Ảnh minh họa: Internet

Sáng 12/12, tại Hà Nội, Cục Quản lý Cạnh tranh (Bộ Công thương) đã công bố "Báo cáo đánh giá cạnh tranh trong 10 lĩnh vực của nền kinh tế năm 2012". Đây là một trong những nỗ lực của Cục Quản lý Cạnh tranh nhằm góp phần tạo lập, duy trì môi trường cạnh tranh công bằng và lành mạnh trong mọi thành phần kinh tế hoạt động tại thị trường Việt Nam.

Mức độ cạnh tranh trong lĩnh vực sản xuất khá cao

Báo cáo xem xét và đánh giá quy mô của thị trường; rào cản gia nhập và rút lui khỏi thị trường; cấu trúc thị trường và thực trạng hoạt động cạnh tranh trên thị trường. Qua đó nhận diện các hành vi phản cạnh tranh đã, đang và có khả năng xuất hiện trên thị trường trong từng lĩnh vực được đánh giá.

Cục trưởng Cục Quản lý Cạnh tranh Bạch Văn Mừng phân tích: Trong khối sản xuất bao gồm các lĩnh vực (sản xuất ô tô, kính xây dựng, bột giặt, giấy và dầu thực vật) đều là các ngành công nghiệp có qui mô thị trường tương đối lớn, tiềm năng và đòi hỏi về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và tiềm lực tài chính. Mặc dù đây là những lĩnh vực lớn và có thế mạnh trên thị trường nhưng hầu hết những lĩnh vực trong khối sản xuất này đều giữ được thị trường ổn định và không có tình trạng cạnh tranh lẫn nhau.

Theo đánh giá, các lĩnh vực sản xuất đều không có những rào cản pháp lý hay thể chế có thể gây cản trở cạnh tranh. Vấn đề của các nhà sản xuất ô tô tải, kính xây dựng, sản xuất bột giặt... đang phải đối mặt hiện nay là các mức thuế suất thuế nhập khẩu áp dụng cho các sản phẩm thành phẩm và nguyên liệu đầu vào đã làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa do doanh nghiệp sản xuất với sản phẩm cùng loại nhập khẩu.

Có thể nói mức độ cạnh tranh trong 5 lĩnh vực sản xuất là khá cao với thực tế chứng minh là lượng hàng tồn kho trong một số lĩnh vực là lớn như kính xây dựng, giấy. Chính vì vậy, trong 5 lĩnh vực trên, số lượng doanh nghiệp sản xuất mới gia nhập thị trường rất ít và hầu như số lượng các doanh nghiệp này không thay đổi trong thời kỳ khảo sát của báo cáo từ 2009 - 2012. Thậm chí, số lượng còn ít đi như lĩnh vực giấy, kính xây dựng vì hàng tồn kho và khả năng khó cạnh tranh với hàng ngoại nhập.

Dịch vụ: Doanh nghiệp ngoại dẫn đầu thị trường

Đối với các lĩnh vực thuộc khối dịch vụ, ngoại trừ phân phối dược phẩm là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, yêu cầu các doanh nghiệp nước ngoài chỉ được nhập khẩu, không được trực tiếp phân phối mà phải ủy thác phân phối, các lĩnh vực còn lại đều không có những rào cản pháp lý hay thể chế có thể gây cản trở cạnh tranh. Số lượng các chủ thể này tham gia thị trường khá đông và những doanh nghiệp chiếm vị trí dẫn đầu thị trường thường là các doanh nghiệp nước ngoài. Như trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ, các doanh nghiệp nước ngoài đều ở vị trí dẫn đầu thị trường, doanh nghiệp Việt Nam chỉ có Bảo Việt.

Tương tự trong lĩnh vực vận tải biển và quảng cáo đa phần các doanh nghiệp dẫn đầu thị trường cũng là các doanh nghiệp nước ngoài và đều là công ty con/chi nhánh của các tập đoàn lớn trên thế giới. Trong hai lĩnh vực này hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam đều làm nhà thầu phụ cho các doanh nghiệp nước ngoài do tiềm lực tài chính, nguồn nhân lực, trình độ quản lý và kinh nghiệm đều chưa đáp ứng được yêu cầu của khách hàng.

Nếu so sánh với 5 lĩnh vực trong khối sản xuất thì 5 lĩnh vực khối dịch vụ mức độ tập trung thấp hơn về cấu trúc thị trường. Trong đó, lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ là có mức độ tập trung cao nhất, tiếp đến là truyền hình trả tiền và vận tải biển.

Bà Trần Phương Lan, Trưởng ban Giám sát và Quản lý cạnh tranh (Cục Quản lý Cạnh tranh) khuyến nghị cần phải nâng cao vai trò của hiệp hội trong việc nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về pháp luật cạnh tranh để duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh và tham vấn hòa giải khi các doanh nghiệp có khiếu kiện nhau liên quan tới các vấn đề cạnh tranh. Bên cạnh đó, tăng cường sự giám sát thị trường của cơ quan cạnh tranh và các cơ quan hữu quan để kiểm soát hoạt động cạnh tranh và các giao dịch sáp nhập và thâu tóm (M&A). Mặt khác, nên điều chỉnh một số qui định liên quan đến chính sách phát triển trong từng lĩnh vực dịch vụ. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần bổ sung một số quy định về kiểm soát các thỏa thuận dọc, ngang và hỗn hợp gây hạn chế cạnh tranh trên thị trường. Đặc biệt, cần có qui định cụ thể về xác định thị phần và thị trường liên quan trong từng lĩnh vực dịch vụ cụ thể cũng như xem xét các qui định nới lỏng về hành vi bán hạ giá dưới giá thành.

Các đại biểu đề nghị, nâng cao hơn nữa vai trò của cơ quan quản lý cạnh tranh cũng như nhận thức của doanh nghiệp về Luật Cạnh tranh...

Hội thảo nhằm góp phần tạo lập và duy trì môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh cho mọi thành phần kinh tế hoạt động tại thị trường Việt Nam, góp phần phục vụ các cơ quan quản lý Nhà nước, các nhà đầu tư trong và ngoài nước, các nhà tài trợ và tổ chức quốc tế… trong việc điều chỉnh chính sách quản lý ngành, quản lý cạnh tranh và chiến lược hay quyết định kinh doanh.

Đại Dương