Ông Nguyễn Đăng Vông say sưa với gốm

Từ các sản phẩm gốm cổ tìm thấy trong những cuộc khai quật ở Nguyệt Đức, Thanh Khương, Hà Mãn… (Thuận Thành) các nhà khảo cổ, nghiên cứu lịch sử dễ nhận thấy nét nổi bật của một loại men lạ phủ màu xanh ô - liu trầm ấm và trong vắt làm cho người xem liên tưởng đến một dòng gốm có màu xanh ngả bí của gốm Thiệu Dương (Thanh Hoá). Có những sản phẩm không dễ phân biệt giữa 2 dòng gốm này và ai cũng biết rằng, dòng gốm vùng Thiệu Dương xuất hiện, phát triển vào khoảng thế kỷ thứ III - TCN và gốm Luy Lâu cũng cùng một niên đại như vậy.

Tuy nhiên, sau nhiều biến cố lịch sử, dòng gốm Luy Lâu dường như đã di dời qua các sông Luộc, Đuống, Thái Bình để xuất hiện những trung tâm gốm ở Nam Sách (Hải Dương) hay Chu Đậu (Thái Bình). Từ đó, gốm Luy Lâu chỉ còn lại trong ký ức nhờ những hiện vật còn sưu tầm lại được và những cuộc khai quật gần đây phát hiện dấu tích của những lò gốm cổ. 

Vài năm lại đây, những người quan tâm đến đồ gốm nước ta đã chú ý đến sự xuất hiện của dòng sản phẩm độc đáo bởi những sắc thái cổ điển của những chất liệu không trộn lẫn với những dòng gốm đang có, lại rất hiện đại với phong cách tạo hình. Đó là sản phẩm của nghệ nhân Nguyễn Đăng Vông, Hà Mãn, Thuận Thành được trưng bày tại Hội chợ triển lãm nhân sự kiện Quốc tế quan trọng ở Hà Nội.

Với thái độ khá từ tốn, ông Nguyễn Đăng Vông bộc bạch: “Tôi không phải là nghệ nhân làng nghề mà chỉ là nghệ sĩ thôi. Gia đình không có ai theo nghề gốm, chỉ là tôi thấy thích và yêu những cổ vật của cha ông nên mày mò làm”.

Cái khó của ông khi quyết tâm đi theo nghề thử lửa, thử vàng chính là  không còn ai để chỉ bảo về kỹ thuật làm gốm. Nguồn duy nhất có thể tìm ra cách làm của người xưa là căn cứ vào những hiện vật được tìm thấy khi khai quật thành Luy Lâu từ năm 1971. Như thế là quá sức đối với một người chưa hề có khái niệm nào về gốm như ông.

Ông tìm về các lò gốm cổ ở Bát Tràng, Phù Lãng và bất cứ đâu có nghề làm gốm ông đều tìm đến học nghề. Đây là khoảng thời gian dài nhưng lại có ý nghĩa vô cùng đối với việc khôi phục dòng gốm cổ Luy Lâu, nhờ nó mà ông hiểu được các công đoạn của việc làm gốm để từ đó đọc được những ẩn số của quá khứ. Khi hiểu được tất cả các loại gốm khác nhau thì mới hiểu được hết cái hay của gốm Luy Lâu, và sẽ tìm ra cách làm gốm đã mất.

Trên đường đi tìm giải pháp khôi phục, phát triển dòng gốm Luy Lâu, các nghệ nhân khẳng định: Không chỉ khai thác thuần tuý về một phương diện cụ thể nào đó mà điều cốt yếu cần phải tạo được những sản phẩm tiêu biểu cho thương hiệu. Vì thế, sẽ tiến hành khôi phục, phát triển hướng nghề theo truyền thống dân gian và khai thác sản phẩm du lịch làng nghề. 

Bên cạnh sản phẩm phục vụ cuộc sống hàng ngày, các nghệ nhân còn khéo sử dụng ngôn ngữ hiện đại của mỹ thuật tạo hình gắn kết nhuần nhuyễn với chất liệu, đường nét, màu sắc truyền thống tạo thành các sản phẩm nghệ thuật: Bình vôi, ấm, vại, chum và những sản phẩm gốm phản ánh nội dung lịch sử: bình gốm tả cảnh Đinh Bộ Lĩnh tập trận...

Bằng những nỗ lực sáng tạo của các nghệ nhân tâm huyết và sự quan tâm, hỗ trợ của chính quyền, dòng gốm cổ Luy Lâu đã và đang được khơi dòng. Từ bàn tay, khối óc của những con người nghệ nhân tài hoa chắc chắn “Dòng gốm đỏ Luy Lâu” sẽ mang lại sự sinh động, tươi mới trong “dòng chảy” gốm sứ hiện đại.

Xuân Anh