Tôn vinh nghệ nhân tại Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam

Cụ Nguyễn Thừa Kế, 93 tuổi, nghệ nhân Quan họ Bắc Ninh cho biết: “Dường như Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) vẫn chưa biết đến sự tồn tại của chúng tôi. Họ chưa một lần ghi nhận sự đóng góp ấy. Tôi mong Nhà nước có một sự công nhận để con cháu tự hào phát huy truyền thống của cha ông”.

GS.TSKH Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam, cho rằng, thực tế, phía nhà quản lý chưa hiểu hết được thân phận của các nghệ nhân. Hiện các nghệ nhân cũng đã ngoài 80 tuổi. Các cụ mà chưa kịp truyền dạy thì tất cả vốn liếng ấy sẽ đi theo các cụ, chúng ta có lỗi với cổ nhân.

Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam cho biết, ông từng đề nghị với Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương, trình Quốc hội thông qua 2 danh hiệu nghệ nhân nhân dân và nghệ nhân ưu tú, ngang với danh hiệu cao quý của ngành Y tế, ngành Giáo dục. Nhưng, đến nay, việc này chưa được thực hiện, vì Bộ VH-TT&DL lúng túng trong 3 năm nay chưa ra được tiêu chí.

“Từ năm 2000 đến nay, trên toàn quốc, Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam đã phong danh nghệ nhân dân gian được gần 300 cụ. Chúng tôi khẳng định một lần nữa là, phong danh các thế hệ tiếp nối không căn cứ vào tuổi, chỉ căn cứ vào tài năng và vị trí của con người ấy trong ở vùng đất ấy. Bởi việc gìn giữ hát Xẩm, Ca trù, Quan họ, hát Đúm, hát Xoan… tại cơ sở là trách nhiệm của các nghệ nhân”, GS.TSKH Tô Ngọc Thanh nói.

Theo bà Nguyễn Kim Dung, Trưởng phòng Di sản Văn hóa phi vật thể, Cục Di sản Văn hóa, Bộ VH-TT&DL: Bộ đã tiến hành soạn thảo thông tư về việc tôn vinh, phong tặng danh hiệu cho các nghệ nhân, nhưng hơn 10 năm qua vẫn chưa thể ban hành, tính từ khi Luật Di sản Văn hóa (năm 2001) và Luật Thi đua - Khen thưởng (năm 2003) ban hành. Sau khi Điều 65 Luật Thi đua - Khen thưởng được sửa đổi, làm căn cứ trong Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản Văn hóa năm 2009, việc xây dựng văn bản dưới luật về chính sách đãi ngộ đối với nghệ nhân thuộc các loại hình của di sản văn hóa phi vật thể mới có cơ sở pháp lý để triển khai.

Nghệ nhân Ca trù Nguyễn Thị Chúc (trái ảnh)

Về nghị định đang soạn thảo, Bộ VH-TT&DL cho biết, bên cạnh sự tôn vinh bằng danh hiệu cao quý Nhà nước (do Chủ tịch Nước ký), nghệ nhân được hưởng (1 lần) mức tiền thưởng đi kèm bằng 12 lần mức lương tối thiểu đối với danh hiệu nghệ nhân nhân dân, 8 lần mức lương tối thiểu đối với danh hiệu nghệ nhân ưu tú (tương đương với mức thưởng của danh hiệu nghệ sỹ nhân dân, nghệ sy ưu tú) theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng.

Dự thảo nghị định sẽ được hoàn tất để trình Chính phủ ban hành trong năm nay. Ngay trong tháng 3 này, sau khi Ban Soạn thảo họp chốt lại, sẽ đăng tải Dự thảo trên Cổng Thông tin Điện tử của Bộ VH-TT&DL để lấy ý kiến rộng rãi của công chúng; đồng thời gửi xin ý kiến các bộ, ngành và các nhà khoa học. Sau khi nghị định được Chính phủ ban hành và có hiệu lực, việc xét tặng danh hiệu nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú sẽ được tiến hành theo 3 cấp: Cấp địa phương, cấp bộ, cấp Nhà nước.

GS.TSKH Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam, day dứt: “Không biết việc ban hành một chính sách đãi độ cho các nghệ nhân dân gian thì khó ở chỗ nào, vướng ở khâu nào mà khó khăn đến thế? Trong danh sách 297 nghệ nhân, có gần 70 cụ đã “nhắm mắt xuôi tay” mà chưa một lần được biết khoản tiền đãi ngộ. Trong khi đó, các địa phương đua nhau dốc tiền tỷ cho các dự án bảo tồn văn hóa cổ truyền nhằm được UNESCO công nhận”.

Bài, ảnh: Trà Vân