Nhân dịp kỷ niệm 20 năm Ngày thành lập Cục IV, Thanh tra Chính phủ (31/10/2006 - 31/10/2026), Báo Thanh tra có cuộc trao đổi với ông Phạm Trọng Đạt, nguyên Cục trưởng Cục Chống tham nhũng giai đoạn 2009-2018, về chặng đường xây dựng và phát triển của đơn vị.

Là người trực tiếp lãnh đạo Cục trong gần 10 năm, ông Phạm Trọng Đạt có những chia sẻ từ thực tiễn công tác, về những yêu cầu đặt ra đối với một đơn vị thực hiện nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng và những điều cần tiếp tục phát huy trong thời gian tới. Qua câu chuyện của người từng gắn bó với Cục IV ở giai đoạn quan trọng, những kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, phối hợp xử lý các vụ việc và xây dựng đội ngũ cán bộ được nhìn lại với mong muốn đóng góp vào chặng đường phát triển tiếp theo của đơn vị.

PV: Trong gần 10 năm giữ chức Cục trưởng Cục Chống tham nhũng, đâu là điều quan trọng nhất mà ông cùng tập thể đã tạo dựng để Cục từng bước ổn định và phát triển?

Ông Phạm Trọng Đạt: Chống tham nhũng là chống giặc nội xâm, liên quan đến sự tồn vong của chế độ. Vì vậy, phòng, chống tham nhũng là nhiệm vụ quan trọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta. Cục Chống tham nhũng được thành lập xuất phát từ yêu cầu bức thiết, cấp bách của Đảng và Nhà nước, nhằm góp phần xây dựng đất nước phát triển bền vững.

Trong gần 10 năm công tác với cương vị lãnh đạo Cục Chống tham nhũng, Thanh tra Chính phủ, tôi cùng tập thể lãnh đạo Cục đã tham mưu, xây dựng và triển khai những nhiệm vụ quan trọng, hướng tới mục tiêu xây dựng Cục Chống tham nhũng xứng đáng là đơn vị nòng cốt trong Thanh tra Chính phủ.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Cụ thể, Cục đã tham mưu cho Đảng, Chính phủ và Thanh tra Chính phủ xây dựng Cục Chống tham nhũng vững mạnh, trung thành với lợi ích của Đảng và Nhân dân; có bản lĩnh, trách nhiệm cao, tinh thần quyết liệt, vững mạnh về tổ chức và tinh thông về nghiệp vụ. Cán bộ, công chức của Cục phải là những người không tham nhũng, tiêu cực, vừa có tầm, vừa có tâm, thương yêu, quý trọng Nhân dân; không để lọt tội phạm, không để oan người ngay.

Cục cũng phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan để tham mưu, giúp Chính phủ trình Quốc hội ban hành các quy phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng nhằm tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, không để kẽ hở cho tội phạm lợi dụng, hướng tới mục tiêu khiến các đối tượng không thể tham nhũng. Những nội dung được chú trọng gồm kê khai, xác minh tài sản, nhận quà biếu, phòng, chống lãng phí...

Bên cạnh đó, Cục tham mưu Thanh tra Chính phủ phối hợp chặt chẽ, cụ thể với Ủy ban Kiểm tra các cấp và các cơ quan trong khối nội chính, đặc biệt là Bộ Công an, để cung cấp, chuyển giao tài liệu, vụ việc theo quy định, phục vụ việc phát hiện, làm rõ và xử lý hành vi tham nhũng theo quy định của pháp luật. Đây cũng là một trong những giải pháp để các đối tượng không dám tham nhũng.

Cục tăng cường nắm tình hình, phát động phong trào quần chúng Nhân dân tố giác những hành vi có dấu hiệu tham nhũng, tiêu cực trong các cơ quan công quyền của Nhà nước, trong đó có việc thiết lập đường dây nóng.

Đồng thời, Cục tăng cường quan hệ quốc tế để học hỏi kinh nghiệm, nghiên cứu mô hình phòng, chống tham nhũng của các nước trên thế giới, từ đó vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

Cục cũng trực tiếp tham gia thanh tra những vụ việc có dấu hiệu tham nhũng lớn, phức tạp, liên quan đến nhiều ngành, cơ quan, địa phương và có tính tổ chức. Mục tiêu là xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời tìm ra nguyên nhân, thủ đoạn tham nhũng; nghiên cứu cả những nơi làm tốt, có sáng kiến chống tham nhũng hiệu quả để bổ sung cơ sở cho việc sửa đổi pháp luật, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Đồ họa: Minh Nguyệt

PV: Có vụ việc hoặc nhiệm vụ nào trong thời gian đó mà ông cho rằng thể hiện rõ nhất bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm của cán bộ Cục IV? Xin ông kể lại câu chuyện phía sau vụ việc đó.

Ông Phạm Trọng Đạt: Có thể nói, những vụ việc, nhiệm vụ được Chính phủ, Ban Chỉ đạo và Thanh tra Chính phủ giao cho Cục IV đều đòi hỏi bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm rất cao. Tất cả đều hướng tới lợi ích của Nhân dân, sự nghiệp của Đảng và Nhà nước trong công cuộc chống giặc nội xâm. Cán bộ phải thực sự liêm chính, trong sáng, không để bất kỳ thế lực nào chi phối công việc của mình.

Bởi lẽ, những vụ việc, nhiệm vụ của Cục IV rất nhạy cảm. Người tham nhũng thường là những người có chức, có quyền, có tiền, luôn tìm cách sử dụng thế lực, lợi dụng sơ hở của pháp luật và các mối quan hệ vật chất, tiền tệ để tác động, làm ảnh hưởng đến việc thực thi nhiệm vụ của cán bộ Cục.

Ví dụ về những vụ việc như vậy có rất nhiều, từ cấp Trung ương đến địa phương, tại các bộ, ngành, cơ quan và trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, như Bộ Tài nguyên và Môi trường (cũ), Bộ Giao thông vận tải (cũ), Bộ Xây dựng (cũ), ngành thuế, hải quan...; tại các địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Yên Bái... Trong những vụ việc này, cán bộ phải có bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm, thực sự trong sáng và liêm khiết.

PV: Nhìn lại thời kỳ ông lãnh đạo Cục IV, điều ông cảm thấy có ý nghĩa nhất khi bàn giao lại công việc cho thế hệ tiếp theo là gì?

Ông Phạm Trọng Đạt: Tôi rất hoan nghênh việc các thế hệ sau đã phát huy, kế thừa những việc làm tốt mà các thế hệ đi trước gây dựng. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời gian tới, Cục IV cần tiếp tục nỗ lực, đổi mới và phát triển hơn nữa.

Điều có ý nghĩa nhất là phải tiếp tục quyết liệt xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức của Cục thực sự đặt lợi ích của Đảng và Nhân dân lên trên hết. Cán bộ phải có bản lĩnh, dám hy sinh vì sự nghiệp của Đảng, đoàn kết, thống nhất, dám nghĩ, dám làm, nói thật và dám đấu tranh với những quan điểm không đúng.  

Phải thực hiện công khai, minh bạch, bởi chỉ có công khai, minh bạch thì công tác phòng, chống tham nhũng mới đạt hiệu quả tốt. Điều này gắn với quan điểm của Đảng về việc dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Trong nội bộ đơn vị, công tác đánh giá, phân loại và xử lý cán bộ cũng phải công khai, minh bạch. Qua đó, thu hút những cán bộ có tài, có tinh thần đổi mới, đồng thời sàng lọc những cán bộ không đủ tâm, đức để làm công việc này.

Cần tiếp tục tham mưu, kiến nghị với Đảng và Nhà nước hoàn thiện thể chế pháp luật, xây dựng cơ quan phòng, chống tham nhũng của Việt Nam phù hợp, hiệu quả. Đồng thời, tăng cường, mở rộng thẩm quyền của cơ quan phòng, chống tham nhũng để đáp ứng sát hơn tình hình thực tế về kinh tế, văn hóa, an ninh, xã hội của Việt Nam.

Phải thực sự chú trọng công tác phòng ngừa tham nhũng là chủ yếu, chống tham nhũng là quan trọng. Muốn vậy, cần tiếp tục tăng cường xây dựng cơ chế giám sát quyền lực, nhất là quyền lực trong lòng cơ chế.

Cán bộ làm công tác phòng, chống tham nhũng phải thường xuyên nâng cao kiến thức chuyên môn, không chỉ về pháp luật chuyên ngành mà còn cả những kiến thức rộng rãi khác, từ đó mới có thể phát huy hiệu quả công việc.

Cần quán triệt quan điểm rằng, đã là tham nhũng, dù nhỏ hay lớn, đều phải được phát hiện và xử lý nghiêm minh theo pháp luật, nhằm củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!