Hai phim hài Âm mưu giày gót nhọn (trái) và Tiền chùa đang có doanh thu phòng vé khá khả quan - Ảnh: Galaxy - Megastar

Tiền chùa sáng tạo hơn về tứ phim nhưng thiếu đột phá để vượt lên trở thành một bộ phim giải trí bình bình. Trong khi đó, với một êkip mạnh và nắm bắt công thức làm phim "rom-com" (hài lãng mạn) và "chick-flick" (phim dành cho nữ giới) kiểu Hollywood, Âm mưu giày gót nhọn mang đến một làn gió tươi tắn cho thị trường phim Việt.

Và xem ra xu hướng của phim Việt, ít nhất trong vài năm tới, có vẻ như theo hướng phim hài mà đi!

Câu trả lời từ phòng vé

Hai thị trường điện ảnh phát triển thần tốc nhất ở châu Á là Trung Quốc, Hàn Quốc và nền điện ảnh đang lên Thái Lan hình như cũng đang đi theo xu hướng phim hài trong vài năm gần đây.

Trung Quốc tham vọng đuổi kịp điện ảnh Mỹ trong vòng 20 năm nữa về mặt thị trường, còn Hàn Quốc là nước có tỉ lệ người xem đến rạp cao nhất thế giới. Ðây cũng là hai nền điện ảnh nội địa hóa tốt nhất khi hoàn toàn đánh bật phim Hollywood ra khỏi top những phim doanh thu cao nhất hằng năm. Ðiều đặc biệt là những bộ phim ăn khách bậc nhất ở thị trường nội địa các nước này đều là phim kinh phí thấp, thuộc thể loại hài hoặc tâm lý chứ không phải những bộ phim bom tấn.

Tại Trung Quốc, cuối năm ngoái, bộ phim hài hành trình Lost in Thailand của đạo diễn mới Từ Tranh (vốn là một diễn viên) có kinh phí 5 triệu USD nhưng doanh thu tới 205 triệu USD tại phòng vé, trở thành phim nội địa ăn khách nhất mọi thời đại tại nước này. Ðầu năm nay, bộ phim hài Journey to the West: Conquering the Demons (Tây du ký - Mối tình ngoại truyện) của Châu Tinh Trì cũng đứng đầu bảng top 10 phim doanh thu cao nhất năm nay, xấp xỉ 200 triệu USD. Hai bộ phim tâm lý So young (Thời thanh xuân) và Tiny times (Tiểu thời đại) của hai đạo diễn lần đầu làm phim là nữ diễn viên Triệu Vy và nhà văn Quách Kính Minh cũng có mức doanh thu đáng kinh ngạc: 114 triệu USD và 77 triệu USD. Cả hai bộ phim này đều hoài niệm về những năm tháng thanh xuân của giới trẻ Trung Quốc thập niên 1990 hay những năm đầu thế kỷ 20.

Hàn Quốc không thiếu những bộ phim thu hút trên 10 triệu lượt người xem (so với mức dân số 50 triệu người). Bộ phim có doanh thu cao nhất Hàn Quốc năm nay là phim tâm lý cảm động về tình cha con có tên Miracle in cell No. 7 (Ðiều kỳ diệu ở phòng giam số 7) thu hút hơn 13 triệu lượt người và đạt mức doanh thu 82 triệu USD. Bảy bộ phim nội địa khác nằm trong top 10 đều có mức doanh thu từ 30-60 triệu USD tại thị trường Hàn Quốc. Ðể có được một thị trường điện ảnh nội địa phát triển bậc nhất thế giới, điện ảnh Hàn Quốc phải mất gần 30 năm gầy dựng và có các chính sách bảo hộ nền điện ảnh của họ.

Thị trường điện ảnh VN có bước phát triển khá nhanh chóng trong vài năm gần đây. Hệ thống rạp chiếu cũng tăng liên tục. Năm ngoái tờ Hollywood Reporter đánh giá thị trường điện ảnh VN là một trong những nước có mức tăng trưởng doanh thu cao nhất. Dù vậy, đến nay những bộ phim VN có mức doanh thu cao nhất như Long ruồi, Cô dâu đại chiến, Ðể Mai tính hay Mỹ nhân kế đều mới chỉ dừng ở mức 2-3 triệu USD (40-60 tỉ đồng). Ðiều này cho thấy tiềm năng của thị trường điện ảnh Việt còn rất lớn. Và cùng với hệ thống rạp chiếu mọc lên liên tục như hiện nay, trong vài năm nữa mức doanh thu từ 5-7 triệu USD (khoảng 100-150 tỉ đồng) không phải là điều bất khả thi.

Vậy ai sẽ là đạo diễn chạm đến con số đáng mơ ước đó và đường đi nào để phim Việt chiếm lĩnh thị trường nội địa như Trung Quốc, Hàn Quốc hay gần đây là Thái Lan làm được?

Ðể trả lời câu hỏi đó, các nhà sản xuất phim và đạo diễn cần có một chiến lược lâu dài để nghiên cứu và chinh phục thị hiếu khán giả hơn là cách làm phim "ăn đong" thị hiếu như hiện nay.

Theo dấu phim hài

Trong số các đạo diễn mát tay tại phòng vé, Victor Vũ và Charlie Nguyễn vẫn là hai cái tên nổi bật nhất. Nếu Victor Vũ chinh phục khán giả với lối làm phim mạnh về kịch tính và giỏi biến hóa ở các thể loại, thì Charlie Nguyễn mạnh về các mảng miếng hài trào lộng với một công thức sáng tạo. Họ đều là những đạo diễn nắm bắt thị hiếu khán giả giỏi và luôn biết cách chinh phục khán giả ở mỗi bộ phim mới. Cú sốc 16 tỉ đồng mất trắng với Bụi đời Chợ Lớn không làm Charlie Nguyễn gục ngã. Anh chuẩn bị trình làng bộ phim hài hành trình Tèo em, rất có thể sẽ trở thành một Lost in Thailand ở VN và đang chuẩn bị quay Ðể Hội tính - phần tiếp theo của Ðể Mai tính với "át chủ bài" Thái Hòa. Trong khi đó, Victor Vũ có đến hai bộ phim (Cô dâu đại chiến 2 và Quả tim máu) chờ ngày trình chiếu.

Theo dấu phim hài, ngoài bốn bộ phim trên, từ nay cho đến cuối năm sẽ là những cuộc trình diện của nhiều phim hài khác như Tía ơi, Ðại náo học đường, Năm sau con lại về...

Hiện tại, cuộc ra mắt của hai bộ phim hài theo hai phong cách khác nhau: Tiền chùa của Thiện Ðỗ có hơi hướng hài châm biếm (dark comedy) trong khi Âm mưu giày gót nhọn của Hàm Trần thiên về hài lãng mạn (rom-com) sẽ cho thấy thị hiếu của khán giả Việt rõ hơn từ kết quả của doanh thu phòng vé.

Với những đạo diễn nội địa, điều đáng buồn là sau hơn 10 năm vẫn chưa xuất hiện một gương mặt mới nào sau Vũ Ngọc Ðãng và Nguyễn Quang Dũng, ngay cả khi hai đạo diễn này cũng đã có dấu hiệu xuống tay từ nhiều năm qua.

Muốn có một nền điện ảnh phát triển bền vững, chắc chắn phải có một thị trường phát triển bền vững, mà trong đó doanh thu từ phòng vé là câu trả lời chính xác nhất. Khi có những bộ phim giải trí thành công về doanh thu, các hãng phim mới có vốn đầu tư cho các dự án nghệ thuật để tham dự các liên hoan phim quốc tế mà không phải quá lo lắng về doanh thu của phim. Ðó là hướng đi của Trung Quốc hay Hàn Quốc trong nhiều năm qua.

Ở VN, thất bại của bộ phim giàu tính thể nghiệm như Ðường đua cho thấy ở thời điểm này các hãng phim tư nhân sẽ còn phải cân nhắc trong việc đầu tư cho các dự án còn kén khán giả. Trong khi đó, việc trao giải vàng cho bộ phim Scandal (Bí mật thảm đỏ) của Victor Vũ tại Liên hoan phim VN lần thứ 17 vừa qua cho thấy Hội Ðiện ảnh cũng bắt đầu chú trọng hơn đến thị trường điện ảnh Việt.