Bà Võ Hòa Bình (trái) nhận quà tặng của dự án. Ảnh: Trà Vân

Anh Trần Thanh Tùng, người sáng lập Hội quán Di sản - đơn vị thực hiện Dự án “Danh tướng Việt Nam”, cho biết: “Thông qua những sản phẩm này, chúng tôi hi vọng có thể giúp người Việt và bạn bè thế giới hiểu hơn về văn hóa, lịch sử Việt Nam, về thái độ của thế hệ trẻ ngày nay đối với lịch sử nước nhà”.

Thật đặc biệt, buổi công bố dự án cũng là dịp mừng thọ Đại tướng Võ Nguyên Giáp bước sang tuổi 103. Bà Võ Hòa Bình, con gái thứ hai của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, thay mặt gia đình đón nhận bức phác thảo điêu khắc cha mình trong Dự án “Danh tướng Việt Nam”.

Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Hiệp hội Câu lạc bộ UNESCO Hà Nội cũng trao tặng bức tranh cổ nổi tiếng về Phật hoàng Trần Nhân Tông xuống núi - “Trúc Lâm Đại sĩ xuất sơn đồ” cho đại diện gia đình Đại tướng để mừng thọ Đại tướng Võ Nguyên Giáp đúng vào dịp kỷ niệm ngày sinh của ông (25/8). Trong lời phát biểu xúc động trước công chúng, bà Võ Hòa Bình tin rằng, Đại tướng sẽ rất vui khi biết tình cảm của mọi người, đặc biệt là thế hệ trẻ dành cho ông. 

4 bức tượng trong đợt ra mắt lần đầu đã quy tụ một hội đồng tư vấn văn hóa - mỹ thuật - lịch sử hàng đầu quốc gia, như: GS Phan Huy Lê, GS Lê Văn Lan, Nhà Sử học Dương Trung Quốc, Nhà Điêu khắc Vương Duy Biên, PGS Vương Học Báo, TS. KTS Hồ Quang Huy, TS Đoàn Lê... 

Tượng Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Ảnh: Trà Vân

Các nhà nghiên cứu lịch sử cho rằng, dù đợt đầu tiên có 4 danh tướng được tạo hình tượng, nhưng đến nay mới chỉ trưng bày được 2 mẫu tượng của danh tướng Trần Hưng Đạo và vua Quang Trung, đó là do từ lâu nay, đã có nhiều nhà điêu khắc sáng tạo tượng danh tướng Trần Hưng Đạo, vua Quang Trung, nên việc làm vật phẩm tượng nhỏ cũng không quá khó khăn.

Còn đối với hình tượng Lý Thường Kiệt, hiện đang thiếu và yếu cả về số lượng lẫn chất lượng. Hiện chỉ có một số tượng thờ ông trong các ngôi đền, đình với đặc điểm nhận dạng không đặc sắc. Đây chính là khó khăn lớn nhất khiến tác phẩm về danh tướng này bị chậm trễ.

Tiếp đến, việc dựng tượng Đại tướng Võ Nguyên Giáp sao cho xứng tầm vóc của ông vẫn là bài toán khó. PGS. TS Nguyễn Đỗ Bảo cho biết, sao chép hình tượng giống hệt ông thì dễ. Dựng tượng thật to, hoành tráng về ông cũng không phải không làm được. Nhưng dựng tượng dạng vật phẩm mà vẫn toát được đường nét, thần thái của con người đi cùng cả thế kỷ giông bão của dân tộc, với những chiến công “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” là rất khó.

Theo thông tin từ Ban Tổ chức, mẫu tặng vật trong dự án sẽ tiếp tục được trưng bày tại không gian của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cho đến hết ngày 10/9/2013, để đón nhận những đóng góp ý kiến của đông đảo công chúng.

2 bức tượng còn lại của Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ ra mắt đúng dịp 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954 - 2014) và của Lý Thường Kiệt sẽ ra mắt vào dịp 910 năm ngày mất của Việt Quốc Công Lý Thường Kiệt (1105 - 2015).

Phác thảo điêu khắc Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ảnh: Trà Vân

Với vai trò Chủ tịch Hiệp hội Câu lạc bộ UNESCO Hà Nội - đơn vị giúp đỡ tổ chức Dự án “Danh tướng Việt Nam”, Nhà Sử học Dương Trung Quốc chỉ ra rằng, khi tới các di tích lịch sử tại Việt Nam, du khách không biết mua vật lưu niệm gì. Muốn trao đổi với bạn bè nước ngoài về lịch sử Việt Nam cũng chẳng có vật phẩm gì như huy hiệu, tượng nhỏ, áo phông.... để làm một món quà tặng có bản sắc.

Đồng quan điểm với Nhà Sử học Dương Trung Quốc, Thiếu tướng Lê Mã Lương cũng lên tiếng về sự thiếu hụt sản phẩm văn hóa lịch sử Việt Nam. Ông nói, ở Việt Nam có rất nhiều pho tượng lớn để ngoài trời, nhưng không phải ai cũng có thể đến xem hết các tác phẩm ấy. Trong khi đó, các bức tượng nhỏ để mọi người dân đều có thể mua về và đặt trong nhà thì rất hiếm. Khi ra nước ngoài, ông cũng không thể tìm được một sản phẩm lưu niệm về danh tướng Việt Nam để làm quà tặng. Mặt khác, các tác phẩm tượng về con người lịch sử hiện có ở nước ta ít được chú ý đến giá trị diện mạo. Do vậy, sự ra đời của Dự án “Danh tướng Việt Nam” là cấp thiết.

Việc thu nhỏ tượng đài là việc làm thiết thực, ý nghĩa. Những tác phẩm trong dự án có thể bù lại được phần đang trống về sản phẩm văn hóa mà nhiều khi chúng ta phải nhập các sản phẩm kém chất lượng, còn xa lạ văn hóa Việt. Có thể kỳ vọng, những sản phẩm trong dự án còn có thể dùng để thờ, trang trí trong nhà hay làm quà tặng… đó cũng là kênh giúp cho việc quảng bá lịch sử Việt Nam dễ dàng đi vào đời sống.

Tượng Hoàng đế Quang Trung. Ảnh: Trà Vân

Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Vương Duy Biên, tác giả của bức tượng Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn tại Nam Định, cũng khẳng định rằng, những vật phẩm về các danh tướng này sẽ có sức lan tỏa rộng rãi.

Hy vọng rằng, Dự án “Danh tướng Việt Nam” sẽ là thông điệp mà lớp người đi trước muốn gửi lại cho thế hệ trẻ ngày hôm nay, rằng: Di sản văn hóa của dân tộc, của cha ông là vô cùng lớn lao, đáng quý, chúng ta cần trân trọng và gìn giữ.

Trà Vân