Đông nghẹt du khách trong ngày khai hội chùa Hương. Ảnh: Trường Giang

 Điều đáng nói là, nhiều du khách sau khi đi lễ đền, chùa, đã phải thốt lên rằng: Đi một vòng lễ hội ở miền Bắc mấy ngày qua, tự nhiên thấy lòng mình thật buồn.
 

Quả vậy, chỉ cần vào google, gõ các từ khóa như “lễ hội”, “khai hội”… chúng ta dễ dàng bắt gặp hàng triệu kết quả với những cái tít như: Đền Trần chưa khai hội, du khách đã bị “chặt chém”; Những hình ảnh đẹp và chưa đẹp tại chùa Bái Đính; Nhiều bất cập xe điện tại Bái Đính; Du khách trèo tường, chui cổng như ninja ở chùa Bái Đính; Lễ hội chùa Hương, vừa bị chặt chém, vừa bị chửi…
 

Điều dễ nhận thấy là, càng ngày người ta càng kéo nhau đi cầu xin đông hơn tại các chùa, đình, miếu. Đến đây, họ chủ yếu là cầu lộc, cầu an và cầu nhiều thứ khác. Các dịch vụ kèm theo cũng ra đời, phục vụ tối đa cho sự cầu xin vô giới hạn của con người. 
 

Có lẽ, con người ngày càng bất an hơn, ngày càng trống vắng niềm tin trong cuộc sống, trong cuộc đời, nên tìm chỗ cầu xin hoặc nương tựa.
 

Còn nữa, hình như con người ngày càng tham lam của cải vật chất, danh vọng hơn. Người ta đi lễ không mấy ai xin cho mưa thuận, gió hòa, quốc thái, dân an, mà xin cho mình giàu sang, phú quý, tài lộc vô biên. Thậm chí, nhiều người còn viết cả những lá sớ dài dằng dặc xin đòi được nợ, đánh đề trúng đậm, xin cho chồng, con thăng quan tiến chức, không có bồ nhí. Thật nực cười!

Tại các địa điểm diễn ra lễ hội, nhiều hình ảnh không đẹp đập vào mắt du khách. Mặc dù Ban Tổ chức Lễ hội chùa Hương đã quy định: Ném rác xuống suối Yến, du khách bị phạt 300.000 đồng. Thế nhưng, trong ngày khai hội và những ngày sau đó, rác vẫn lềnh bềnh trên dòng suối thơ mộng. Tại các chùa dọc đường lên chùa Hương Tích và trong động Hương Tích đều ghi rõ du khách không nhét tiền vào tay các tượng Phật nhưng do không có người kiểm soát nên quy định này chỉ “đề ra cho vui”. Những năm trước, hình ảnh xẻ thịt động vật trước cửa chùa xảy ra phổ biến. Năm nay, tình trạng này vẫn chưa được dẹp bỏ.
 

Tại các đền, chùa, miếu, nơi nào cũng bày la liệt hòm công đức, không biết bao nhiêu là vừa và cũng chẳng biết mấy là đủ. Người ta còn đặt cả tiền vào tay, vào tai… tượng Phật, tượng Thánh, đổi lại là không ít lời cầu xin được ban phước từ các đấng tối cao.
 

Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa dân gian và tôn giáo cho rằng, sự mê muội, cuồng tín là biểu hiện của dân trí thấp. Người văn minh không ai tin rằng, làm một khóa lễ hay thỉnh một bức tượng thì được giàu sang, mà phải học hành, phải lao động bằng mồ hôi và trí tuệ. 
 

Biểu hiện của hành vi thiếu văn hóa là ý thức giữ gìn môi trường. Người ta đến các đền thờ, miếu mạo như một cơn lốc, tàn phá cây xanh, hoa cỏ và để lại một bãi hoang tàn cùng với rác các loại. Nhất là sau mỗi khóa lễ cầu an giải hạn tại các chùa. Không mấy ai tự giác cúi xuống nhặt chai nước suối, túi ni lông để bỏ đúng chỗ. 
 

Ông Nguyễn Xuân Phúc, Phó Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, sau nhiều năm miệt mài đề nghị làm rõ và siết chặt hơn các quy định về đốt đồ mã tại nơi thờ tự, bức xúc: "Nếu không quy định chặt được thì tốt nhất nên bỏ quy định đốt đồ mã trong khu di tích. Vì cứ quy định mà không đủ căn cứ để chế tài xử phạt, thanh tra biết sai mà không phạt được". 
 

Còn theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Huỳnh Vĩnh Ái, những biện pháp phạt hành chính không bao giờ thành công trong việc hạn chế tiêu cực của lễ hội. "Lễ hội rất phức tạp với rất nhiều việc gây bức xúc. Do đó, phải có những biện pháp văn hóa hơn, tuyên truyền, giáo dục" - ông Ái nhấn mạnh.
 

Khép lại bài viết, xin được mượn lời của Hòa thượng Thích Trí Quảng, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng ban Phật giáo Quốc tế Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, rằng: Phật không cho ai chức quyền, cho tiền bạc cả. Đến cửa chùa, cầu nguyện Phật, tự mình tu dưỡng theo những điều Phật dạy thì sẽ được an lạc.
 

Trà Vân