Tại chợ Viềng Phủ Dầy du khách có thể mua nông cụ, cây giống, thịt bê thui... Ảnh: Hương Trà

Phiên chợ "tiên" độc đáo của vùng đồng bằng Bắc Bộ

Nói đến vùng đất Thiên Bản xưa (nay là xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình), người dân đồng bằng Bắc Bộ không chỉ tự hào về những nét văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ mà còn bởi lễ hội chợ Viềng Phủ Dầy danh tiếng.

Trên địa bàn tỉnh Nam Định cũ (nay bao gồm cả một số khu vực thuộc địa bàn lân cận) có nhiều chợ cùng tên, nhưng chỉ có hai phiên chợ được coi là nơi "mua may bán rủi" thực thụ: chợ Viềng Phủ Dầy (Vụ Bản) và chợ Viềng Chùa (Nam Trực).

Chợ Viềng Phủ Dầy có lịch sử từ xa xưa, được nhắc đến trong tục lệ xã An Thái (năm 1850) như một phiên chợ lớn có tên là "Thiên Tiên thị" (chợ của tiên trên trời).

Theo truyền thống, mỗi năm chợ chỉ họp duy nhất một phiên vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 tháng Giêng.

Trải qua những biến động của lịch sử, chợ Viềng đã trở thành điểm hẹn văn hóa, tâm linh không thể thiếu mỗi độ Tết đến, xuân về, thu hút đông đảo du khách thập phương về cầu lộc, cầu an cho một năm mới an lành.

Khu vực diễn ra lễ hội chợ Viềng Phủ Dầy ở xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình về đêm. Ảnh: Trà Thành

Nơi giao thoa giữa sản vật làng nghề và tín ngưỡng thờ Mẫu

Ngày nay, chợ Viềng Phủ Dầy không chỉ là phiên chợ truyền thống mà còn là một nét đẹp văn hóa cộng đồng sống động.

Không gian họp chợ được mở rộng, sản vật ngày càng phong phú từ cây giống, đồ gia dụng đến các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Đặc biệt, du khách không thể bỏ qua món "thịt bê thui" là đặc sản nổi tiếng mang đậm hương vị địa phương.

Điểm độc đáo làm nên sức hút riêng biệt của chợ Viềng Phủ Dầy chính là sự gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt.

Bên cạnh hoạt động mua bán cầu may, du khách còn được hòa mình vào không khí linh thiêng của quần thể di tích Phủ Dầy với 18 đền, phủ, chùa, lăng tạo thành một quần thể kiến trúc độc đáo.

Đây được coi là một "siêu điện thờ" tiêu biểu, tạo nên chiều sâu văn hóa làm cho chợ Viềng trở thành điểm nhấn quan trọng trong bản đồ du lịch tâm linh của tỉnh Ninh Bình.

Ông Trần Minh Hoan, Bí thư Đảng ủy xã Vụ Bản (áo trắng) trao đổi về công tác tổ chức lễ hội với báo chí. Ảnh: Tiến Thành

Tết Bính Ngọ 2026: Nâng tầm quy mô lễ hội

Theo ông Trần Minh Hoan, Bí thư Đảng ủy xã Vụ Bản, nhằm đảm bảo lễ hội diễn ra văn minh, an toàn và giữ được bản sắc, địa phương đã triển khai toàn diện các phương án đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ.

Mục tiêu của xã là từng bước bảo tồn, phát huy, nâng tầm giá trị và hướng tới việc đưa chợ Viềng Xuân được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Đặc biệt, dịp Tết Bính Ngọ 2026, lần đầu tiên xã Vụ Bản tổ chức "Lễ hội chợ Viềng Xuân" với quy mô hoành tráng, khai mạc từ ngày mùng 6 và kéo dài đến hết ngày mùng 8 tháng Giêng.

Sự thay đổi này nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân, đồng thời hiện thực hóa chủ trương xây dựng địa phương trở thành trung tâm du lịch tâm linh của khu vực.

Với sự đầu tư đúng hướng, chợ Viềng Phủ Dầy được kỳ vọng tiếp tục khẳng định vị thế là "hồn cốt" văn hóa đầu xuân, nơi giao thoa giữa tín ngưỡng thờ Mẫu, sản vật làng nghề và nét đẹp thuần hậu của người nông dân vùng đồng bằng Bắc Bộ nói chung, tỉnh Ninh Bình nói riêng.