Tổng thống Jovenel Moïse của Cộng hòa Haiti phát biểu tại phiên họp thứ 73 của Đại hội đồng Liên hợp quốc. Ảnh: UN Photo / Cia Pak

Một “hành động đáng ghê tởm”

Theo Stéphane Dujarric - Người phát ngôn của ông António Guterres, Tổng Thư ký Liên hợp quốc lên án vụ việc với những ngôn từ mạnh mẽ nhất.

"Tổng Thư ký kêu gọi tất cả người dân Haiti bảo vệ trật tự Hiến pháp, duy trì khối đoàn kết bất chấp hành động đáng ghê tởm này và phản đối mọi hành vi bạo lực", tuyên bố cho biết.

Tổng thống Haiti Jovenel Moïse, 53 tuổi, bị bắn chết trong một cuộc tấn công qua đêm tại tư dinh ở Thủ đô Port-au-Prince của Haiti; Đệ nhất Phu nhân Martine Moïse cũng bị thương nặng và đang được điều trị tại bệnh viện, theo báo chí đưa tin.

Ông Jovenel Moïse là một doanh nhân và chính trị gia được bầu vào tháng 11/2016 và lên nắm quyền tại Haiti từ tháng 2 năm 2017 thay thế Tổng thống Michel Martelly.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc gửi lời chia buồn sâu sắc nhất tới người dân và Chính phủ Haiti, cùng gia quyến của cố Tổng thống. Ông nhấn mạnh, Liên hợp quốc sẽ tiếp tục sát cánh với Chính phủ và người dân Haiti.

Nhiều thách thức

Haiti là quốc gia nghèo nhất ở châu Mỹ và đã trải qua những thách thức nghiêm trọng về chính trị, kinh tế, nhân đạo trong những năm gần đây.

6 thủ tướng đã được bổ nhiệm kể từ khi Tổng thống Jovenel Moïse nhậm chức. Thủ tướng thứ 7 được bổ nhiệm trong tuần này, nhưng vẫn chưa tuyên thệ nhậm chức.

Tháng trước, quan chức hàng đầu của Liên hợp quốc tại Haiti, bà Helen La Lime, đã thông báo tóm tắt cho Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về tình hình kinh tế - xã hội ngày càng tồi tệ ở nước này, bạo lực băng đảng gia tăng, sự trỗi dậy của COVID-19 và “sự phân cực ngày càng tăng của chính trị Haiti”.

Bà Helen cho biết, bất chấp một số nỗ lực hòa giải của nhà chức trách Haiti, cuộc khủng hoảng chính trị có nguồn gốc sâu xa đã đeo bám đất nước không có dấu hiệu giảm bớt.

Hội đồng Bảo họp kín về vụ việc

Phát biểu khi bắt đầu cuộc họp hôm 7/7, các thành viên của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc bày tỏ sự bàng hoàng trước vụ ám sát Tổng thống Moïse và mối quan tâm của họ trước sức khỏe của Đệ nhất Phu nhân Martine Moïse.

Hội đồng Bảo an kêu gọi tất cả các bên “bình tĩnh, kiềm chế và tránh bất kỳ hành động nào có thể gây thêm bất ổn”. Trong một tuyên bố, hội đồng gồm 15 quốc gia thành viên kêu gọi "tất cả các đảng phái chính trị ở Haiti tránh mọi hành động bạo lực và châm ngòi bạo lực.”

Hôm nay (8/7), Hội đồng Bảo an thảo luận về vụ ông Moïse bị ám sát trong một cuộc họp kín.

Hôm qua, Thủ tướng Claude Joseph cho biết, dinh thự của ông Moïse đã bị tấn công lúc 1 giờ sáng 7/7 bởi “một nhóm nghi phạm không xác định”. Một số người trong đó nói tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha.

Tổng thống Moïse đã thiệt mạng, trong khi Đệ nhất Phu nhân Martine Moïse trúng đạn và bị thương.

Thủ tướng Joseph đang tạm tiếp quản quyền lãnh đạo.

Ông Joseph cũng cho biết, Chính phủ đang thực hiện tất cả các biện pháp cần thiết để “đảm bảo tính liên tục của nhà nước và bảo vệ quốc gia”.

Những tháng gần đây, các nhà lãnh đạo đối lập đã yêu cầu ông Moïse từ chức, với lí do nhiệm kì của ông đáng nhẽ đã kết thúc vào tháng 2/2021. Tuy nhiên, ông Moïse từ chối.

Haiti dự kiến sẽ tổ chức tổng tuyển cử vào cuối năm nay.