Ca khúc: Tự hào người làm báo Thanh tra

Theo dõi Báo Thanh tra trên

Kiểm soát tài sản, thu nhập trước yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Ths Ngô Mạnh Hùng - Phó Cục trưởng Cục I, Thanh tra Chính phủ

Thứ hai, 23/11/2026 - 06:15

(Thanh tra) - Kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn được xác định là một trong những biện pháp phòng ngừa quan trọng, mang tính chiến lược, lâu dài, tác động trực tiếp đến động cơ của hành vi tham nhũng, góp phần ngăn chặn từ sớm, từ xa nguy cơ tham nhũng, đồng thời cũng là công cụ để phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng, thu hồi tài sản tham nhũng.

Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 1/4/2026 về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới. Mục tiêu chung của Nghị quyết được xác định ở tầm chiến lược với nhiều điểm mới quan trọng: “Kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số" liên tục trong những năm tới; góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại”.

Trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, gắn với thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam đã đạt được những bước tiến quan trọng, toàn diện và đi vào chiều sâu. Trong đó, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn được xác định là một trong những biện pháp phòng ngừa quan trọng, mang tính chiến lược, lâu dài, tác động trực tiếp đến động cơ của hành vi tham nhũng, góp phần ngăn chặn từ sớm, từ xa nguy cơ tham nhũng, đồng thời cũng là công cụ để phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng, thu hồi tài sản tham nhũng.

Việc hoàn thiện chế định pháp luật về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn mà điển hình là việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và ban hành Nghị định số 164/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ đã khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước ta trong công tác kiểm soát tài sản, thu nhập nói riêng và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực nói chung, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao tính minh bạch, thực chất của công tác này trong giai đoạn phát triển mới.

Nghị định số 164/2026/NĐ-CP đã khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước ta trong công tác kiểm soát tài sản, thu nhập nói riêng và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực nói chung. Ảnh: M.Nguyệt

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, hệ thống pháp luật về kiểm soát tài sản, thu nhập từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các cơ quan chức năng triển khai thực hiện. Công tác kê khai, công khai và xác minh tài sản, thu nhập đã được duy trì nền nếp, trở thành công cụ quan trọng trong quản lý đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và phục vụ công tác cán bộ. Thực tiễn triển khai cho thấy sự nỗ lực lớn của các cơ quan chức năng.

Theo thống kê, giai đoạn 2024-2025, cả nước có 25.443 người được xác minh về tài sản, thu nhập. Riêng năm 2025, Thanh tra Chính phủ đã trực tiếp kiểm tra, xác minh đối với 84 người. Qua đó, công tác kiểm soát đã góp phần quan trọng trong việc răn đe, phòng ngừa vi phạm và làm sạch bộ máy.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác kiểm soát tài sản, thu nhập vẫn bộc lộ không ít khó khăn, hạn chế cần khắc phục. Đáng chú ý, tỷ lệ sai sót trong quá trình kê khai còn rất lớn: Giai đoạn 2024-2025, trong tổng số người được xác minh có tới 13.385 người có sai sót về kê khai sai mẫu, chưa bảo đảm theo hướng dẫn, không đầy đủ thông tin (chiếm 52,6%), đồng thời phát hiện 26 người kê khai không trung thực. Năm 2025, thông qua kết quả kiểm tra, xác minh của Thanh tra Chính phủ cho thấy, tỷ lệ kê khai có sai sót lên tới 91,6% (77/84 trường hợp) và có 4 trường hợp bị kết luận không trung thực trong kê khai tài sản, thu nhập, giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm.

Nguyên nhân của tình trạng trên xuất phát từ ý thức chấp hành của một bộ phận người có nghĩa vụ kê khai còn chưa cao, nhận thức pháp luật chưa đầy đủ. Bên cạnh đó, các quy định pháp luật trước đây (như Nghị định số 130/2020/NĐ-CP) vẫn còn những khoảng trống nhất định: chưa khoanh vùng rõ hành vi "không trung thực", thiếu các tiêu chí định lượng cụ thể để áp dụng chế tài xử lý kỷ luật đối với các vi phạm ở mức độ nhẹ hoặc trung bình.

Một buổi tập huấn kê khai tài sản theo Nghị định 164/2026/NĐ-CP. Ảnh: PV

Nhằm khắc phục triệt để các bất cập nêu trên, hành lang pháp lý mới, đặc biệt là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng và Nghị định số 164/2026/NĐ-CP của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) đã đánh dấu bước chuyển biến quan trọng với nhiều điểm mới mang tính thực tiễn cao, điển hình như:

Một là, mục tiêu của kiểm soát tài sản, thu nhập được xác định rõ ràng, cụ thể: (i) Phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa: Tạo lập cơ chế minh bạch để chặn đứng các ý định chiếm đoạt hoặc tích trữ tài sản bất hợp pháp ngay từ trong trứng nước. (ii) Phục vụ công tác cán bộ: Làm thước đo trung thực, minh bạch để đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. (iii) Kịp thời phát hiện tham nhũng: Qua việc phân tích biến động tài sản lớn hoặc các khoản giải trình không hợp lý, cơ quan chức năng có cơ sở thực tiễn để nhận diện dấu hiệu, cảnh báo rủi ro tham nhũng. (iv) Thu hồi tài sản tham nhũng: Phong tỏa, kiểm soát kịp thời dòng tiền và tài sản tham nhũng, nhất là những tài sản có nguy cơ bị chuyển dịch, tẩu tán ra nước ngoài. Hỗ trợ đắc lực cho công tác thu hồi triệt để tài sản do tham nhũng mà có về cho Nhà nước và Nhân dân.

Hai là, khoanh vùng rõ hành vi vi phạm: Lần đầu tiên pháp luật giải thích tường minh thế nào là “kê khai tài sản, thu nhập không trung thực” và “giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực”, qua đó loại bỏ triệt để những vướng mắc về nhận thức pháp luật trong hoạt động kiểm soát tài sản, thu nhập cũng như việc viện lý do chủ quan do nhận thức chưa đúng từ phía người kê khai.

Ba là, đơn giản hóa hình thức, nâng cao chất lượng kê khai, kiểm soát việc kê khai tài sản, thu nhập: Việc thống nhất một mẫu bản kê khai duy nhất dùng chung cho các phương thức; đồng thời điều chỉnh nâng ngưỡng giá trị tài sản phải kê khai (như tiền, vàng, kim quý...) từ 50 triệu đồng lên 150 triệu đồng và nâng mức biến động tài sản trong năm phải kê khai bổ sung từ 300 triệu đồng lên 1 tỷ đồng bảo đảm phù hợp với sự phát triển của kinh tế - xã hội, vừa giúp giảm tải những thủ tục còn hình thức, không thực chất, tập trung nguồn lực kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm, đồng thời tạo điều kiện cho việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động kiểm soát tài sản, thu nhập.

Bốn là, kiểm soát chặt chẽ hơn thông qua tài liệu minh chứng cho nội dung kê khai, đồng thời có cơ chế điều chỉnh để người kê khai chủ động khắc phục những sai sót: Khi kê khai tài sản, thu nhập thì người kê khai phải cung cấp thông tin về những tài liệu minh chứng cho các khoản tài sản, thu nhập. Ví dụ như kê khai mới mua một căn nhà thì phải kê khai về tài liệu minh chứng cho việc mua bán căn nhà đó. Mặt khác, người kê khai tài sản, thu nhập được phép điều chỉnh, bổ sung các thông tin chưa chính xác từ các kỳ kê khai trước kèm theo lý do và minh chứng cụ thể, khắc phục tình trạng trước đây người kê khai do nhận thức chưa đúng mà kê khai sai nhưng không có cơ chế để khắc phục, sửa sai.

Năm là, định lượng rõ ràng chế tài xử lý: Các hình thức kỷ luật từ khiển trách, cảnh cáo đến cách chức đã được quy định gắn liền với các tiêu chí định lượng cụ thể theo giá trị tài sản vi phạm (ví dụ: vi phạm dưới 10 tỷ đồng áp dụng hình thức khiển trách, từ 10 đến 20 tỷ đồng áp dụng cảnh cáo, trên 20 tỷ đồng xem xét cách chức), giúp công tác xử lý vi phạm trở nên thuận lợi, khách quan và thuyết phục hơn.

Sáu là, chuyển đổi số toàn diện: hành lang pháp lý để triển khai kê khai và quản lý cơ sở dữ liệu tài sản, thu nhập trên môi trường điện tử được mở ra, hướng tới mục tiêu chuyển đổi số 100% trong công tác kiểm soát tài sản, thu nhập thời gian tới.

Hội nghị tập huấn kê khai, công khai bản kê khai tài sản, thu nhập năm 2025 cho công chức, viên chức của Thanh tra Chính phủ. Ảnh: P.Hiếu

Để công tác kiểm soát tài sản, thu nhập thực sự trở thành công cụ sắc bén trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo tinh thần Nghị quyết số 04-NQ/TW và Chiến lược quốc gia về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đến năm 2030, cần triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế và nâng cao nhận thức, trách nhiệm nêu gương: Thường xuyên rà soát, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Cần coi ý thức tự giác, tính trung thực trong kê khai tài sản là một tiêu chuẩn đạo đức quan trọng và là tiêu chí cốt lõi để đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số và kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia: Khẩn trương hoàn thiện, vận hành thông suốt Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập; kết nối liên thông chặt chẽ với các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, ngân hàng, thuế, doanh nghiệp... để tự động đối chiếu, cảnh báo, xác thực thông tin, qua đó nâng cao độ chính xác và hạn chế tối đa tính hình thức.

Thứ ba, đổi mới phương thức xác minh, tăng cường tính chủ động và bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm: Đổi mới tư duy và phương pháp kiểm tra, giám sát; nâng cao năng lực cho Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập các cấp. Việc lựa chọn đối tượng xác minh theo kế hoạch hằng năm phải bảo đảm khách quan, kết hợp hài hòa giữa lựa chọn ngẫu nhiên và lựa chọn đối tượng có dấu hiệu vi phạm, cảnh báo rủi ro, nhất là ở những lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực.

Thứ tư, siết chặt kỷ luật, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm: Kiên quyết xử lý nghiêm minh, khách quan, không có vùng cấm, không có ngoại lệ đối với các hành vi kê khai không trung thực, giải trình nguồn gốc tài sản bất minh, che giấu hoặc tẩu tán tài sản, nhằm tạo sức răn đe mạnh mẽ, củng cố niềm tin và tranh thủ sự ủng hộ, hỗ trợ của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Từ mục tiêu, thực trạng, giải pháp nêu trên có thể đi đến kết luận: kiểm soát tài sản, thu nhập không đơn thuần là một biện pháp phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực mà còn là công cụ hiệu quả để quản lý cán bộ, đảng viên, là "thước đo" về sự liêm chính của người có chức vụ, quyền hạn. Với những đổi mới căn bản về thể chế, nền tảng công nghệ và tiếp theo là công tác tổ chức thực hiện, việc nâng cao tính minh bạch và thực chất của công tác kiểm soát tài sản, thu nhập chắc chắn sẽ là một trong những điểm đột phá quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, liêm chính, hành động và phục vụ Nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Ý kiến bình luận:

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu.

Hiện chưa có bình luận nào, hãy trở thành người đầu tiên bình luận cho bài biết này!

Tin cùng chuyên mục

Kiểm soát tài sản, thu nhập trước yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát tài sản, thu nhập trước yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

(Thanh tra) - Kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn được xác định là một trong những biện pháp phòng ngừa quan trọng, mang tính chiến lược, lâu dài, tác động trực tiếp đến động cơ của hành vi tham nhũng, góp phần ngăn chặn từ sớm, từ xa nguy cơ tham nhũng, đồng thời cũng là công cụ để phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng, thu hồi tài sản tham nhũng.

Ths Ngô Mạnh Hùng - Phó Cục trưởng Cục I, Thanh tra Chính phủ

06:15 23/11/2026
Thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát, sử dụng trái phép - Yêu cầu quan trọng trong hoạt động thanh tra

Thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát, sử dụng trái phép - Yêu cầu quan trọng trong hoạt động thanh tra

(Thanh tra) - Thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát hoặc sử dụng trái pháp luật không phải là mục tiêu duy nhất của thanh tra, nhưng là một trong những kết quả quan trọng, nhất là đối với các cuộc thanh tra về quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công, đầu tư, đất đai, xây dựng và các nguồn lực Nhà nước khác.

TS Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, TTCP

06:15 22/11/2026

Tin mới nhất

Xem thêm