Lãnh đạo SIU Andy Mothibi (thứ 3 từ trái sang) tại buổi họp báo ở Thủ đô Pretoria, ngày 19/7/2018. Ảnh: ANA

Theo ông Andy Mothibi, 5 năm qua, SIU đã chuyển tới Cơ quan Truy tố Quốc gia (NPA) rất nhiều vụ án. Hồ sơ những vụ án này đã ghi nhận các hành vi phạm tội tham nhũng liên quan đến các quan chức và doanh nhân được hưởng lợi từ các hợp đồng được trao một cách bất hợp pháp. Tuy nhiên, đến nay, phía SIU không hề nhận được phản hồi nào mang tính xây dựng, hàng trăm vụ án tham nhũng đã bị bỏ mặc hoặc chưa được giải quyết kể từ năm 2014, 2015.

Trước đó, trong một nỗ lực để giải quyết các vụ tồn đọng, SIU đã ký kết một bản ghi nhớ với cựu Giám đốc NPA Shaun Abrahams để tiến hành các cuộc họp chính thức mang tính thường xuyên nhằm theo dõi tiến trình giải quyết các vụ việc một cách tốt hơn. Tuy nhiên, theo ông Mothibi, điều này không có ý nghĩa gì tới quan điểm đã được NPA đưa ra - điều mà ông đang lo ngại.

Ông Mothibi cũng bày tỏ quan ngại của mình về việc giải quyết 686 vụ việc đang tồn đọng và muốn lấp đầy các chỗ thiếu sót để việc điều tra có kết quả tích cực hơn.

Đáp lại những lo ngại từ phía lãnh đạo SIU, phía NPA bày tỏ quan điểm rằng, các vụ việc của SIU phải được chuyển tới Hawks (lực lượng chống tội phạm đặc biệt của Nam Phi) bởi chỉ có họ và lực lượng Cảnh sát Quốc gia Nam Phi (SAPS) mới có nhiệm vụ điều tra các tội phạm như Hiến pháp đã quy định.

“Việc khởi tố chỉ có thể thực hiện trên cơ sở bản án hình sự đã được đăng ký và được điều tra bởi cơ quan cảnh sát”, người phát ngôn của NPA Luvuyo Mfaku nói.

Giám đốc SIU Mothibi phản bác lại lời giải thích trên bằng cách trích dẫn lời của các luật sư có uy tín rằng, SIU có khả năng nhận dạng khi một tội phạm được giao gửi.

Ông cũng bày tỏ lo ngại của mình về sự miễn cưỡng của các nhà chức trách và các cán bộ trong việc truy tố các quan chức đã bị kết tội.

Tháng 8 vừa qua, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa tuyên bố, ông sẽ cho phép SIU điều tra các cáo buộc được đưa ra bởi nhiều đảng pháp khác nhau chống lại văn phòng luật sư tiểu bang. Các cơ quan phải đối mặt với các cuộc điều tra bao gồm: Cơ quan nước và vệ sinh, thành phố tự trị Ekurhuleni và eThekwini, Cơ quan Thông tin, Truyền thông và Công nghệ Seta.

Trong một diễn biến khác, ông Mothibi cho biết, SIU đang cùng Bộ Tư pháp thúc đẩy việc thiết lập một tòa án đặc biệt dự kiến sẽ ra mắt vào cuối năm nay. Điều này sẽ góp phần giám sát hành động, khắc phục và ngăn chặn tham nhũng ở Nam Phi.

Ngọc Anh