Theo Bộ Xây dựng, có nhiều vụ việc rất khó khăn, phức tạp trong giải quyết. Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam cho biết, KN về nhà đất do Nhà nước quản lý là KN mà hành vi hành chính, quyết định hành chính đã xảy ra từ rất nhiều năm trước nên việc xem xét tính đúng đắn của các hành vi đó gặp rất nhiều khó khăn, tốn rất nhiều thời gian do thiếu chứng cứ để kết luận.

Nhiều trường hợp chủ sở hữu nhà đất mà Nhà nước đã quản lý đã chết hoặc đang định cư ở nước ngoài, người đi KN là con, cháu hoặc người được ủy quyền nên việc xác minh, lấy lời khai thiếu thông tin chính xác.

Nhiều trường hợp cơ quan có thẩm quyền đã kết luận vụ việc và ra quyết định giải quyết KN cuối cùng đúng pháp luật, nhưng công dân chây ỳ, không chịu thi hành mà vẫn liên tục KN đến các cơ quan Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, do hệ thống các văn bản qui phạm pháp luật, cơ sở của công tác giải quyết KN còn thiếu và không đồng bộ. Việc KN của công dân đòi nhà đất thuộc rất nhiều dạng khác nhau. Hầu hết các vụ KN thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ Xây dựng đều phải tiến hành bổ túc hồ sơ, nhưng sự đáp ứng của địa phương rất chậm, thậm chí có địa phương không chịu bổ túc sau nhiều lần đôn đốc.

Trong năm 2012, Thanh tra Bộ Xây dựng đã tiếp 452 lượt dân đến phòng tiếp dân, gồm 1 đoàn đông người; tiếp nhận và xử lý 1.220 đơn thư, trong đó có 203 vụ việc mới.

Các cơ quan Trung ương thì chuyển đơn thư lòng vòng, kể cả cơ quan không có thẩm quyền giải quyết, làm cho sự việc phức tạp thêm... Quan điểm giải quyết và nguyên tắc vận dụng pháp luật của các cơ quan trong nhiều vụ KN rất khác nhau dẫn đến các cách giải quyết khác nhau, công dân không đồng tình tiếp khiếu lên cơ quan hành chính cấp trên.

Việc chấp hành các quyết định giải quyết KN cuối cùng đã có hiệu lực pháp luật trong nhiều trường hợp không được nghiêm, dẫn đến KN không được giải quyết dứt điểm.

Cũng theo ông Nam, sự thiếu đồng bộ của hệ thống pháp luật là nguyên nhân của các nguyên nhân. Khắc phục được tình trạng này sẽ góp phần khắc phục được các khâu yếu kém trong công tác giải quyết KN.

Bộ Xây dựng đã đề xuất các cơ quan chức năng thuộc tỉnh phải chấp hành nghiêm chỉnh sự chỉ đạo của UBND cấp tỉnh trong việc thu thập chứng cứ, xác minh vụ việc, đối thoại với công dân, cung cấp hồ sơ có liên quan để UBND tỉnh có cơ sở ban hành quyết định giải quyết KN theo thẩm quyền. UBND cấp tỉnh phải tổ chức thực hiện nghiêm chỉnh các quyết định giải quyết KN lần hai của Bộ Xây dựng, nhất là các quyết định đã có ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Về phía mình, Bộ Xây dựng phải kịp thời thụ lý các vụ KN mà UBND tỉnh đã giải quyết nhưng công dân còn tiếp khiếu và giải quyết các vụ KN theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ các vụ KN phức tạp mà giữa Bộ Xây dựng và UBND cấp tỉnh không thống nhất quan điểm giải quyết để có cơ sở ban hành quyết định cuối cùng; xem xét và sửa lại quyết định giải quyết KN cuối cùng của Bộ nếu thấy quyết định đó không đúng.

Đinh Lê