cơ chế thu hút, đãi ngộ và trọng dụng nhân tài được hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới.

Hành động thần tốc từ nghị quyết đến thực tiễn

Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường, điểm nhấn rõ nét nhất trong triển khai Nghị quyết là tinh thần hành động khẩn trương, quyết liệt.

Quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc “không để một ngày lãng phí, một tuần chậm trễ”, ông cho biết Đảng ủy Bộ Ngoại giao đã sớm xây dựng Chương trình hành động tích hợp “3 trong 1”, triển khai đồng bộ Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Chính phủ và Đại hội Đảng bộ Bộ Ngoại giao.

Theo đó, chương trình hành động bao quát toàn diện các lĩnh vực từ ngoại giao song phương, đa phương, ngoại giao kinh tế, biên giới lãnh thổ, ngoại giao văn hóa đến công tác người Việt Nam ở nước ngoài, bảo hộ công dân, thông tin đối ngoại và xây dựng Đảng. Mỗi lĩnh vực đều xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, đột phá, gắn với lộ trình thực hiện cụ thể.

Đáng chú ý, chỉ trong hai tuần sau Đại hội, Bộ Ngoại giao đã phối hợp triển khai hàng loạt hoạt động đối ngoại cấp cao.

Ông cho biết, các cuộc điện đàm của Tổng Bí thư Tô Lâm với lãnh đạo nhiều nước lớn và đối tác quan trọng; các chuyến thăm cấp Nhà nước tới Lào, Campuchia; chuyến thăm Trung Quốc của Bộ trưởng Lê Hoài Trung với tư cách Đặc phái viên của Tổng Bí thư… đã gửi đi thông điệp rõ ràng về một Việt Nam chủ động, tích cực và sẵn sàng hợp tác.

Ông cho rằng những bước đi nhanh chóng này không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị cao mà còn tạo đà thuận lợi cho việc triển khai các mục tiêu chiến lược dài hạn. Đối ngoại không chờ đợi mà đi trước mở đường, tranh thủ tối đa điều kiện quốc tế thuận lợi cho phát triển.

Với sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, ngành và nỗ lực của toàn ngành ngoại giao, việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV trong công tác đối ngoại đang được cụ thể hóa bằng hành động thực tiễn, góp phần đưa đất nước vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới, Thứ trưởng nhấn mạnh thêm.