Nhà giáo Đỗ Văn Xuyền đã có hành trình 50 năm đi tìm nguồn gốc chữ Việt cổ

Riêng về quốc gia văn tự của nước ta, cho đến bây giờ đã và đang có ba thứ chữ viết mà hầu như ta chỉ Việt hóa nó theo những mức độ và hình thái khác nhau và làm cho trở thành quốc ngữ. Thời Bắc thuộc (187 trước CN - 938 sau CN), vì lợi ích thống trị và mưu đồ đồng hóa nên các tập đoàn phong kiến phương Bắc đã mang chữ Hán sang đây, bằng nhiều cách họ đã làm cho nó trở thành quốc gia văn tự của người Việt Nam.

Một số nhà nho am tường chữ Hán có lòng tự hào dân tộc đã chế biến từ chữ ngoại lai này thành ra một thứ chữ gọi là chữ Nôm, tuy là do người Việt Nam chế tác nhưng hình dạng, hồn cốt của nó lại chỉ là một phiên bản khác của chữ Hán, còn có phần khó học hơn chính chữ Hán. Hai thứ chữ này tồn tại song song ngay cả khi Việt Nam thành một nước độc lập năm 938 cho đến khi thực dân Pháp thiết kế xong bộ máy thống trị vào thập kỷ đầu của thế kỷ XX.

Trong cuộc khai thác thuộc địa với âm mưu vĩnh viễn biến Việt Nam thành đất hải ngoại của nước Pháp, chính quyền thực dân cho mang một thứ chữ quốc ngữ khác vốn đã có tại Việt Nam nhưng chủ yếu trong các cơ sở đạo Gia tô vào xã hội, song song từ trường học, văn học, hành chính và xã hội. Thứ chữ gọi là chữ quốc ngữ theo mẫu tự Latinh như hiện nay vốn do các giáo sĩ đạo Gia tô dùng 24 chữ cái của chữ Latinh để phiên âm tiếng nói của người Việt.

Nhà giáo Đỗ Văn Xuyền và đồng môn TS. Nguyễn Thanh Danh đang khảo sát hoành phi chữ Việt cổ “Đuốc sáng lĩnh Nam” tại thôn Hương Lan, TP. Việt Trì

Trở lên trên là toát lược sự hình thành và tồn tại của ba kiểu chữ viết được coi là quốc gia văn tự nước ta, ngày nay chữ Hán, chữ Nôm chỉ còn là chữ của các nhà nghiên cứu soi vào quá khứ lịch sử, văn học, văn hóa Việt Nam. Chúng không còn là chữ quốc ngữ theo nghĩa thông dụng nữa tuy chúng hoàn toàn không là chữ nước ngoài thuần túy.

Ba thứ chữ viết là ba cái hiển lộ của ngôn ngữ Việt Nam. Còn một khoảng lặng, một góc khuất rất lớn, đó là trước khi bị Bắc thuộc, người Việt Nam có chữ viết của riêng mình hay chưa? Câu hỏi này, không hiểu sao cho đến nay lại ít được đặt ra và đi sâu nghiên cứu, có thể vì khoa học nghiên cứu tiền sử chưa phát triển cao, chưa có những chuyên  gia soi vào góc khuất để tìm câu trả lời thật thú vị này.

Chúng ta vừa có tác phẩm nhan đề “Cuộc hành trình đi tìm chữ Việt cổ” của Nhóm nghiên cứu thời tiền sử, thuộc Trung tâm Văn hóa Người cao  tuổi, do tác giả Đỗ Văn Xuyền và các đồng nghiệp chủ biên. Về cuốn sách này, người đọc và nhất là người yêu mến dân tộc qua cái hồn là chữ viết sẽ rất thích thú khi tác giả đã khẳng định, Việt Nam hoàn toàn có một hệ thống chữ viết của riêng mình ngay từ thời tiền sử, đã cho thấy người Việt đã có chữ viết từ trước khi chữ Hán du nhập vào nước ta. Chữ viết này gọi là Khoa Đẩu, là thứ chữ tượng hình có hình dáng phảng phất như những con nòng nọc, như những ký hiệu để ghi lại lời nói: Chữ quốc ngữ Việt Nam!

Tác giả một cách rất công phu đã cung cấp một số chữ viết Khoa Đẩu này. Công việc của ông chắc chắn sẽ là hệ thống hoá chữ Khoa Đẩu, cho người đọc những quy luật cấu tạo, sử dụng thứ chử thời tiền sử Việt Nam này.

Có một thắc mắc nhỏ là không hiểu vì sao các cơ quan chức năng về ngôn ngữ, các nhà xuất bản lại chưa quan tâm đầy đủ với cuốn sách mà để cho Hội người cao tuổi lãnh phần trách nhiệm?

Công trình nhà giáo Đỗ Văn Xuyền tuy là bước đầu nhưng là bước quan trọng trong việc trả lời về những góc khuất trong văn hóa, chữ viết của dân tộc ta.

Ngữ Văn