Người dân biểu tình chống tham nhũng trước Quốc hội Romani ở Bucharest ngày 6/3/2018. Ảnh: Politico

Trước đó, vào tháng 2, Bộ trưởng Tư pháp Tudorel Toader cũng đã kêu gọi sa thải bà Kovesi, mặc dù bà đã nhận được lời khen của Ủy ban Châu Âu về hành động chống tham nhũng. Bộ trưởng Toader cáo buộc bà Kovesi đã lạm dụng thẩm quyền, không tôn trọng luật pháp khi cung cấp thông tin sai lệch đến các cơ quan truyền thông quốc tế. Tuy nhiên, Tổng thống Klaus Iohannis đã từ chối yêu cầu của Bộ trưởng Tư pháp và cho rằng những lập luận của ông là không thuyết phục.

Theo Toà Hiến pháp, Tổng thống không có quyền tùy ý trong thủ tục sa thải các công tố viên, mà chỉ có thể đánh giá “tính cân đối và hợp pháp” của thủ tục.

Phán quyết này của Tòa hạn chế vai trò của Tổng thống trong việc bổ nhiệm và miễn nhiệm các công tố viên hàng đầu, đưa tất cả quyền lực vào tay Bộ trưởng Tư pháp - một chính trị gia mới được bổ nhiệm.
 
Quyết định của Tòa án được 6 trong số 9 thẩm phán ủng hộ. Điều này đã khiến các cuộc biểu tình tại Bucharest và một số thành phố khác nổ ra.
 
Liên minh châu Âu (EU) đã thiết lập một cơ chế để theo dõi tham nhũng và cải cách tư pháp ở Romani trong năm 2007 khi nước này trở thành thành viên của EU. Cơ quan Chống tham nhũng Romani được thành lập vào năm 2002, nhưng đến năm 2013 nó mới thực sự hoạt động hiệu quả khi bà Kovesi có các hành động quyết liệt và bắt đầu truy tố hàng trăm người, kể cả các chính trị gia hàng đầu.
 
Nhiều người coi bà là gương mặt của cuộc chiến chống tham nhũng ở Romani, trong khi những người khác, kể cả các chính khách từ Đảng cầm quyền, đã cáo buộc bà có mục đích chính trị.
 
Vào tháng 4 năm nay, Romani cũng lên kế hoạch thay đổi các luật tư pháp và luật hình sự, nhưng đã bị Hội đồng Chống tham nhũng châu Âu phản đối gay gắt vì vi phạm các tiêu chuẩn chống tham nhũng của châu Âu. Các nhà phê bình ở Romani và Bruxells chỉ ra rằng, những thay đổi này của liên minh cầm quyền để giúp tham nhũng chính trị không bị trừng phạt.

Việt Hà