Gạch cổ được phát hiện ở Thành nhà Hồ. Ảnh: Văn Thanh

Theo các nhà khảo cổ học, đây là loại gạch cổ được sản xuất cách đây hàng nghìn năm. Hiện toàn bộ số gạch cổ trên đã được Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành nhà Hồ chỉnh lý, lập hồ sơ khoa học và đưa vào bảo quản phục vụ công tác nghiên cứu trưng bày…Theo ghi nhận, gạch “Giang Tây Quân”, “Giang Tây Chuyên” có hình chữ nhật, kích thước trung bình 37cm x 5,5 cm (kích thước này nhỏ hơn loại gạch bìa là gạch được sử dụng chủ yếu để xây dựng Thành Nhà Hồ. Ở giữa mặt gạch có đóng khung gỗ và khắc chữ chìm rồi in vào gạch khi đang còn ướt, nét chữ to đậm, viết theo lối chữ chân, chữ được in trên bề mặt viên gạch không giống như gạch bìa của Thành nhà Hồ thường khắc ở cạnh.  Gạch cổ được lập hồ sơ khoa học đưa vào bảo quản, nghiên cứu, trưng bày. Ảnh: Văn Thanh

Một đặc điểm khác nữa là loại gạch này có màu xám ghi, được làm từ đất sét mịn, nung ở nhiệt độ cao nên gạch rất đanh chắc. Mặc dù đã qua hàng nhìn năm nhưng gạch không bị thôi bột và luôn giữ được màu sắc.

Theo kết quả của các nhà nghiên cứu, đây là loại gạch có niên đại rất sớm từ thời nhà Đường (618 - 907). Tại Hoàng Thành Thăng Long, kết quả khai quật cũng đã phát hiện nhiều viên gạch tương tự nằm ở lớp cuối những dấu tích kiến trúc trong Hoàng Thành, nó tồn tại song song với gạch Lý - Trần. Có thể khẳng định, các triều đại Việt Nam sau này đã sử dụng các loại gạch này để xây dựng công trình kiến thức, cung điện, thành quách.

Loại gạch này cần được nghiên cứu, tìm hiểu để hiểu hơn về quốc hiệu của nước ta trong suốt bề dày lịch sử. Đây cũng là tài liệu quan trọng giúp các nhà nghiên cứu khoa học tìm hiểu về thời gian xây dựng, kỹ thuật xây dựng và những đóng góp của các vùng trong nước đối với việc xây dựng Tây Đô. Từ đó góp phần bảo tồn, bảo vệ hiện vật của di tích, phục vụ công tác trưng bày, thuyết minh nhằm giới thiệu giá trị Thành nhà Hồ tới bạn bè trong nước và quốc tế.

Văn Thanh