Các bị cáo tại phiên toà phúc thẩm. Ảnh: MH

Bài học đau xót và những lời xin lỗi muộn màng

Là người đầu tiên trình bày trước Hội đồng xét xử (HĐXX), bị cáo Nguyễn Thanh Phong gửi lời xin lỗi tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cơ quan tiến hành tố tụng, ngành Y tế và Nhân dân cả nước. Cựu Cục trưởng Cục ATTP cho rằng đây là “bài học đau xót” không chỉ với cá nhân bị cáo mà còn là lời cảnh tỉnh đối với những người làm công tác quản lý.

Bị cáo Phong nhắc tới đội ngũ cán bộ từng công tác tại Cục với nhiều người có trình độ cao, cho rằng những sai phạm xảy ra đã để lại mất mát lớn cho ngành và cho chính những người được đào tạo bài bản. 

“Có thành tích thì được ghi nhận, có sai phạm thì phải trả giá”, bị cáo Phong nói và tha thiết mong HĐXX xem xét giảm nhẹ hình phạt theo đề nghị của Viện Kiểm sát để các bị cáo sớm có cơ hội cải tạo, trở lại cuộc sống bình thường.

Tương tự, bị cáo Trần Việt Nga cũng bày tỏ sự ân hận sâu sắc về hành vi phạm tội của mình, đồng thời gửi lời xin lỗi tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước, ngành Y tế, các doanh nghiệp liên quan và người dân cả nước.

Cựu Cục trưởng Cục ATTP cho rằng những sai phạm xảy ra là bài học cay đắng của cuộc đời và mong HĐXX xem xét toàn diện các tình tiết giảm nhẹ để bị cáo sớm được trở về với gia đình, xã hội.

Đáng chú ý, trong lời nói sau cùng, bị cáo Nga nghẹn ngào xin HĐXX cân nhắc hoàn cảnh gia đình, đặc biệt xem xét cho chồng là bị cáo Lê Hoàng được hưởng án treo để có điều kiện ở nhà chăm sóc con nhỏ, giúp bị cáo yên tâm cải tạo.

Các bị cáo còn lại cũng đồng loạt bày tỏ sự ăn năn hối hận về những sai phạm đã gây ra và mong HĐXX xem xét các tình tiết giảm nhẹ mới để được hưởng sự khoan hồng của pháp luật.

Cần có mức hình phạt nghiêm khắc để răn đe và phòng ngừa chung

Trong phần luận tội và đề nghị mức án tại phiên phúc thẩm, đại diện Viện KSND đề nghị HĐXX phúc thẩm giảm án cho bị cáo Nguyễn Thanh Phong từ 4 - 5 năm tù (mức án sơ thẩm 20 năm tù), bị cáo Trần Việt Nga được đề nghị giảm từ 2 - 3 năm tù (mức án sơ thẩm 15 năm tù).

Chồng bị cáo Nga là bị cáo Lê Hoàng (cựu Cục phó Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế) được đề nghị giảm từ 1 - 2 năm tù (mức án sơ thẩm 5 năm tù).

Với các bị cáo còn lại, đại diện Viện Kiểm sát đề nghị mức án thấp nhất là án phạt tù nhưng cho hưởng án treo đến cao nhất là giảm 3 - 4 năm tù.

Do hậu quả vụ án đã khắc phục toàn bộ, đại diện Viện Kiểm sát còn đề nghị giảm 3 - 4 tháng tù cho 8 bị cáo không có đơn kháng cáo.

Theo đại diện Viện Kiểm sát, hành vi của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, làm giảm lòng tin của quần chúng Nhân dân vào các cơ quan tổ chức xã hội. Hành vi của các bị cáo diễn ra trong một thời gian dài với sự cấu kết tham gia của nhiều lãnh đạo quản lý trong lĩnh vực quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm.

"Một số cán bộ, chuyên viên và các cá nhân, doanh nghiệp vì tư lợi cá nhân đã thực hiện các sai phạm, gây ảnh hưởng xấu, tác động đến các sản phẩm thực phẩm không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ lưu thông trên thị trường, đe dọa tính mạng và sức khỏe của người tiêu dùng. Do vậy, cần phải có mức hình phạt nghiêm khắc đối với các bị cáo để răn đe và phòng ngừa chung", đại diện Viện Kiểm sát đánh giá.

Tuy nhiên, đại diện Viện Kiểm sát cho rằng khi xét xử, HĐXX phúc thẩm cũng đã xem xét các tình tiết giảm nhẹ, đánh giá vai trò của từng bị cáo, xem xét tính chất hành vi phạm tội, số tiền hưởng lợi cũng như các tình tiết giảm nhẹ mới.

Trong đó, các bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ mới và hậu quả của vụ án đã được khắc phục. Họ cũng có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu, thành khẩn khai báo, tích cực hợp tác điều tra.

Theo bản án sơ thẩm, trong giai đoạn từ năm 2018 - 2025, một số lãnh đạo, chuyên viên Cục ATTP, Bộ Y tế đã lợi dụng quy định pháp luật còn chung chung để hình thành cơ chế "xin - cho", nhận hối lộ có hệ thống trong nhiều khâu quản lý.

Sai phạm chủ yếu xảy ra trong hoạt động thẩm định, cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm và cấp giấy chứng nhận GMP.

Trong đó, việc cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm được "báo giá" từ 5 -10 triệu đồng mỗi hồ sơ, thông qua các cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ trung gian.

Tổng cộng, bị cáo Nguyễn Thanh Phong, bị cáo Trần Việt Nga cùng hàng chục cấp dưới đã nhận hối lộ từ 21 cá nhân, doanh nghiệp với tổng số tiền 93,7 tỷ đồng trong cấp giấy tiếp nhận; 12,7 tỷ đồng trong cấp phép quảng cáo và 1 tỷ đồng liên quan GMP...

Tổng số tiền các bị cáo đưa hối lộ là 77,4 tỷ đồng; còn 27,5 tỷ đồng đang tiếp tục được điều tra, làm rõ.

Bản án sơ thẩm nghiêm minh, đúng người đúng tội

Trước đó, tháng 1/2026, TAND TP Hà Nội đưa ra xét xử sơ thẩm. Theo bản án sơ thẩm, trong giai đoạn từ năm 2018 - 2025, lợi dụng các quy định của pháp luật, một số lãnh đạo, chuyên viên, cán bộ thuộc Cục ATTP cùng một số cá nhân, doanh nghiệp đã thực hiện hành vi đưa, nhận hối lộ để thẩm định, cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; Giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm cấp Giấy chứng nhận Thực hành sản xuất tốt (GMP).

Từ tháng 8/2018, sau khi được Nguyễn Thanh Phong phân công ký cấp giấy xác nhận, bị cáo Trần Việt Nga đã chỉ đạo cấp dưới thực hiện cơ chế thu tiền, yêu cầu các chuyên viên Phòng Giám sát và Truyền thông chuyển cho bà ít nhất 2 triệu đồng đối với mỗi hồ sơ.

Từ đó, các chuyên viên yêu cầu cá nhân, doanh nghiệp khi nộp hồ sơ xác nhận nội dung quảng cáo phải chi tiền, với mức trung bình từ 4 - 9 triệu đồng mỗi hồ sơ. Cơ quan điều tra xác định, riêng bị cáo Nguyễn Thanh Phong đã hưởng lợi gần 44 tỷ đồng.

Ngoài ra, một số tổ chức, cá nhân làm dịch vụ đăng ký bản công bố sản phẩm và xác nhận nội dung quảng cáo đã thỏa thuận, thống nhất đưa tiền cho chuyên viên và lãnh đạo Cục ATTP để được hỗ trợ, tạo điều kiện hướng dẫn, hoàn thiện hồ sơ, không bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung nhiều lần.

Bản án sơ thẩm xác định, bị cáo Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga là người giữ vai trò chính, chủ mưu, cầm đầu và đưa ra chủ trương nhận tiền hối lộ, đồng thời phân chia theo cấp bậc. Tổng số tiền các bị cáo trong vụ án nhận hối lộ đặc biệt lớn (hơn 94 tỷ đồng), trong đó, bị cáo Phong hưởng lợi cá nhân 43,9 tỷ đồng.

HĐXX sơ thẩm tuyên 34 người phạm tội “Nhận hối lộ” và trong đó, bị cáo Nguyễn Thanh Phong mức án 20 năm tù; Trần Việt Nga 15 năm tù; Nguyễn Hùng Long (cựu Phó Cục trưởng Cục ATTP) 12 năm tù. Chồng bị cáo Nga là bị cáo Lê Hoàng (cựu Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế) bị tuyên phạt 5 năm tù.

Ngoài ra, có 21 người bị tuyên phạm tội “Đưa hối lộ”, lần lượt phải nhận từ 15 tháng án tù (cho hưởng án treo) đến 5 năm 6 tháng tù giam.

Sau khi xét xử sơ thẩm, các bị cáo Nguyễn Thanh Phong, Trần Việt Nga, Nguyễn Hùng Long kháng cáo xin giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, 31 bị cáo khác cũng kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt hoặc xin được hưởng án treo.

Và dư luận cả nước đang chờ đợi một bản án phúc thẩm được tuyên “đúng người, đúng tội” nhưng vẫn đảm bảo tính nghiêm minh và sự nhân văn của pháp luật mà HĐXX dành cho các bị cáo trong vụ án này sắp tới.