Căn nhà sàn được xây dựng trong khuôn viên đền Đức Bà và chùa Phúc Thánh. Ảnh: Ngọc Long

Khu Di tích đền Đức Bà và chùa Phúc Thánh nằm ở xã Hương Nộn, huyện Tam Nông là di tích lịch sử văn hóa được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xếp hạng cấp quốc gia năm 1991. Đền Đức Bà là nơi thờ Xuân Nương Công chúa, người đã có công lớn trong cuộc khởi nghĩa đầu công nguyên. Bà được Trưng Vương phong chức Tả tướng quân kiêm Tham tán mưu sự khi nhà Hán sai Mã Viện xâm lược trở lại nước ta. Bà cùng chồng là ông Thi Bằng, chiến đấu dũng cảm chống quân xâm lược và cả 2 đều hy sinh anh dũng. Còn chùa Phúc Thánh được xây dựng vào năm 1147 do Phụng Thánh Phu nhân là vợ vua Lý Thần Tông đứng ra chủ trì.

Tuy nhiên, thời gian vừa qua, bỗng xuất hiện 1 ngôi nhà sàn được thi công ngay trong khuôn viên của Khu Di tích Lịch sử văn hóa đầy giá trị này. Ngôi nhà sàn được xây dựng cơ bản từ các vật liệu kiến trúc mới, ngoại trừ một số cột gỗ cũ đã dựng. Tường bao quanh ngôi nhà sàn này được xây hoàn toàn bằng gạch.

Dư luận Phú Thọ còn đặc biệt quan tâm đến câu chuyện di tích đền Đại Hội, xã Đại Nghĩa, huyện Đoan Hùng - một di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, đã bị xâm hại nghiêm trọng trong quá trình tu bổ.

Đền Đại Hội thờ Thượng đẳng thần Cao Sơn, có công với dân làng, được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh từ năm 1994, là nơi sinh hoạt văn hóa, tâm linh của nhân dân xã Đại Nghĩa. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, đền Đại Hội đã xuống cấp. Nhằm đáp ứng lòng mong mỏi của bà con nhân dân trong xã, chính quyền địa phương đã tiến hành tu bổ đền Đại Hội. Theo nhiều người dân trong xã, đền Đại Hội trước đây có 1 bộ khung bằng gỗ khá chắc chắn với hệ thống quá giang, cột kèo gần như nguyên vẹn. Trong khi đó, đền mới được dựng lên trên nền cũ, lối vào lát gạch với cổng đền bằng sắt, lư hương được đặt nằm trên lưng những con rùa bê tông. Đặc biệt, ngôi đền đã bị bê tông hóa toàn bộ hệ thống cột, quá giang, ban thờ xây bằng gạch, lát gạch men và những cửa sổ được tu bổ làm bằng thanh bê tông đặt ngang.

Đền Đại Hội sau khi được tu bổ mới. Ảnh: Báo Phú Thọ

Bà Lê Thị Thoa, Trưởng phòng Di sản văn hóa, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Phú Thọ, cho biết, hiện nay, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có tất cả 291 di tích được xếp hạng, trong đó có 1 di tích cấp quốc gia đặc biệt (Khu Di tích lịch sử Đền Hùng), 73 di tích cấp quốc gia, còn lại 217 di tích cấp tỉnh.

Trong những năm qua, nhiều di tích trên địa bàn tỉnh đã được quy hoạch, tu bổ, tôn tạo và đang trở thành những sản phẩm văn hóa hoàn chỉnh, trở thành các điểm du lịch văn hóa tâm linh hấp dẫn. Chủ trương xã hội hóa công tác tu bổ di tích được triển khai sâu rộng, thu hút được nhiều nguồn lực cho hoạt động này. Việc thẩm định về chuyên môn đối với các dự án đầu tư được làm chặt chẽ đã góp phần nâng cao chất lượng tu bổ di tích; việc ngăn ngừa và đấu tranh chống vi phạm di tích được thực hiện mạnh mẽ trên cơ sở công cụ pháp lý là Luật Di sản Văn hóa...

Tuy nhiên, tình trạng xâm hại di tích dưới hình thức tu bổ di tích vẫn xảy ra. Theo bà Thoa, nguyên nhân chủ yếu là do cấp quản lý trực tiếp (cấp xã, phường) chưa nhận thức được hết trách nhiệm cũng như vai trò của mình trong công tác quản lý và bảo vệ di tích; do sự thiếu hiểu biết của chính quyền và nhân dân địa phương trong việc muốn làm cho di tích xứng tầm; việc giải quyết công việc còn dựa vào kinh nghiệm chủ quan, ít căn cứ vào luật và các văn bản dưới luật… Kết quả là, di tích gốc bị biến dạng, nhất là với các di tích kiến trúc nghệ thuật bị hư hỏng nặng.

“Trước thực trạng xâm hại di tích diễn ra trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua, Sở đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành quy định về công tác quản lý di sản văn hóa. Qua đó, quy định chặt chẽ hơn nữa trong quản lý, phát huy các giá trị văn hóa trên địa bàn tỉnh Phú Thọ”, bà Thoa nói.

Phương Nhung