Nghệ nhân Xẩm Hà Thị Cầu

Bà tên thật là Hà Thị Năm, sinh năm 1921 tại làng Sở, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.

Sinh ra trong một gia đình 3 đời làm nghề hát rong, cha mất sớm nên ngay từ khi lên 10 tuổi, bà đã phải theo mẹ lê la khắp các chợ quê để hành nghề hát Xẩm kiếm sống.

Năm lên 16 tuổi, bà cùng mẹ về sinh sống tại thôn Quảng Phúc, xã Yên Phong, huyện Yên Mô, Ninh Bình và tiếp tục hành nghề hát Xẩm. Tại đây, bà đã gặp và chấp nhận làm vợ thứ 18 của ông Nguyễn Văn Mậu.

Sau đó, bà tiếp tục theo chồng rong ruổi đi hát khắp các chợ, nhà ga, bến tàu từ Hải Phòng vào tận đất Thanh Hóa, Nghệ An...
 

Những làn điệu Xẩm, cùng với chất giọng độc đáo của mình, đã đưa bà đến với nhiều danh hiệu cao quý
 

Nhờ giọng hát độc đáo đó đã đưa bà đến với những sân khấu lớn của nghệ thuật Xẩm Việt Nam, đã có lần bà được mời đi biểu diễn tại Trung Quốc. Trong cuộc đời mình, bà đã đạt được nhiều danh hiệu cao quý như: Danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 1992; năm 1998, bà được nhận Bằng khen của Đài Tiếng nói Việt Nam và Giải Đặc biệt "Nghệ nhân hát Chèo tỉnh Ninh Bình” trong Liên hoan Trích đoạn tuồng chèo hay toàn quốc. Năm 2004, bà được Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Dân gian. Năm 2008, bà tiếp tục nhận Giải thưởng Đào Tấn - giải thưởng cho những đóng góp trong việc gìn giữ vốn quý của nghệ thuật dân tộc.

Những làn điệu Xẩm cùng giọng hát của bà là những di sản quý giá còn lại của nghệ thuật Xẩm. Bà cũng chính là người có nhiều công lao to lớn trong việc lưu giữ và phát triển bộ môn nghệ thuật hát Xẩm.

Tin, ảnh: Nguyễn Trường